روز جهانی معلم که هر سال در پنجم اکتبر برگزار و فرصتی برای بازاندیشی درباره جایگاه معلمان و نقشی که آنان در شکلگیری آینده بشریت ایفا که در سال 2025 میلادی نیز همچون سالهای پیشین، هم در ایران و هم در تایلند این روز بهانهای شد برای تأمل بر شرایط شغلی، منزلت اجتماعی و چالشهای حرفهای کسانی که بهراستی ستون فقرات آموزش و پرورش هر جامعهاند. معلم علاوه بر انتقالدهندهی دانش، مروّج ارزشهای اخلاقی، پرورشدهندهی روحیه اجتماعی و سازندهی اعتماد به نفس نسل آینده نیز است ودر جهانی که تغییرات فناوری و اجتماعی با سرعتی سرسامآور رخ میدهد، نقش معلم بیش از پیش حیاتی به نظر میرسد. مقایسهی وضعیت معلمان در ایران و تایلند میتواند به ما نشان دهد که چگونه فرهنگها و نظامهای آموزشی مختلف با چالشها و فرصتهای مشابهی روبهرو و از این رهگذر، چشماندازی مشترک برای بهبود حرفهی معلمی ترسیم گردد. در فرهنگ ایرانی، معلم همواره نماد دانایی، ایثار و سازندگی انسانها بوده و ادبیات فارسی سرشار از ستایش مقام او و جامعه ایران در همه سطوح برای معلم حرمت و جایگاهی والا قائل است و هرچند در سالهای اخیر دشواریهایی در مسیر زندگی و معیشت معلمان پدید آمده، اما آنان با صبر، عشق و ایمان به رسالت خویش، همچنان الهامبخش نسلها بوده و نقش خود را در پرورش دانایی و اخلاق در جامعه با عزت و امید ادامه میدهند.
مطالعات و ارزیابیهای اخیر نشان میدهد که شرایط اقتصادی سالهای گذشته چالشهایی برای معلمان، بهویژه در مدارس دولتی، ایجاد کرده و سطح درآمد آنان همواره همگام با هزینههای روزافزون زندگی نبوده، با این حال، معلمان ایرانی با پشتکار، تعهد و عشق به آموزش، همچنان با انگیزهای ستودنی به رسالت علمی و تربیتی خود ادامه میدهند و الهامبخش تلاش، امید و دانایی در نسلهای آیندهاند. در کنار تلاشهای گسترده برای بهبود وضعیت معلمان، تفاوتهایی میان شرایط کاری و درآمدی آنان در بخشهای مختلف آموزشی مشاهده و معلمانی که در مدارس خاص یا غیردولتی فعالیت دارندو معمولاً از امکانات بیشتری برخوردار، در حالیکه بخش بزرگی از بدنه آموزش و پرورش با امکانات محدودتری فعالیت ولی با این وجود، روحیه مسئولیتپذیری و تعهد جمعی معلمان سبب شده تا آموزش در کشور همچنان بر پایه عدالت، تلاش و عشق به یادگیری استوار بماند و چشمانداز اصلاح و بهبود نیز در مسیر سیاستگذاریهای آینده تقویت گردد.
با وجود این موانع، معلمان ایرانی همچنان به رسالت فرهنگی و تربیتی خود پایبند ماندهاند وآنها علاوه بر تدریس علوم، نقش مهمی در پرورش اخلاق، تقویت هویت ملی و انتقال ارزشهای دینی و فرهنگی دارندو همین امر سبب شده که جایگاه معنوی معلم در جامعه ایران همچنان محفوظ بماند، هرچند زندگی روزمرهی آنان با سختی همراه باشد. در تایلند نیز معلم منزلتی مقدس دارد و جامعه تایلند بهویژه در روزهای خاص همچون روز معلم ملی (۱۶ ژانویه) و روز جهانی معلم (۵ اکتبر)، با برگزاری مراسم و آیینهای مختلف به بزرگداشت مقام معلم میپردازد که در این روزها، دانشآموزان با احترام به معلمان ادای دین و دولت نیز از فرصت برای بیان سیاستهای جدید آموزشی بهره میگیرد. دولت تایلند در دهههای اخیر برنامههای متعددی برای بهبود کیفیت آموزش و ارتقای مهارتهای حرفهای معلمان اجرا کرده و از دورههای آموزشی و کارگاههای نوآوری در تدریس گرفته تا تلاش برای بهبود وضعیت اجتماعی معلمان و این اقدامات نشان میدهد که نظام آموزشی تایلند به نقش محوری معلم واقف است. با این حال، چالشهای متعددی همچنان پابرجاست؛ فشار کاری سنگین، حقوق نسبتاً پایین و تفاوت کیفیت آموزشی میان مناطق شهری و روستایی از جمله مسائلی که معلمان تایلندی با آن مواجهاند و افزون بر این، برخی از آنان از حجم بالای انتظارات اجتماعی و مسئولیتهایی فراتر از وظیفه آموزشی گلایه دارند بهویژه در مناطق روستایی که معلم علاوه بر نقش آموزشی؛ وظایف اجتماعی، فرهنگی و حتی رفاهی را نیز بر عهده دارد. در مجموع، معلم تایلندی در سطح جامعه احترام زیادی دارد و دولت تلاش کرده با ارائه برنامههای حمایتی، جایگاه او را ارتقا اما همانند ایران، معیشت و فشار کاری همچنان به عنوان چالشهای اساسی باقی ماندهاند.
مقایسه وضعیت معلمان در ایران و تایلند نشان میدهد که با وجود تفاوتهای فرهنگی و ساختاری، شباهتهای قابل توجهی میان دو کشور وجود داردبعنوان مثال در هر دو جامعه، معلم جایگاهی والا و مورد احترام دارد و بهعنوان محور آموزش و نماد ارزشهای اخلاقی و اجتماعی شناخته همچنین، چالشهای اقتصادی از جمله حقوق و مزایای محدود در برابر حجم بالای مسئولیتها، دغدغهای مشترک برای معلمان ایرانی و تایلندی است و افزون بر این، نقش معلم در هر دو کشور فراتر از آموزش صرف که آنان انتقالدهنده دانش و پرورشدهنده شخصیت، اخلاق و هویت فرهنگی نسلهای آینده بهشمار میروند. در عین شباهتها، تفاوتهایی نیز میان وضعیت معلمان در ایران و تایلند وجود دارد بعنوان در ایران، بحران معیشتی معلمان نمود پررنگتری دارد و گاه به مسئلهای اجتماعی بدل شده در حالیکه دولت تایلند با اجرای برخی سیاستهای حمایتی توانسته تا حدی از فشار اقتصادی بر معلمان بکاهدو از سوی دیگر، تایلند در زمینه آموزش حرفهای معلمان و بهروزرسانی روشهای تدریس گامهای عملیتری برداشته است، در حالیکه این حوزه در ایران هنوز نیازمند توجه و برنامهریزی منسجمتر است و همچنین، شکاف آموزشی در تایلند بیشتر میان مناطق شهری و روستایی مشاهده میشود زیرا معلمان مناطق دورافتاده وظایف گستردهتری بر عهده دارند؛
در ایران، تفاوت عمده بیشتر میان مدارس دولتی و غیردولتی دیده میشود. روز جهانی معلم در سال ۲۰25 بار دیگر بر این حقیقت تأکید کرد که بدون معلمی توانمند، آگاه و باانگیزه، هیچ نظام آموزشی قادر به ترسیم آیندهای روشن برای جامعه خود نخواهد بود. چه در ایران، که معلمان با وجود محدودیتهای معیشتی با تعهد و مسئولیتپذیری مثالزدنی در مسیر آموزش و پرورش گام برمیدارند، و چه در تایلند، که اگرچه از احترام اجتماعی برخوردارند اما با فشارهای کاری و چالشهای ساختاری روبهرو هستند، پیام واحدی شنیده میشود: حمایت از معلم ــ چه از حیث معیشت و چه از منظر جایگاه حرفهای ــ ضرورتی انکارناپذیر برای پویایی و پیشرفت نظامهای آموزشی است. اگر قرار است نسل آیندهای توانمند، خلاق و مسئولیتپذیر پرورش یابد، نخستین گام، سرمایهگذاری واقعی و پایدار بر جایگاه معلم است. این حمایت نباید صرفاً در قالب شعار یا گرامیداشت یک روز نمادین باقی بماند، بلکه باید در عمل و از طریق بهبود شرایط معیشتی، فراهمسازی فرصتهای رشد حرفهای و کاهش فشارهای غیرضروری تحقق یابد تا معلم بتواند با آرامش و انگیزه، رسالت خطیر خود را در تربیت نسل آینده به انجام رساند. معلمان ایران و تایلند هر دو در مسیری دشوار اما سرشار از افتخار و معنا گام برمیدارند؛ مسیری که هرچند با چالشها و موانع فراوان همراه است، اما ایمان عمیق آنان به رسالت انسانی و تربیتیشان، چراغ راهی است که این مسیر را به سوی روشنایی و آیندهای امیدبخش هدایت میکند.
منابع فارسی
- حقوق معلمان در ایران؛ بررسی وضعیت دستمزد و معیشت فرهنگیان https://jobvision.ir
- معلمی در ایران؛ شغلی شریف با درآمدها https://www.baharnews.ir
- زنگ خطر طبقاتی شدن معلمان؛ شکاف درآمدی در آموزش و پرورش ایران https://www.asriran.com
- آینده شغل معلمی در ایران؛ چالشها و فرصتها https://www.estekhdamplus.com
- روز جهانی معلم؛ اوضاع برای معلمان ایران چگونه است؟ https://iranwire.com
منابع (تایلندی)
Thai Post. (2023). Teacher’s Day article: Honoring educators in Thailand. Thai Post Newspaper. Retrieved from https://www.thaipost.net
Moe360 Blog. (2023). World Teachers’ Day 2023: Education for a sustainable future. Ministry of Education Thailand. Retrieved from https://moe360.blog
ALTV4. (2023). World Teachers’ Day post. Facebook Page of ALTV4 – Thai PBS. Retrieved from https://www.facebook.com/ALTV4
نظر شما