در سال ۲۰۰۰، سازمان ملی پایگاه داده و ثبت احوال پاکستان (نادرا) با هدف ایجاد سامانه‌ای یکپارچه برای ثبت هویت شهروندان و صدور کارت‌های ملی رایانه‌ای تأسیس شد. این نهاد در سال‌های بعد به یکی از مراکز مهم ثبت و احراز هویت زیست‌سنجی در جهان تبدیل شد و طارق ملک از چهره‌هایی بود که در توسعهٔ زیرساخت‌های فنی و دیجیتال آن نقشی برجسته ایفا کرد.

در ماه مه ۲۰۲۶، نام طارق ملک در فهرست «۲۵ چهرهٔ برتر هویت دیجیتال» (Identity 25) قرار گرفت؛ فهرستی که از سوی اوکتا ونچرز، بازوی سرمایه‌گذاری شرکت فناوری اوکتا، منتشر می‌شود و افرادی را معرفی می‌کند که در پیشبرد هویت دیجیتال و امنیت سامانه‌های شناسایی فعالیت دارند. به مناسبت این انتخاب، تصویر و نام او در نمایشگر نزدک در میدان تایمز نیویورک، در کنار ۲۴ چهرهٔ دیگر این فهرست، به نمایش درآمد.

این انتخاب، بازتابی از اهمیت روزافزون هویت دیجیتال در دنیای امروز است. با گسترش خدمات آنلاین و کاربرد هوش مصنوعی، احراز هویت امن، حفاظت از داده‌های شخصی و مقابله با جعل هویت و تصاویر ساختگی اهمیت بیشتری یافته است. متخصصان این حوزه می‌کوشند سامانه‌هایی طراحی کنند که ضمن تسهیل دسترسی مردم به خدمات، از اطلاعات هویتی آنان نیز محافظت کنند.

طارق ملک از جمله متخصصانی است که تجربهٔ حرفه‌ای خود را در این زمینه به کار گرفته است. او در دو دوره ریاست سازمان ملی پایگاه داده و ثبت احوال پاکستان را بر عهده داشت و در توسعهٔ سامانه‌های ثبت زیست‌سنجی و کاربرد هویت دیجیتال در برنامه‌های اجتماعی مشارکت کرد. نادرا با ثبت اطلاعات هویتی بیش از ۱۴۵ میلیون شهروند پاکستانی، به زیرساختی مهم برای ارائهٔ خدمات عمومی و اجرای برنامه‌های حمایتی تبدیل شده است.

یکی از زمینه‌های مهم فعالیت طارق ملک، پیوند دادن سامانه‌های هویت دیجیتال با برنامه‌های اجتماعی است. ثبت دقیق هویت افراد می‌تواند به شناسایی بهتر گروه‌های نیازمند، تسهیل دسترسی به حمایت‌های دولتی و کاهش برخی زمینه‌های سوءاستفاده کمک کند. در پاکستان، زیرساخت هویت دیجیتال در برنامه‌هایی برای توانمندسازی زنان، حمایت از آوارگان داخلی و کاهش فقر به کار گرفته شده است.

از دیگر حوزه‌های تخصصی او، توسعهٔ روش‌های پیشرفتهٔ احراز هویت زیست‌سنجی است. چنین روش‌هایی با استفاده از ویژگی‌های زیستی افراد، از جمله اثر انگشت و تصویر چهره، به تشخیص هویت کمک می‌کنند. فناوری‌های دقیق‌تر می‌توانند احتمال ثبت تکراری اطلاعات یا جعل هویت را کاهش دهند؛ هرچند موفقیت آن‌ها به کیفیت داده‌ها، امنیت سامانه و رعایت حقوق شهروندان نیز وابسته است.

تجربهٔ طارق ملک تنها به پاکستان محدود نمانده است. او سال‌ها با دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی در زمینهٔ ایجاد سامانه‌های هویت دیجیتال و ثبت احوال همکاری کرده و در پروژه‌های توسعه‌ای در کشورهای مختلف مشارکت داشته است. فعالیت او در برنامهٔ توسعهٔ سازمان ملل متحد و همکاری فنی با بانک جهانی، بخشی از این تجربهٔ بین‌المللی را تشکیل می‌دهد. او در حال حاضر به‌عنوان مشاور فنی در حوزهٔ زیرساخت عمومی دیجیتال با بانک جهانی همکاری دارد.

زیرساخت عمومی دیجیتال به سامانه‌ها و خدمات پایه‌ای گفته می‌شود که می‌توانند دسترسی مردم به خدمات عمومی و اقتصادی را آسان‌تر کنند. سامانه‌های هویت دیجیتال، پرداخت‌های دیجیتال و تبادل امن اطلاعات از جمله اجزای مهم این زیرساخت به شمار می‌روند. طراحی درست این سامانه‌ها می‌تواند به بهبود ارائهٔ خدمات و گسترش دسترسی کمک کند؛ اما حفظ حریم خصوصی، شفافیت، پاسخ‌گویی و امکان رسیدگی به شکایت‌های شهروندان نیز باید در مرکز توجه قرار گیرد.

فعالیت‌های حرفه‌ای طارق ملک پیش‌تر نیز مورد تقدیر قرار گرفته بود. او در سال ۲۰۰۹ جایزه‌ای از کنگرهٔ بین‌المللی آی‌دی‌ورلد در میلان ایتالیا دریافت کرد و در سال ۲۰۱۳ نشان ستارهٔ امتیاز پاکستان به او اعطا شد. قرار گرفتن نام او در فهرست جهانی هویت دیجیتال در سال ۲۰۲۶، بار دیگر توجه‌ها را به تجربهٔ متخصصان پاکستانی در حوزهٔ فناوری و حکمرانی دیجیتال جلب کرده است.

وجه فرهنگی دیگری در زندگی طارق ملک، خانوادهٔ اوست. پدرش، پروفسور فتح محمد ملک، از چهره‌های شناخته‌شدهٔ ادبیات اردو، منتقد ادبی و نویسنده است که ریاست دانشگاه بین‌المللی اسلامی اسلام‌آباد را نیز بر عهده داشته است. این پیوند خانوادگی، بُعد فرهنگی دیگری به زندگی شخصیتی می‌بخشد که فعالیت حرفه‌ای‌اش عمدتاً در حوزهٔ فناوری، ثبت هویت و توسعهٔ سامانه‌های دیجیتال شکل گرفته است.

دستاوردهای طارق ملک نشان می‌دهد که متخصصان پاکستانی می‌توانند در زمینه‌هایی فراتر از مرزهای ملی فعالیت کنند و در توسعهٔ فناوری‌های مورد استفاده در سطح جهانی سهم داشته باشند. تجربهٔ او در نادرا و همکاری با نهادهای بین‌المللی، نمونه‌ای از نقش دانش تخصصی در ایجاد زیرساخت‌هایی است که بر زندگی روزمرهٔ میلیون‌ها نفر تأثیر می‌گذارند.

در عصر تحول دیجیتال، اهمیت چنین فعالیت‌هایی بیش از پیش آشکار می‌شود. بااین‌حال، پیشرفت فناوری تنها به ساخت سامانه‌های پیشرفته محدود نیست؛ اعتماد عمومی، حفاظت از داده‌های شخصی، دسترسی عادلانه و نظارت مؤثر نیز از شروط اساسی موفقیت آن‌هاست. تجربهٔ متخصصانی چون طارق ملک می‌تواند برای گسترش خدمات دیجیتال و تقویت ظرفیت‌های فنی و علمی پاکستان الهام‌بخش باشد.

لینک: https://www.express.pk/story/2837823/pakistan-ka-heera-2837823