نویسنده گل محمد منگی:

«بدون آن‌که از مظلوم بپرسید چه کسی است و به کدام قوم و قبیله تعلق دارد، در حمایت از او بایستید»؛ این سخن انسان‌دوستانه، نمونه‌ای از اندیشه‌های مولانا عبیدالله سندھی و نگاه او به کرامت انسان و مسئولیت اخلاقی در برابر دیگران است.

مولانا عبیدالله سندھی در ۱۰ مارس ۱۸۷۲ در روستای چلیانوالی، از توابع سیالکوت، در خانواده‌ای از سیک‌ها به دنیا آمد و نامش را بوتا سنگھ گذاشتند. پدرش، رام سنگھ، چهار ماه پیش از تولد او درگذشته بود. مادرش، پریم کور، به همراه پدربزرگش سرپرستی او را بر عهده گرفتند؛ اما پدربزرگ نیز اندکی بعد درگذشت. در آن هنگام، بوتا سنگھ تنها دو سال داشت. پس از آن، مادرش او را به خانه پدری خود برد و دایی‌اش سرپرستی او را بر عهده گرفت.

هنگامی که وارد مدرسه شد، یکی از دوستان سیک او کتابی با عنوان «تحفۃ الہند» به او داد؛ اثری که آن را عبیدالله، یکی از نو مسلمانان، نوشته بود. بوتا سنگھ پس از خواندن این کتاب به اسلام گرایش پیدا کرد و در حالی که تنها پانزده سال داشت، با هدف پذیرش اسلام راهی سند شد.

او به دست حافظ محمد صدیق بهرچوندی اسلام آورد و نه‌تنها تحصیل علوم دینی را در مکتب او آغاز کرد، بلکه حافظ او را همچون فرزند خود پذیرفت. پس از آن، مولانا عبیدالله سندھی مسیر تحصیل و مطالعات دینی خود را با جدیت ادامه داد و به یکی از چهره‌های شناخته‌شده در حوزه اندیشه اسلامی تبدیل شد.

مولانا برای ادامه تحصیل به دهلی رفت و نزد شیخ‌الهند مولانا محمودالحسن به فراگیری دانش پرداخت. حضور در محافل علمی و دینی و ارتباط با استادان برجسته، نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت علمی و فکری او داشت.

زندگی فکری مولانا عبیدالله سندھی تنها به آموزش رسمی علوم دینی محدود نبود. او در طول زندگی خود به مطالعه گسترده، بررسی اندیشه‌های مختلف و تأمل درباره مسائل فکری و اجتماعی علاقه داشت. آشنایی او با جریان‌های فکری گوناگون، افق مطالعاتی او را گسترده‌تر کرد و زمینه شکل‌گیری دیدگاه‌های خاص او را فراهم ساخت.

او همچنین به بررسی اندیشه‌های اقتصادی و اجتماعی علاقه‌مند بود و تلاش می‌کرد میان مباحث دینی و مسائل زندگی انسان ارتباط برقرار کند. در مطالعات خود درباره مکاتب فکری مختلف، همواره از زاویه‌ای انتقادی و تحلیلی به موضوعات نگاه می‌کرد.

یکی از ویژگی‌های برجسته شخصیت مولانا عبیدالله سندھی، تأکید او بر وحدت و همبستگی انسان‌ها بود. او در اندیشه‌های خود، بر ارزش‌های مشترک انسانی تأکید داشت و معتقد بود که کرامت انسان نباید بر اساس قومیت، زبان، نژاد یا پیشینه خانوادگی سنجیده شود.

او آثار و کتاب‌های متعددی تألیف کرد که از جمله مهم‌ترین آنها می‌توان به «شاه ولی‌الله و فلسفه او»، «شعور قرآنی» و «خطبات مولانا عبیدالله سندھی» اشاره کرد. این آثار نشان‌دهنده گستره مطالعات او و علاقه‌اش به پیوند میان اندیشه دینی، فلسفه و مسائل فکری انسان است.

مولانا عبیدالله سندھی در نوشته‌های خود به اندیشه‌های شاه ولی‌الله نیز توجه ویژه‌ای داشت و تلاش کرد ابعاد مختلف تفکر او را بررسی و برای مخاطبان خود تبیین کند. این توجه، جایگاه مهمی در مطالعات فکری و دینی او داشت.

او همچنین تجربه‌های زندگی خود را در آثاری مکتوب ثبت کرد. کتاب «هفت سال در کابل» نمونه‌ای از نوشته‌هایی است که در آن بخشی از خاطرات و تجربه‌های زندگی او بازتاب یافته است. چنین آثاری افزون بر ارزش شخصی و ادبی، برای شناخت فضای فکری و اجتماعی روزگار او نیز اهمیت دارند.

مولانا عبیدالله سندھی در طول زندگی خود با دشواری‌های فراوانی روبه‌رو شد و سال‌های زیادی را دور از زادگاه و خانواده گذراند. بااین‌حال، مطالعه، آموزش و فعالیت فکری را ادامه داد و از پرداختن به موضوعات علمی و دینی دست نکشید.

بازگشت او به هند در سال ۱۹۳۹ امکان‌پذیر شد. پس از بازگشت نیز به فعالیت‌های علمی و فکری خود ادامه داد و همچنان به آموزش، مطالعه و نگارش علاقه‌مند بود.

مولانا عبیدالله سندھی در سال‌های پایانی زندگی با مشکلات جسمانی نیز روبه‌رو شد. او در جریان سفر به دین‌پور شریف در رحیم‌یارخان، به‌شدت بیمار شد و سرانجام در ۲۱ اوت ۱۹۴۴ درگذشت. پیکر او در همان دین‌پور شریف به خاک سپرده شد.

میراث مولانا عبیدالله سندھی تنها به زندگی شخصی و آثار مکتوب او محدود نمی‌شود. توجه او به دانش، مطالعه، تفکر، اخلاق انسانی و کرامت انسان، بخش مهمی از میراث فکری او را تشکیل می‌دهد.

آثار او همچنان برای پژوهشگران تاریخ اندیشه اسلامی، مطالعات دینی و ادبیات فکری اهمیت دارند. زندگی او نیز نمونه‌ای از تأثیر مطالعه و آموزش بر شکل‌گیری شخصیت انسان و گسترش افق فکری اوست.

اندیشه‌های انسان‌دوستانه مولانا عبیدالله سندھی، به‌ویژه تأکید او بر حمایت از مظلوم، احترام به انسان و اهمیت دانش و آگاهی، می‌تواند همچنان برای نسل امروز موضوعی قابل تأمل باشد.

لینک: https://www.express.pk/story/2828364/molana-ubaidullah-sindhi-aur-rahbar-e-inqilab-tak-ka-safar-2828364