اطلاعات کتاب:
نام کتاب: مکتب هرات و مکتب ادبی هند: تأثیر زیبایی‌شناختی غزل مکتب ادبی هرات بر غزل مکتب ادبی هندی
نویسنده: دکتر محمدداوود منیر
موضوع: پژوهش در حوزه ادبیات فارسی، مکتب ادبی هرات و مکتب ادبی هند
ناشر: انجمن ادبی هرات

کتاب «مکتب هرات و مکتب ادبی هند: تأثیر زیبایی‌شناختی غزل مکتب ادبی هرات بر غزل مکتب ادبی هندی» رسالۀ پژوهشی پسادکتری دکتر محمدداوود منیر، استاد دانشگاه هرات، است که به تازگی از سوی انجمن ادبی هرات منتشر شده است. این اثر حاصل چهار سال تحقیق و پژوهش نویسنده بوده و با هدف تثبیت هویت مستقل مکتب ادبی هرات و تبیین تأثیر آن بر سبک‌ها و جریان‌های ادبی پس از خود به نگارش درآمده است.

دکتر محمدداوود منیر از پژوهشگران شناخته‌شده در زمینۀ مطالعات سبک‌شناسی و تاریخ ادبیات فارسی است و سال‌هاست که در مسیر معرفی و تثبیت جایگاه مکتب ادبی هرات پژوهش می‌کند. رسالۀ دورۀ ماستری ایشان با عنوان «سهم آصفی هروی در پایه‌گذاری مکتب ادبی هندی» و رسالۀ دکتری با نام «مختصات سبکی شعر مکتب ادبی هرات» نیز در همین راستا تدوین شده‌اند و این اثر، استمرار همان مسیر پژوهشی به شمار می‌رود.

محتوای کتاب بر این فرضیه استوار است که شعر دورۀ تیموری، به‌ویژه از نیمۀ دوم سدۀ نهم تا ربع اول سدۀ دهم هجری، با ظهور شاعرانی نوآفرین و نوآیین، ویژگی‌های برجسته و درخور توجهی یافته است و این جریان به‌صورت تدریجی و تصاعدی به شکل‌گیری سبک ادبی هندی انجامیده است. نویسنده همچنین بر این باور است که شعر شاعران برجستۀ این دوره، بیش از آن‌که تقلید محض باشد، بر استقبال، اقتباس و نظیره‌سرایی استوار است و از همین رو می‌توان شعر این دوره را سبکی میان عراقی و هندی یا «مکتب ادبی هرات» نامید. در بخش اصلی کتاب، بسامد عناصر زیبایی‌شناختی در غزل پنج شاعر برجستۀ مکتب ادبی هند، شامل بیدل دهلوی، صائب تبریزی، کلیم کاشانی، غنی کشمیری و غالب دهلوی، با آثار پنج شاعر مکتب ادبی هرات، شامل خواجه آصفی هروی، بابا فغانی شیرازی، هلالی جغتایی، امیرشاهی سبزواری و خیالی بخارایی، مقایسه و تحلیل شده است.

ساختار کتاب در پنج فصل تنظیم شده است. فصل نخست به معرفی پژوهش اختصاص دارد، فصل دوم بافت موقعیتی، مبانی نظری و پیشینۀ پژوهش را بررسی می‌کند، فصل سوم روش‌شناسی پژوهش را توضیح می‌دهد، فصل چهارم که بخش اصلی اثر را تشکیل می‌دهد به تجزیه و تحلیل داده‌ها می‌پردازد و فصل پنجم شامل بحث و نتیجه‌گیری است. همچنین یک پیوست نیز به کتاب افزوده شده که موضوعاتی همچون نقاشی، خوش‌نویسی، فلزکاری، سنگ‌تراشی و معماری را در بر می‌گیرد. این اثر گامی ارزشمند در شناخت جایگاه مکتب ادبی هرات و بررسی پیوندهای آن با مکتب ادبی هند به شمار می‌رود و انتشار آن رویدادی مهم برای جامعۀ علمی و فرهنگی هرات محسوب می‌شود.