بیش از یک نفر از هر سه زن دارای سابقه ازدواج در پنجاب هرگز به مدرسه نرفته است. داده‌های گزارش پیمایش پایه سلامت و جمعیت پنجاب (PHPS) ۲۰۲۴-۲۵، که بر اساس مصاحبه با ۱۹٬۵۳۶ زن دارای سابقه ازدواج در سنین ۱۵ تا ۴۹ سال در ۳۶ منطقه انجام شده است، نشان می‌دهد که ۳۵.۳ درصد از زنان در پنجاب فاقد هرگونه تحصیلات رسمی هستند؛ به این معنا که ۶۴.۷ درصد از زنان دارای تحصیلات ابتدایی یا بالاتر هستند. توزیع این شاخص در میان مناطق مختلف، به‌طور چشمگیری نابرابر است: در سیالکوت، ۹۱ درصد زنان دارای تحصیلات ابتدایی یا بالاتر هستند، در حالی که این رقم در راجن‌پور ۲۰ درصد است؛ یعنی در داخل یک استان، اختلافی معادل ۷۱ واحد درصد وجود دارد که گسترده‌ترین دامنه در سطح مناطق برای هر یک از شاخص‌های موجود در مجموعه داده‌های PHPS محسوب می‌شود. تنها ۱۴ منطقه از مجموع ۳۶ منطقه پنجاب بالاتر از رقم استانی قرار دارند. ده منطقه زیر ۵۰ درصد قرار دارند و تمامی آن‌ها در جنوب پنجاب، در غرب رود سند، یا در چنیوت واقع شده‌اند. اختلاف میان مناطق عقب‌مانده و مناطق غیرعقب‌مانده ۳۰.۱ واحد درصد است که از اختلاف ۲۳.۱ واحد درصدی میان مناطق شهری و روستایی بیشتر است و نشان می‌دهد که جغرافیا، نه صرفاً شهرنشینی، عامل اصلی این شکاف است.
یافته‌های کلیدی
۱. ۳۵.۳ درصد از زنان دارای سابقه ازدواج در پنجاب هیچ‌گونه تحصیلات رسمی ندارند. ۳۲.۲ درصد دارای تحصیلات ابتدایی یا راهنمایی هستند و ۳۲.۵ درصد دارای تحصیلات متوسطه یا بالاترند؛ به این معنا که ۶۴.۷ درصد از زنان دارای تحصیلات ابتدایی یا بالاتر هستند.
۱) تحصیلات ابتدایی یا بالاتر در مناطق شهری (۷۸.۲ درصد) بسیار بیشتر از مناطق روستایی (۵۵.۱ درصد) است - اختلافی معادل ۲۳.۱ واحد درصد.
۲) در مناطق عقب‌مانده، تنها ۴۰.۳ درصد از زنان دارای تحصیلات ابتدایی یا بالاتر هستند، در حالی که این رقم در مناطق غیرعقب‌مانده ۷۰.۴ درصد است - اختلافی معادل ۳۰.۱ واحد درصد که از شکاف شهری-روستایی گسترده‌تر است.
۳) این شکاف در سطح تحصیلات متوسطه بیشتر نیز می‌شود: ۴۶.۹ درصد از زنان شهری دارای تحصیلات متوسطه یا بالاتر هستند، در حالی که این رقم در میان زنان روستایی ۲۲.۴ درصد است؛ همچنین در مناطق غیرعقب‌مانده این رقم ۳۶.۸ درصد و در مناطق عقب‌مانده تنها ۱۴.۲ درصد است.
۴) سیالکوت با ۹۱ درصد در صدر تمامی مناطق قرار دارد و پس از آن گجرات (۸۷ درصد)، گوجرانواله (۸۶ درصد)، جهلم (۸۶ درصد) و نارووال (۸۳ درصد) قرار دارند - تمامی این مناطق در شمال پنجاب واقع شده‌اند. هفت منطقه رقم ۸۰ درصد یا بالاتر را ثبت کرده‌اند و هر هفت منطقه در شمال پنجاب قرار دارند.
۵) راجن‌پور (۲۰ درصد) و دیره غازی‌خان (۲۵ درصد) پایین‌ترین سطح برخورداری از تحصیلات را در استان ثبت کرده‌اند. در راجن‌پور، از هر پنج زن دارای سابقه ازدواج، چهار نفر هرگز به مدرسه نرفته‌اند.
۶) تنها ۱۴ منطقه از مجموع ۳۶ منطقه پنجاب بالاتر از رقم استانی ۶۴.۷ درصد قرار دارند. از این ۱۴ منطقه، ۱۰ منطقه در شمال پنجاب قرار دارند و چهار منطقه باقی‌مانده - لاهور (۸۲ درصد)، فیصل‌آباد (۷۶ درصد)، توبا تک سینگ (۷۵ درصد) و سرگودها (۶۸ درصد) - در پنجاب مرکزی واقع شده‌اند. هیچ منطقه‌ای در جنوب پنجاب یا در غرب رود سند از میانگین استانی فراتر نمی‌رود.
۷) ده منطقه رقمی کمتر از ۵۰ درصد ثبت کرده‌اند: لیّه (۴۸ درصد)، رحیم‌یارخان (۴۶ درصد)، مظفرگره (۴۵ درصد)، لودهراں (۴۵ درصد)، میانوالی (۴۳ درصد)، چنیوت (۴۳ درصد)، بهاولپور (۴۱ درصد)، بهکر (۴۰ درصد)، دیره غازی‌خان (۲۵ درصد) و راجن‌پور (۲۰ درصد). شش منطقه از هفت منطقه‌ای که رسماً به‌عنوان مناطق عقب‌مانده تعیین شده‌اند، در این گروه قرار دارند؛ پاکپتن (۵۳ درصد) تنها استثناست.
۸) اختلاف ۷۱ واحد درصدی میان سیالکوت (۹۱ درصد) و راجن‌پور (۲۰ درصد)، به‌مراتب گسترده‌تر از اختلاف ۴۷ واحد درصدی ثبت‌شده برای ازدواج خویشاوندی در همین مجموعه داده‌هاست و نشان می‌دهد که تحصیلات زنان، از نظر جغرافیایی، متفاوت‌ترین شاخص اجتماعی در پیمایش سلامت و جمعیت پنجاب (PHPS) است.
نظر شما