۸ مهر ۱۴۰۵ - ۱۴:۰۰

زندگی نامه مولانا سید ارشد مدنی

مولانا سید ارشد مدنی، متولد ۱۹۴۱ در دیوبند، از چهره‌های شناخته‌شده حوزه علمیه دیوبند و از عالمان برجسته جریان دیوبندی در هند است. او در حال حاضر از مسئولان ارشد علمی دارالعلوم دیوبند و رئیس شاخه‌ای از جمعیت علمای هند است که به «شاخه ارشد» شناخته می‌شود. وی در فوریه ۲۰۰۶ پس از درگذشت برادر بزرگ‌تر خود، مولانا سید اسعد مدنی، به ریاست جمعیت علمای هند رسید، اما اختلافات سازمانی در سال‌های بعد موجب انشعاب این تشکل و شکل‌گیری دو شاخه شد. از سال ۲۰۰۸ به بعد، ارشد مدنی ریاست شاخه خود را ادامه داده است. او در سال ۲۰۲۰ نیز به عنوان رئیس هیئت تدریس یا صدرالمدرسین دارالعلوم دیوبند انتخاب شد و همچنان این جایگاه علمی را حفظ کرده است.

مولانا سید ارشد مدنی؛ زندگی، تحصیلات، فعالیت‌های علمی و خدمات اجتماعی

ارشد مدنی در خانواده‌ای علمی و مذهبی رشد یافت. پدر او، شیخ‌الاسلام مولانا سید حسین احمد مدنی، از مهم‌ترین عالمان مسلمان هند در قرن بیستم بود که علاوه بر نقش برجسته در جنبش استقلال هند، سال‌ها در دارالعلوم دیوبند به تدریس حدیث پرداخت و ریاست جمعیت علمای هند را نیز بر عهده داشت. حسین احمد مدنی از مخالفان تقسیم هند بر اساس مذهب بود و بر مفهوم همزیستی شهروندان با ادیان مختلف در یک سرزمین تأکید می‌کرد. این میراث خانوادگی بعدها در نگاه اجتماعی و سیاسی ارشد مدنی نیز بازتاب یافت.

ارشد مدنی دوران کودکی خود را در محیط علمی دیوبند سپری کرد. نخستین مراحل آموزش او زیر نظر مولانا قاری اصغر علی صاحب، از شاگردان و پیروان مجاز پدرش، آغاز شد. بر اساس شرح‌حال‌های منتشرشده درباره او، وی در سن هشت‌سالگی موفق به حفظ کامل قرآن کریم شد. پس از آن، دوره‌ای حدود پنج‌ساله در زبان فارسی را در دارالعلوم دیوبند گذراند و سپس تحصیلات عربی و علوم اسلامی خود را در همان مرکز ادامه داد. منابع موجود درباره سال دقیق پایان تحصیلات او اختلاف جزئی دارند و سال‌های ۱۹۶۳ و ۱۹۶۴ را ذکر کرده‌اند؛ با این حال، همه منابع بر این نکته اتفاق دارند که او تحصیلات عالی حوزوی خود را در دارالعلوم دیوبند و در محضر استادان برجسته آن دوره به پایان رساند.

از جمله استادان او مولانا نصیر احمد خان و مولانا سید فخرالدین احمد مرادآبادی بودند. او نزد استادان خود شماری از متون کلاسیک علوم اسلامی و ادبیات عربی را فراگرفت و در حوزه حدیث نیز از سنت علمی دارالعلوم دیوبند بهره برد. در منابع مربوط به زندگی علمی وی، نام استادانی همچون سید فخرالدین احمد، ابراهیم بلوای، فخرالحسن مرادآبادی، نصیر احمد خان، ظہور احمد دیوبندی و تعدادی دیگر از استادان آن دوره دیده می‌شود. این سلسله استادان نشان‌دهنده پیوند مستقیم او با سنت آموزشی نسل‌های مهم علمای دیوبند در قرن بیستم است.

پس از فراغت از تحصیل، ارشد مدنی وارد عرصه تدریس شد. در سال ۱۹۶۵ به جامعه قاسمیه در ایالت بیهار رفت و حدود یک سال و نیم در آنجا به آموزش علوم اسلامی پرداخت. در سال ۱۹۶۷ به مدینه منوره سفر کرد و حدود چهارده ماه در آنجا اقامت داشت. این دوره برای شکل‌گیری شخصیت علمی و معنوی او اهمیت ویژه‌ای داشت و پس از بازگشت به هند، بنا بر توصیه استاد خود سید فخرالدین احمد، در سال ۱۹۶۹ به مدرسه شاهی مرادآباد پیوست. او در این مؤسسه سال‌ها به تدریس متون مختلف آموزشی، از جمله «مشکات المصابیح»، «صحیح مسلم» و «موطأ امام مالک» پرداخت و در کنار تدریس، در امور آموزشی و مدیریتی نیز مسئولیت‌هایی بر عهده گرفت.

در ادامه مسیر علمی، ارشد مدنی در اوایل دهه ۱۹۸۰ به دارالعلوم دیوبند بازگشت و به تدریس دروس سطح عالی پرداخت. در منابع مختلف سال آغاز این مرحله ۱۹۸۲ یا ۱۹۸۳ ذکر شده است. او در این دوره تدریس شماری از متون اصلی حدیث و دروس عالی، از جمله صحیح مسلم، سنن ترمذی و مشکات المصابیح را بر عهده گرفت. بعدها نیز در ساختار آموزشی دارالعلوم مسئولیت‌های مدیریتی پیدا کرد و از جمله در شورای علمی و آموزشی مؤسسه فعالیت داشت.

یکی از مهم‌ترین دوره‌های فعالیت او در دارالعلوم دیوبند، سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۸ بود که مسئولیت مدیریت مطالعات و امور آموزشی مؤسسه را بر عهده داشت. در این دوره، توجه او به ساختار آموزشی سطوح مقدماتی، حفظ قرآن و سامان‌دهی مسیر تحصیلی طلاب از محورهای مهم فعالیتش معرفی شده است. سپس در اکتبر ۲۰۲۰ به عنوان صدرالمدرسین دارالعلوم دیوبند برگزیده شد و از آن زمان جایگاه او در ساختار علمی این حوزه بیش از پیش تثبیت شد.

حضور ارشد مدنی در عرصه علمی تنها به تدریس محدود نمانده است. در شرح‌حال‌های منتشرشده از او، ترجمه آثار قرآنی و پژوهش درباره متون کلاسیک اسلامی از مهم‌ترین فعالیت‌های علمی او معرفی شده است. از جمله، ترجمه هندی «ترجمه قرآن شیخ‌الهند» و «تفسیر عثمانی» از زبان اردو، فعالیتی چندساله بوده است. او همچنین «نقش حیات»، شرح زندگی پدرش حسین احمد مدنی، را از اردو به عربی ترجمه کرد و در تحقیق و آماده‌سازی آثار کلاسیک حدیث و فقه نیز مشارکت داشت. از جمله این آثار می‌توان به پژوهش درباره «نخب‌الافکار» علامه عینی، شرح مهمی بر «شرح معانی الآثار» طحاوی، و فعالیت پژوهشی درباره «منظومه ابن وهبان» اشاره کرد.

آثار منتشرشده یا معرفی‌شده از سوی مجموعه وابسته به او، بخش دیگری از فعالیت فکری او را نشان می‌دهد. کتاب‌ها و نوشته‌هایی با موضوعاتی همچون عدالت، امانت‌داری، رزق حلال، حقوق همسایه، تربیت کودکان، حقوق والدین، زکات، ربا، میهمان‌نوازی، راست‌گویی، مسائل اجتماعی و اخلاق عمومی در کتابخانه رسمی جمعیت علمای هند تحت نام او معرفی شده‌اند. این آثار بیشتر ماهیت آموزشی و اخلاقی دارند و با هدف انتقال مفاهیم دینی به زبانی قابل فهم برای عموم تنظیم شده‌اند.

فعالیت‌های اجتماعی و خیریه نیز بخش مهمی از کارنامه ارشد مدنی است. او در سال ۱۹۹۷ «مؤسسه خیریه مدنی» را تأسیس کرد. بر اساس معرفی این مؤسسه و نهادهای بین‌المللی، این تشکل در زمینه حمایت از مراکز آموزشی مذهبی، مدارس و مراکز آموزش فنی فعالیت داشته و در ایالت‌هایی همچون پنجاب، هاریانا و هیماچال پرادش برنامه‌هایی برای آموزش و توانمندسازی اقشار محروم اجرا کرده است. در دیوبند نیز یک مدرسه با رویکرد تلفیق آموزش جدید و محیط مذهبی ایجاد شد و در برخی مناطق مراکز آموزش فنی و اقامتی شکل گرفتند.

فعالیت‌های بشردوستانه او در چارچوب جمعیت علمای هند نیز گسترده بوده است. کمک به خانواده‌های کم‌برخوردار، حمایت مالی از دانش‌آموزان و دانشجویان، پشتیبانی از زنان بیوه، کمک به آسیب‌دیدگان حوادث طبیعی و توزیع اقلام ضروری در میان نیازمندان از جمله فعالیت‌هایی است که در منابع معرفی‌کننده او ذکر شده است. در سال‌های گذشته نیز شبکه‌های وابسته به جمعیت در زمینه کمک‌های حقوقی و اجتماعی به خانواده‌ها و افراد نیازمند فعالیت کرده‌اند.

ارشد مدنی در کنار فعالیت‌های داخلی، سفرهای متعددی نیز به کشورهای مختلف داشته است. در شرح‌حال‌های منتشرشده از وی، کشورهایی همچون بنگلادش، کانادا، مصر، بریتانیا، موریس، پاکستان، پاناما، عربستان سعودی، آفریقای جنوبی، امارات متحده عربی، ایالات متحده، زامبیا، زیمبابوه و چند کشور دیگر به عنوان مقاصد سفرهای علمی، دینی و کنفرانسی او ذکر شده‌اند. همچنین در سال ۲۰۱۲ به عضویت رابطه العالم الاسلامی در مکه درآمد.

بدین ترتیب، زندگی ارشد مدنی را می‌توان در سه حوزه اصلی دنبال کرد: نخست، استمرار سنت علمی و حدیثی دارالعلوم دیوبند؛ دوم، فعالیت آموزشی، پژوهشی و تألیف و ترجمه؛ و سوم، حضور اجتماعی و عمومی از طریق جمعیت علمای هند و مؤسسات خیریه. جایگاه او بیش از هر چیز از پیوند میان این سه حوزه شکل گرفته است؛ شخصیتی که بخش عمده زندگی خود را در محیط حوزه‌های علمیه گذرانده، اما در دهه‌های اخیر حضور پررنگی در مسائل اجتماعی و عمومی هند نیز پیدا کرده است. این ترکیب، او را به یکی از چهره‌های مهم و مورد توجه در فضای مذهبی و اجتماعی مسلمانان هند تبدیل کرده است.

https://en.wikipedia.org/wiki/Arshad_Madani
https://www.kaiciid.org/who-we-are/advisory-forum/shaikh-syed-arshad-madani

www.youtube.com/@ArshadMadani007

X {Twitter}x.com/ArshadMadani007?t=HaSgacUpybbn8nx0Ydpc8Q&s=09