بسیاری از پاکستانی‌ها مدت‌هاست برای خود داستانی دلگرم‌کننده ساخته‌اند: با وجود تمام مشکلات کشور، هیچ‌کس واقعاً گرسنه نمی‌ماند. اگر کسی با مشکل روبه‌رو باشد، اعضای خانواده و همسایگان به او کمک می‌کنند، مساجد غذا توزیع می‌کنند و افراد ثروتمند و نیکوکار وارد عمل می‌شوند. در این تصور، حقیقت قابل‌توجهی وجود دارد. پاکستان سنتی ریشه‌دار در زمینه صدقه و نیکوکاری خصوصی دارد.

اما سخاوت جایگزین امنیت غذایی نیست.

ابعاد گرسنگی و سوءتغذیه در پاکستان، نادیده گرفتن این تفاوت را غیرممکن می‌کند. برنامه جهانی غذا برآورد می‌کند که ۲۰.۷ درصد جمعیت پاکستان دچار سوءتغذیه هستند و ۴۰ درصد کودکان زیر پنج سال نیز دچار کوتاهی قد ناشی از سوءتغذیه‌اند. آخرین ارزیابی «طبقه‌بندی یکپارچه مراحل امنیت غذایی» (IPC)، که نظامی معتبر در سطح بین‌المللی برای سنجش میزان ناامنی غذایی است، نشان داد که از دسامبر ۲۰۲۵ تا مارس ۲۰۲۶، در ۴۵ منطقه روستایی مورد ارزیابی، ۷.۵ میلیون نفر، معادل ۲۱ درصد جمعیت این مناطق، با ناامنی غذایی در سطح «بحران» یا شدیدتر از آن مواجه بوده‌اند. از این تعداد، حدود ۱.۲۵ میلیون نفر در سطح «اضطراری» ناامنی غذایی قرار داشته‌اند.

این ارقام باید تصور دلگرم‌کننده‌ای را که می‌گوید صدقه می‌تواند تضمین کند هیچ پاکستانی گرسنه نماند، به چالش بکشد.

مشکل، کمبود سخاوت نیست. پاکستانی‌ها به نام خدا و برای حمایت از طیف گسترده‌ای از امور اجتماعی، کمک‌های فراوانی می‌کنند. نیکوکاری می‌تواند در بسیاری از موارد همچون یک راه نجات مهم عمل کند و حتی تفاوت میان غذا خوردن و گرسنه ماندن یک فرد باشد.

اما اقدامات فردی برای کمک نمی‌توانند پیامدهای تمرکز ثروت، درآمدهای پایین، قیمت‌های بالای مواد غذایی و شرایط اقتصادی‌ای را که در آن دسترسی به ابتدایی‌ترین نیازها بیش از پیش به قدرت خرید افراد وابسته شده است، به‌طور کامل برطرف کنند.

صدقه می‌تواند پیامدها را تسکین دهد، اما به‌تنهایی نمی‌تواند شرایطی را که این مشکلات را ایجاد می‌کنند تغییر دهد.

سوءتغذیه کودکان را در نظر بگیرید. برنامه جهانی غذا گزارش می‌دهد که از هر ۱۰ کودک پاکستانی زیر پنج سال، چهار نفر دچار کوتاهی قد ناشی از سوءتغذیه هستند. این کودکان صرفاً کودکانی نیستند که یک وعده غذایی را از دست داده باشند. کوتاهی قد ناشی از سوءتغذیه، بازتاب محرومیت غذایی مزمن است و پیامدهای آن می‌تواند در سراسر زندگی فرد ادامه پیدا کند.

ارزیابی یادشده IPC همچنین رژیم‌های غذایی ناکافی، تنوع پایین مواد غذایی، بیماری‌های فصلی و شیوه‌های نامناسب تغذیه و مراقبت را از جمله عوامل مؤثر در سوءتغذیه حاد معرفی می‌کند.

هیچ میزان توزیع غذای خیریه نمی‌تواند جایگزین سیاست‌هایی شود که تضمین کنند خانواده‌ها درآمد کافی داشته باشند، کودکان به رژیم غذایی مغذی دسترسی پیدا کنند و بازارهای مواد غذایی به‌صورت عادلانه و کارآمد عمل کنند.

با این حال، گاهی صدقه می‌تواند این تصور را ایجاد کند که مشکل در حال حل شدن است. اما چنین کمک‌های فردی و پراکنده‌ای، هرچقدر هم سخاوتمندانه باشند، نمی‌توانند به‌تنهایی مشکلات اساسی مانند نابرابری اقتصادی، بهره‌کشی و به حاشیه رانده شدن گروه‌های محروم را برطرف کنند.

این پرسش دشواری است که پاکستان باید با آن روبه‌رو شود: وقتی سخاوت جایگزین عدالت می‌شود، چه اتفاقی می‌افتد؟

یک کشور نمی‌تواند تنها با تکیه بر نیکوکاری با گرسنگی مقابله کند. همچنین نباید حق دسترسی به غذای کافی به این بستگی داشته باشد که آیا یک فرد گرسنه به‌طور اتفاقی با یک نیکوکار سخاوتمند روبه‌رو می‌شود یا خیر.

تمرکز ثروت و نابرابری اقتصادی اهمیت دارند، زیرا بر این موضوع تأثیر می‌گذارند که چه کسی می‌تواند افزایش قیمت مواد غذایی را تحمل کند، چه کسی می‌تواند رژیم غذایی مغذی برای فرزندانش فراهم کند، چه کسی در صورت بروز سوءتغذیه به خدمات درمانی دسترسی دارد و چه کسی می‌تواند در برابر شوک‌های اقتصادی مقاومت کند، بدون آنکه مجبور شود از نیازهای اساسی خود صرف‌نظر کند؛ کاری که خانواده‌های کم‌درآمد اغلب ناچار به انجام آن هستند.

نباید نیکوکاری را نادیده گرفت یا تحقیر کرد. نیکوکاری می‌تواند در زمان بحران، بخشی مهم از شبکه حمایت اجتماعی باشد. اما نباید آن را به‌عنوان جایگزینی برای مسئولیت عمومی و ایجاد شرایطی پایدار برای دسترسی مردم به نیازهای اساسی زندگی در نظر گرفت.

معیار یک جامعه کارآمد فقط این نیست که ثروتمندان با چه میزان سخاوت به فقرا کمک می‌کنند؛ معیار مهم‌تر آن است که آیا مردم درآمد، فرصت و حمایت اجتماعی کافی دارند تا از همان ابتدا مجبور نباشند برای تأمین نیازهای اساسی خود به صدقه وابسته باشند.

پاکستان به سیاست‌های مؤثرتر در زمینه حمایت اجتماعی، کاهش فقر، بهبود دسترسی به غذای مغذی و اجرای کارآمدتر برنامه‌های رفاهی نیاز دارد. چنین اقداماتی می‌تواند کمک کند تا سخاوت همچنان یک فضیلت ارزشمند باقی بماند، نه اینکه به منبعی حیاتی برای سیر کردن شهروندان گرسنه کشور تبدیل شود.

لینک: https://tribune.com.pk/story/2629914/generosity-is-not-a-substitute-for-justice