مرکزمطالعات بانوان مسلمان سریلانکا (Muslim Ladies Study Circle – MLSC) یک نهاد اجتماعی و خدماتی با محوریت فعالیت زنان در سریلانکا است که در حوزه‌هایی همچون توانمندسازی زنان، آموزش‌های فنی و حرفه‌ای، رفاه اجتماعی و حمایت از اقشار نیازمند فعالیت می‌کند. این مجموعه از جمله نمونه‌های قابل توجه مشارکت داوطلبانه زنان در پاسخ به مسائل اجتماعی و اقتصادی جامعه سریلانکا به شمار می‌رود و فعالیت‌های آن در طول زمان از یک جمع مطالعاتی محدود به مجموعه‌ای با برنامه‌های آموزشی و خدمات اجتماعی گسترده‌تر تبدیل شده است.

شکل‌گیری و پیشینه:

آغاز فعالیت حلقه مطالعات بانوان مسلمان به دهه ۱۹۷۰ میلادی در شهر گاله بازمی‌گردد. این سازمان در ابتدا به ابتکار شش دانش‌آموخته مدرسه شکل گرفت که با هدف حمایت از زنان و کمک به افراد و خانواده‌های کم‌برخوردار فعالیت خود را آغاز کردند. شکل‌گیری این مجموعه را می‌توان بخشی از روند گسترش فعالیت‌های داوطلبانه زنان در جامعه سریلانکا دانست؛ فعالیت‌هایی که در پاسخ به چالش‌های اجتماعی و اقتصادی، بر همکاری جمعی و خدمت به جامعه استوار بوده‌اند. در سال‌های ابتدایی، بنیان‌گذاران نام «Study Circle» یا حلقه مطالعاتی را برای این مجموعه انتخاب کردند؛ انتخابی که با شرایط اجتماعی محافظه‌کارانه آن دوره ارتباط داشت. با گذشت زمان، فعالیت‌های سازمان از چارچوب یک گروه مطالعاتی و گفت‌وگویی فراتر رفت و به سمت خدمات عملی اجتماعی و حمایت از جامعه گسترش یافت. حدود سال ۱۹۸۰، فعالیت‌های این مجموعه به کلمبو نیز توسعه پیدا کرد و دامنه دسترسی آن به جامعه گسترده‌تر شد.

جایگاه قانونی و اهداف:

مرکز مطالعات بانوان مسلمان در سال ۱۹۸۲ بر اساس «قانون تأسیس مرکز مطالعات بانوان مسلمان شماره ۳۱ سال ۱۹۸۲» به‌طور رسمی به ثبت رسید. این چارچوب قانونی، اهدافی از جمله آموزش و آماده‌سازی زنان جوان مسلمان برای خدمت به جامعه، تقویت روحیه همبستگی و تفاهم متقابل میان اعضا و فراهم‌کردن امکانات تفریحی و اجتماعی را برای سازمان تعریف کرده است.

ثبت رسمی سازمان نقطه مهمی در روند توسعه آن محسوب می‌شود؛ زیرا فعالیت‌هایی که در ابتدا بر پایه مشارکت داوطلبانه و جمعی شکل گرفته بودند، از این مرحله به بعد در قالب یک نهاد شناخته‌شده و دارای ساختار قانونی ادامه یافتند.

آموزش فنی و حرفه‌ای؛ محور اصلی فعالیت‌ها:

یکی از مهم‌ترین زمینه‌های فعالیت MLSC، آموزش‌های فنی و حرفه‌ای برای زنان است. این سازمان از طریق مراکز آموزشی خود تلاش کرده است زنان را به مهارت‌های عملی مجهز کند؛ مهارت‌هایی که می‌توانند زمینه اشتغال، کسب درآمد و دستیابی به استقلال اقتصادی را برای آنان فراهم کنند.

دوره‌های آموزشی گزارش‌شده توسط این مجموعه طیف متنوعی از مهارت‌های کاربردی را شامل می‌شود؛ از جمله:

• خیاطی و طراحی و دوخت لباس
• آشپزی
• نانوایی و شیرینی‌پزی
• آموزش کامپیوتر
• خدمات و مهارت‌های زیبایی
• دوخت پرده
• آموزش زبان انگلیسی محاوره‌ای

تنوع این دوره‌ها نشان می‌دهد که برنامه‌های آموزشی سازمان تنها بر یک حرفه خاص متمرکز نیست، بلکه مجموعه‌ای از مهارت‌های کاربردی را در اختیار زنان قرار می‌دهد تا بتوانند متناسب با توانایی‌ها و شرایط خود مسیرهای مختلفی برای فعالیت اقتصادی و حرفه‌ای انتخاب کنند.

مرکز آموزش فنی و حرفه‌ای کلمبو:

یکی از مراحل مهم توسعه سازمان، تأسیس مرکز آموزش فنی و حرفه‌ای کلمبو در سال ۲۰۰۶ بود. این مرکز امکان آموزش مهارت‌های عملی را برای زنان با پیشینه‌های اجتماعی مختلف فراهم کرده و در راستای هدف گسترده‌تر سازمان برای افزایش دسترسی زنان به آموزش‌های مهارتی فعالیت کرده است.

اهمیت این مرکز تنها در آموزش حرفه‌ای خلاصه نمی‌شود. آموزش مهارت‌های کاربردی می‌تواند علاوه بر آماده‌سازی افراد برای ورود به بازار کار، به افزایش مشارکت اجتماعی، تقویت اعتمادبه‌نفس و توسعه فردی نیز کمک کند. از این منظر، فعالیت آموزشی MLSC بخشی از یک رویکرد گسترده‌تر برای توانمندسازی زنان و افزایش فرصت‌های آنان در جامعه است.

حمایت اجتماعی و مبارزه با فقر:

در کنار آموزش و توانمندسازی، مبارزه با فقر و حمایت از جامعه یکی دیگر از محورهای فعالیت حلقه مطالعات بانوان مسلمان است. این سازمان در طول فعالیت خود برنامه‌هایی برای کمک به افراد محروم و خانواده‌های نیازمند اجرا کرده و در دوره‌های بحران‌های ملی نیز به حمایت از اقشار آسیب‌پذیر پرداخته است.

از جمله اقدامات گزارش‌شده این سازمان می‌توان به کمک به افراد کم‌برخوردار، حمایت در زمان بحران‌های ملی، تأمین مسکن و ارائه دیگر اشکال کمک‌های اجتماعی اشاره کرد. این فعالیت‌ها نشان می‌دهد که رویکرد MLSC به توانمندسازی زنان، جدا از وضعیت خانواده و جامعه نیست؛ بلکه رفاه زنان را در ارتباط مستقیم با رفاه خانواده‌ها و جامعه در نظر می‌گیرد.

رویکرد فراگیر و خدمت به جامعه:

یکی از ویژگی‌های قابل توجه این سازمان، تعهد اعلام‌شده آن به خدمت به افراد بدون توجه به سن، دین یا قومیت است. چنین رویکردی دامنه فعالیت‌های MLSC را فراتر از یک سازمان محدود به یک جامعه خاص قرار می‌دهد و آن را در چارچوب فعالیت‌های مدنی و اجتماعی گسترده‌تر سریلانکا نیز قابل بررسی می‌کند.

توجه به نیازهای مشترک انسانی و تلاش برای ارائه خدمات اجتماعی به گروه‌های مختلف، می‌تواند زمینه‌ای برای تقویت ارتباط و تفاهم میان بخش‌های گوناگون جامعه فراهم کند. به همین دلیل، فعالیت‌های این سازمان علاوه بر جنبه خدماتی، از منظر همبستگی اجتماعی و مشارکت مدنی نیز قابل توجه است.

نقش زنان در توسعه اجتماعی:

تاریخچه حلقه مطالعات بانوان مسلمان نشان می‌دهد که چگونه یک گروه کوچک از زنان توانست فعالیتی مبتنی بر همکاری و مشارکت داوطلبانه را به یک سازمان اجتماعی دارای ساختار و برنامه‌های گسترده تبدیل کند. از این منظر، تجربه MLSC نمونه‌ای از نقش سازمان‌های داوطلبانه زنان در پاسخ به نیازهای اجتماعی و اقتصادی جامعه سریلانکا محسوب می‌شود.

تمرکز بر آموزش مهارت‌های کاربردی، حمایت از زنان کم‌برخوردار، کمک به خانواده‌ها و مشارکت در برنامه‌های اجتماعی، همگی در چارچوب هدف گسترده‌تر توانمندسازی زنان و ارتقای رفاه جامعه قرار می‌گیرند.

اهمیت پژوهشی و فرهنگی:

مرکز مطالعات بانوان مسلمان از منظر مطالعات اجتماعی و فرهنگی نیز دارای اهمیت است. تاریخ این سازمان می‌تواند برای بررسی موضوعاتی مانند تاریخ اجتماعی زنان در سریلانکا، توسعه سازمان‌های داوطلبانه، نقش زنان در فعالیت‌های اجتماعی، آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و شیوه‌های مشارکت جامعه‌محور در رفاه اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.

به‌ویژه روند تحول این مجموعه از یک حلقه مطالعاتی کوچک در گاله به سازمانی با فعالیت‌های آموزشی و خدمات اجتماعی در کلمبو، نمونه‌ای قابل توجه از چگونگی شکل‌گیری و توسعه نهادهای جامعه مدنی در بستر تغییرات اجتماعی سریلانکا است.

جمع‌بندی:

مرکز مطالعات بانوان مسلمان سریلانکا نهادی است که فعالیت خود را بر پایه مشارکت زنان، آموزش، خدمت اجتماعی و توانمندسازی جامعه توسعه داده است. این سازمان که فعالیت خود را از دهه ۱۹۷۰ در گاله آغاز کرد، به‌تدریج دامنه فعالیت‌های خود را گسترش داد و پس از ثبت رسمی در سال ۱۹۸۲، برنامه‌های آموزشی و اجتماعی خود را در چارچوبی سازمان‌یافته‌تر ادامه داد.

تأکید بر آموزش‌های فنی و حرفه‌ای، تأسیس مرکز آموزش حرفه‌ای کلمبو، حمایت از اقشار کم‌برخوردار، کمک در شرایط بحران و رویکرد فراگیر نسبت به خدمت به افراد با پیشینه‌های مختلف، از مهم‌ترین ابعاد فعالیت این مجموعه است. در مجموع، MLSC را می‌توان نمونه‌ای از مشارکت سازمان‌یافته زنان در آموزش، توانمندسازی اقتصادی، رفاه اجتماعی و توسعه جامعه در سریلانکا دانست؛ نهادی که تجربه چند دهه فعالیت آن، ظرفیت قابل توجهی برای مطالعه نقش زنان و سازمان‌های داوطلبانه در تحولات اجتماعی این کشور دارد.

رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران – سری لانکا