شاعران فارسی زبان
-
معرفی کتاب سیری در ملک سنایی
کتاب «سیری در ملک سنایی» اثر علیاصغر بشیر هروی، پژوهشی دربارهٔ زندگی، اندیشهها و تحولات فکری و عرفانی حکیم سنایی غزنوی، از پیشگامان شعر عرفانی و تعلیمی فارسی است. این اثر که در سال ۱۳۵۶ خورشیدی از سوی مؤسسهٔ انتشارات بیهقی منتشر شده، با بررسی زمینههای تاریخی و سیاسی روزگار سنایی، تحلیل آثار…
-
خواجه غلام فخرالدین سیالوی و شعر فارسی او
خواجه غلام فخرالدین سیالوی در چهار زبانِ اردو، فارسی، پنجابی و عربی با روانی شعر میسرود و در اشعارش نمونههایی از هر چهار زبان یافت میشود. او از شاعرانِ برجستهٔ عصرِ خویش بهشمار میرفت و بیشتر به نعت، منقبت، غزل، قطعه و رباعی میپرداخت. اشعارش آمیزهای از ذوقِ عارفانه و عاشقانه است که در…
-
" از هریوا تا نیشابور " پیوندهای زبان و ادبیات فارسی میان ایران و افغانستان
نخستین همایش شب شعر «از هریوا تا نیشابور؛ نوای مشترک شعر فارسی» با حضور دهها شاعر، نویسنده و چهره فرهنگی از افغانستان و ایران، شامگاه چهارشنبه در هرات برگزار شد؛ محفلی که با محوریت میراث مشترک زبان و ادبیات فارسی، بر گسترش پیوندهای فرهنگی و ادبی میان دو سوی مرز تأکید داشت.
-
چرا شعر و ادبیات نتوانست جامعه افغانستان را نجات دهد؟
افغانستان سرزمینی است با میراثی غنی از شعر و ادب، اما در عمل با چالشهای عمیقی چون تعصب، خرافهپرستی و خشونت روبهرو است؛ یادداشت پیشرو به بررسی ریشههای این شکاف میان «ادبیات فاخر» و «واقعیتهای تلخ اجتماعی» در افغانستان میپردازد.
-
معرفی شخصیت علمی و فرهنگی: استاد سیّدمیر هروی
سیّدمیر هروی از شاعران برجستۀ هرات در نیمۀ دوم قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم هجری بود که بیش از همه بهسبب مهارت در قصیدهسرایی شهرت داشت. او افزون بر شعر، در خوشنویسی، نقاشی و برخی دانشهای زمان خود نیز تبحر یافت و در محافل ادبی هرات تأثیرگذار بود. استواری زبان، پختگی اشعار و جایگاه او در…
-
معرفی کتاب مکتب هرات و مکتب ادبی هند
رسالۀ پژوهشی پسادکتری «مکتب هرات و مکتب ادبی هند: تأثیر زیباییشناختی غزل مکتب ادبی هرات بر غزل مکتب ادبی هندی» اثر دکتر محمدداوود منیر، پژوهشی جامع دربارۀ جایگاه مکتب ادبی هرات و نقش آن در شکلگیری و تحول سبک هندی است. این کتاب با تکیه بر مطالعات تطبیقی و تحلیل عناصر زیباییشناختی، میکوشد…
-
سید ناصرالدین محمد اسدالرحمن قدسی و شعر فارسی ایشان
از منظر تاریخ ادبیات فارسی–اردویی عرفانی، اسدالرحمن قدسی را میتوان در امتداد سنت شعر صوفیانهٔ کلاسیک دانست؛ سنتی که از سنایی، عطار و مولوی آغاز میشود و در شبهقاره با امیرخسرو، بیدل دهلوی و اقبال لاهوری تداوم مییابد.
-
شعر اردو در فارسیِ غالب
در عصر غالب، جایگاه زبان فارسی عملاً از میان رفته بود و این زبان در میان طبقهای کمنفوذ، واپسین نفسهای زندگی خود را میشمرد. غالب این واقعیت را بهطور کامل احساس میکرد. او دلبستگی بیپایانی به زبان فارسی داشت. به این حقیقت پی برده بود که زمانه آینده فارسی را فراموش خواهد کرد. به همین دلیل،…
-
نخستین شاعر هندوِ فارسیگو در هند مغولی؛ میرزا رای منوهر داس توسنی
رای منوهرداس توسنی شاعر و نویسنده پارسیگوی هندو در قرن یازدهم هجری بود. او به عنوان یکی از نخستین شاعران هندو که به زبان فارسی شعر سروده و از فنون ادبی بهره برده است، شناخته میشود.
-
مولانا وصی احمد و دیوان فارسی او
مولانا وصی احمد از عالمان و شاعران برجسته سنت اسلامی در شبهقاره هند به شمار میرود که در کنار مقام علمی و دینی، در عرصه شعر فارسی نیز طبعآزمایی کرده و دیوانی ارزشمند از خود به یادگار گذاشته است. وی در محیطی علمی و معنوی پرورش یافت و به خاندان اهل فضل و طریقت وابسته بود. انتساب او به سلسلههای…
-
شیخ محمد ایوب گورداسپوری؛ شاعر فارسی گوی پاکستانی
مرا کاری نباشد با مقامی که من بر مرکب دوران سوارم من آن چنگم که از یک ضرب مضراب هزاران نغمه بر خیزد ز تارم
-
نورالعین واقف لاهوری و دیوان او
نورالعین واقف لاهوری از شاعران برجسته فارسیگوی سده دوازدهم هجری در قلمرو فرهنگی پنجاب و لاهور بهشمار میآید. نام اصلی او نورالعین و تخلّصش واقف بود. وی در خانوادهای اهل علم و قضا پرورش یافت؛ پدر و جدّش هر دو از قضات شهر بَتاله (از توابع لاهور آن روزگار) بودند. این پیشینه علمی و دینی، در…
-
زندگی و آثار ادبی و شعری اسد ملتانی
اسد ملتانی شخصیتی چندبُعدی بود: شاعر، پژوهشگر اقبالیات، روزنامهنگار و کارمند عالیرتبۀ دولتی. شعر او آیینۀ اندیشۀ اسلامی و ملی در دورۀ شکلگیری پاکستان است و پیوندی استوار با سنت فکری اقبال دارد. او را میتوان از نمایندگان برجستۀ شعر هدفمند اردو و فارسی در سدۀ بیستم دانست؛ شاعری که «سوز دل»…
-
من تو شدم، تو من شدی
این شعر صرفاً نمونهای برجسته از شعر فارسی نیست، بلکه اعترافی به حقیقتی جهانی و باطنی است که قرنها در مناطق مختلف جهان، زبانها و طبقات فکری گوناگون، بهصورت مشترک وجود داشته است. هنگامی که عشق به اوج خود میرسد، تمام ساختهها و مرزهای زبان، مذهب و جغرافیا ذوب میشوند و آگاهی سراسر جهان هستی…
-
غیر داستانی: زبان تصوف
رازهای محبوبان: راهنمای زبان مقدس عشق صوفیانه
ترجمه یک کتاب مربوط به سال ۱۹۵۱، راهنمای ارزشمندی به زبان انگلیسی درباره واژگان تصوف ارائه میدهد و مفاهیم عرفانی و معانی معنوی آن را بررسی میکند؛ بهویژه برای کسانی که با زبان اردو یا فارسی آشنایی کافی ندارند.
-
پدر پیشگام نوگرایی در ادبیات اردو: بیگانهای در ایران
پدر پیشگام نوگرایی در ادبیات اردو
راشد در وصیتنامه خود صراحتاً درخواست کرده بود که بهجای دفن شدن، جسدش سوزانده شود. این درخواست تضادی مستقیم با آیینهای سنتی دفن اسلامی داشت. خانوادهاش به خواسته او احترام گذاشتند و جسدش سوزانده شد.
-
فارسی ادب کے چند گوشے (گوشههایی از ادبیات فارسی)
این کتاب مجموعهای از مقالات درباره شماری از نویسندگان و شاعران برجسته فارسی است که در پاکستان و میان خوانندگان اردوزبان کمتر شناخته شدهاند. نویسنده علاوه بر معرفی آثار ادبی آنان، به شخصیت، زندگی، شرایط تاریخی و اجتماعی و چشمانداز آینده آثار و اندیشههای آنان نیز توجه کرده است.
-
صادق سرمد ؛ شاعر پیوند دهنده ایران و پاکستان
در سال ۱۹۵۰ میلادی بهعنوان ملکالشعراء به دعوت پاکستان به این کشور سفر کرد و در طی این سفر، که با پذیرایی گرم مقامات و محافل ادبی پاکستان همراه بود، اشعاری سرود که در تجدید و تحکیم روابط ادبی ایران و پاکستان فصلی تازه گشود.
-
پژوهشی درباره زندگی نامه، شرح احوال و آثار آفرین لاهوری
آفرین به خاطر توانایی در خیالپردازی ادبی، آفرینش مضمونهای نو، و ترکیب عارفانهٔ عشق و حقیقت شناخته میشود، و آثارش در منابع ادبی نظیر تاریخهای ادبی شبهقاره، تذکرهها و فهرست نسخههای خطی، همواره مورد استناد قرار گرفتهاند.
-
زندگی و اشعار حکیم عینی
حکیم عینی تحصیلات ابتدایی خود را در مکتبهای قدیم آغاز کرد و در همان دوران به فراگیری قرآن کریم، حدیث شریف، صرف و نحو زبان عربی، و نیز زبان، تاریخ و ادب فارسی پرداخت.
-
شاعرانِ فارسی و قصۀ هیر و رانجهاا: بررسی تاریخی، تطبیقی و ادبی
توجه شاعران فارسی به قصۀ" هیر " و " رانجها "
قصۀ عاشقانۀ هیر و رانجهاا بهعنوان یکی از برجستهترین افسانههای مردمی پنجاب، توجه شاعران فارسیزبان را به خود جلب کرد و در قالب مثنویهای عاشقانه و صوفیانه بازپردازی شد. این بازآفرینیها صرفاً ترجمه یا نقل ساده نبود، بلکه تلاشی آگاهانه برای پیوند دادن عشق زمینی با مفاهیم عرفانی و جهانبینی…
-
ریشه ایرانی شخصیت های شبه قاره
نگاهی به زندگی و آثار سید خیرالدین ابوالمعالی کرمانی لاهوری (۹۶۰–۱۰۲۴ ق)
خاندان ابوالمعالی اصالتاً از کرمان بودند. در آغاز قرن دهم هجری به هند کوچ کردند و در پنجاب مستقر شدند. این خاندان با طریقت قادریه ارتباطی عمیق داشت و چند نسل در عرفان و حدیث فعال بودند. ابوالمعالی از نخستین شاعرانی است که شطحیات عرفانی را در شعر فارسی لاهور رواج داد.
-
معرفی کتاب " پارسی گویان هند و سند"
نویسنده هندی، دکتر «هُرومل سدار نگانی» در سال 1354 با انتشار کتابی با عنوان پارسی گویان هند و سند با شرح وقایع در مورد سفر خود به ایران و اخذ مدرک دکتری خود می آورد: در سال 1333 هجری شمسی به دعوت دانشگاه تهران به ایران سفر کردم و در مدت دو سال در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران به ادامه تحصیل…
-
ذکر شاعر نامدار زبان فارسی، بیدل
زمانهٔ بیدل دورهٔ اقتدار مغولان بر شبهقاره بود؛ هنگامی که زبان فارسی در اوج شوکت و اعتبار قرار داشت و اردو هنوز در گهوارهٔ کودکی بود. دیوان بیدل در ادبیات فارسی در کنار گلستان سعدی، مثنوی معنوی و دیوان حافظ جایگاهی بلند دارد.
-
سائین احمد علی ایرانی؛ نقش او در ادب فارسی و هندکو
شهر پیشاور از دیرباز یکی از مراکز مهم فرهنگی و ادبی در منطقه گندهارا و شبهقاره هند به شمار میرفته است. این شهر نهتنها محل برخورد تمدنها و فرهنگهای گوناگون بود، بلکه خاستگاه شاعرانی بزرگ و صوفیان وارستهای بوده است که در تداوم و توسعه زبانهای محلی و زبان فارسی سهمی عظیم داشتهاند. در میان…