بازار تاریخی شاهی در گوادر تنها یک مرکز تجاری قدیمی نیست، بلکه نمادی زنده از بردباری مذهبی، تنوع فرهنگی و احترام متقابل است که طی نسل‌های متمادی پابرجا مانده است. هنگام عبور از کوچه‌های تنگ و پیچ‌درپیچ این بازار، مغازه‌های ساخته‌شده از تخته‌های چوبی و ساختمان‌های کهنِ گلی، چنین احساس می‌شود که زمان چندین دهه به عقب بازگشته است. هر گوشه این بازار داستانی جداگانه از تمدن کهن گوادر، تاریخ تجاری و همزیستی اجتماعی آن روایت می‌کند.
برجسته‌ترین ویژگی بازار شاهی این است که در فاصله‌ای حدود صد قدم از یکدیگر، یک مسجد، یک معبد هندو و جماعت‌خانه (عبادتگاه) جامعه اسماعیلی قرار گرفته‌اند. این سه عبادتگاه گواه این حقیقت‌اند که مردم وابسته به ادیان و مذاهب گوناگون در گوادر، سال‌هاست با احترام متقابل، بردباری و صلح در کنار یکدیگر زندگی کرده‌اند.
نخستین مقصد ما معبد قدیمی هندو بود که چند تن از اعضای جامعه هندو از پیش در آن حضور داشتند. این معبد در سال‌های اخیر مرمت و بازسازی شده است، اما قدمت و جایگاه تاریخی آن همچنان حفظ شده است. هنگامی که از طبقه بالایی معبد به اطراف نگاه کردیم، احساسی متفاوت قلب را فرا گرفت. از یک سو صدای زنگ‌های معبد طنین‌انداز بود، از سوی دیگر صدای اذان از مسجد نزدیک به گوش می‌رسید، و تنها چند قدم آن‌طرف‌تر، اعضای جامعه اسماعیلی در جماعت‌خانه خود مشغول عبادت بودند. این صحنه بازتاب‌دهنده سنت زیبای گوادر است؛ سنتی که در آن، با وجود تفاوت‌های مذهبی، همواره به احترام متقابل و بردباری اهمیت داده شده است.
به گفته بزرگان جامعه اسماعیلی، جماعت‌خانه آنان در سال‌های آغازین قرن بیستم ساخته شده و بیش از یک قرن قدمت دارد. جامعه هندو نیز معبد خود را بیش از صد ساله می‌داند. اطلاعات تاریخی مستندی درباره ساخت مسجد در دسترس نیست، اما از سبک معماری آن چنین برمی‌آید که این عبادتگاه نیز چندین دهه قدمت دارد.
روزی که به بازار شاهی رسیدیم، صبح بود. خورشید طلوع کرده بود، اما رونق بازار هنوز به‌طور کامل بازنگشته بود. ما فرصت یافتیم بخش داخلی معبد را مشاهده کنیم، در حالی که مسجد و جماعت‌خانه را تنها از بیرون توانستیم ببینیم. با وجود کوتاه بودن این بازدید، این احساس بسیار عمیق بود که این عبادتگاه‌ها تنها مکان‌های مذهبی نیستند، بلکه نماد تاریخ مشترک، فرهنگ و همزیستی اجتماعی گوادر به شمار می‌روند.
امروز، در حالی که در نقاط مختلف جهان، موارد عدم بردباری مذهبی و نفرت رو به افزایش است، بازار شاهی گوادر در سکوت این پیام را می‌دهد که صلح، احترام و بردباری، قدرت واقعی هر جامعه هستند. قرار گرفتن مسجد، معبد و جماعت‌خانه در چنین فاصله نزدیکی از یکدیگر، گواه آن است که مردمی با باورهای متفاوت می‌توانند با محبت، اعتماد و برادری در یک جامعه مشترک زندگی کنند.
بازار شاهی گوادر نه‌تنها بخش مهمی از میراث فرهنگی بلوچستان است، بلکه نمونه‌ای زنده از همزیستی مذهبی نیز به شمار می‌رود؛ نمونه‌ای که حفظ آن و انتقالش به نسل‌های آینده، مسئولیت مشترک همه ماست.
نویسنده: ظریف بلوچ
نظر شما