نشریه بانکوک بیزنس تایم تایلند طی مطلبی به تحلیل مراسم تشییع رهبر شهید پرداخته و آن را یکی از مهم‌ترین رویدادهای سیاسی و اجتماعی تاریخ معاصر کشور دانست. این مراسم تنها یک آیین سوگواری نبود، بلکه به صحنه‌ای برای نمایش قدرت، انسجام و استمرار نظام سیاسی تبدیل شد. با این حال، درباره ماهیت این حضور گسترده دو روایت متفاوت وجود دارد؛ روایتی که آن را نشانه حمایت واقعی مردم می‌داند و روایتی که آن را حاصل بسیج سازمان‌یافته دولت و نهادهای حکومتی توصیف می‌کند.

از نگاه حکومت ایران، حضور گسترده مردم در تهران، قم، مشهد، نجف و کربلا، نوعی «همه‌پرسی ملی» درباره مشروعیت جمهوری اسلامی تلقی شد. مقام‌های رسمی تأکید کردند که اجتماع میلیونی مردم نشان می‌دهد ترور رهبر پیشین نه‌تنها موجب تضعیف نظام نشده، بلکه احساس همبستگی ملی را تقویت کرده است. در این روایت، رهبر فقید به عنوان «شهید» و نماد مقاومت معرفی شد و مراسم تشییع، ادامه‌ای از فرهنگ شهادت و ایثار در اندیشه شیعه دانسته شد.
در مقابل، برخی تحلیلگران و رسانه‌های بین‌المللی معتقدند که این مراسم علاوه بر جنبه مردمی، با برنامه‌ریزی گسترده دولت نیز همراه بوده است. فراهم کردن حمل‌ونقل رایگان، اسکان موقت، توزیع غذا، تخفیف هتل‌ها، استفاده از مدارس، مساجد و سالن‌های ورزشی برای پذیرایی از زائران و حضور گسترده نیروهای امنیتی، نشان می‌دهد که حکومت تلاش کرده بود بیشترین میزان مشارکت ممکن را در این مراسم رقم بزند. از این منظر، هدف اصلی تنها برگزاری یک آیین مذهبی نبود، بلکه نمایش ظرفیت بسیج اجتماعی و اقتدار سیاسی نظام نیز محسوب می‌شد.

از منظر راهبردی، جمهوری اسلامی تلاش کرد این مراسم را به پیامی برای خارج از مرزهای خود نیز تبدیل کند. حضور هیئت‌های رسمی از برخی کشورهای منطقه، روسیه، چین و دیگر شرکای سیاسی ایران، نشان می‌داد که تهران می‌خواهد تصویری از استمرار روابط خارجی و حفظ جایگاه منطقه‌ای خود ارائه دهد. همچنین برگزاری مراسم در چند شهر ایران و سپس در نجف و کربلا، اهمیت پیوندهای مذهبی و شبکه‌های فراملی شیعی را نیز برجسته کرد. از سوی دیگر، تدابیر امنیتی شدید، کنترل موقت حریم هوایی و هشدار درباره هرگونه حمله احتمالی، نشان می‌داد که حکومت این مراسم را صرفاً یک رویداد داخلی نمی‌داند، بلکه آن را بخشی از فضای بازدارندگی و مدیریت بحران پس از درگیری‌های نظامی اخیر تلقی می‌کند.

در نهایت، پاسخ به این پرسش که مراسم تشییع «حمایت واقعی مردم» بود یا «نمایش سازمان‌یافته دولت»، به زاویه نگاه ناظران بستگی دارد. احتمال دارد هر دو عامل به‌طور هم‌زمان نقش داشته باشند؛ یعنی هم حضور واقعی بخشی از هواداران جمهوری اسلامی و هم سازمان‌دهی گسترده نهادهای حکومتی برای برگزاری مراسمی در ابعاد ملی. آنچه بدون تردید می‌توان گفت این است که این مراسم صرفاً یک آیین تدفین نبود، بلکه به ابزاری برای انتقال پیام‌های سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی به جامعه داخلی و بازیگران بین‌المللی تبدیل شد؛ پیامی که هدف آن تأکید بر استمرار ساختار قدرت، حفظ انسجام نظام و نمایش توانایی جمهوری اسلامی در مدیریت یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخ خود بود.

منبع :

https://www.bangkokbiznews.com/world/geopolitics/1241409