افغانستان، امروز بیش از هر زمان دیگری به آرامش، مدارا، همدلی و احترام متقابل نیاز دارد. در چنین شرایطی، خبر محاصره حوزه علمیه خاتم‌النبیین(ص) در کابل و گزارش بازداشت تعدادی از استادان و افراد حاضر در این مرکز علمی و دینی، موجب نگرانی بسیاری از مردم، به‌ویژه جامعه علمی و مذهبی کشور شده است. گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌ها درباره این رویداد، از حضور نیروهای وزارت عدلیه طالبان، درخواست تخلیه حوزه و بازداشت تعدادی از استادان و طلاب حکایت دارد.
در برابر چنین حادثه‌ای، قرآن کریم مؤمنان را به گفتار نیک، عدالت، پرهیز از ظلم و رعایت حرمت انسان‌ها دعوت کرده است. حوزه علمیه را با نگاه علمی ببینید، نه امنیتی؛ زیرا حوزه علمیه، پیش از آنکه یک ساختمان باشد، خانه دانش، آموزش، تربیت و اندیشه است. استاد حوزه، سرمایه علمی جامعه است و طلبه، جوانی است که برای آموختن دانش و خدمت به مردم، وقت و عمر خود را صرف می‌کند.
قرآن کریم می‌فرماید:
هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَالَّذِینَ لَا یَعْلَمُونَ
آیا کسانی که می‌دانند با کسانی که نمی‌دانند یکسان‌اند؟ (زمر: ۹)
بنابراین، اگر درباره یک نهاد علمی یا آموزشی مسئله‌ای وجود دارد، راه‌حل آن گفت‌وگو، بررسی اسناد، مراجعه به قانون و رسیدگی عادلانه است، نه برخورد قهری و ایجاد فضای رعب. اگر اشکالی وجود دارد، لازم است با دلیل و سند بیان شود؛ اگر اتهامی مطرح است، در یک روند عادلانه مورد بررسی قرار گیرد؛ و اگر اختلافی حقوقی وجود دارد، اجازه داده شود قانون و عدالت درباره آن تصمیم گیرد و اختلاف باید با عدالت حل‌وفصل شود.
قرآن کریم عدالت را حتی در برابر مخالفین، واجب می‌داند:
وَلَا یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَیٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَیٰ
دشمنی و کینه نسبت به گروهی شما را وادار نکند که عدالت نورزید؛ عدالت کنید که به تقوا نزدیک‌تر است. (مائده: ۸)
این آیه یک اصل بزرگ برای حکومت‌داری است:
عدالت فقط برای دوستان نیست؛ عدالت برای مخالفان نیز هست.
اگر مسئولان درباره مالکیت زمین، وابستگی سازمانی، فعالیت‌های گذشته یا هر موضوع دیگری پرسشی وجود دارد، باید همان موضوع در یک روند شفاف و عادلانه بررسی شود؛ نه اینکه اصل آموزش، دانش و فعالیت علمی یک مرکز زیر سئوال برود.
افغانستان جامعه‌ای متنوع است. شیعه و سنی، اقوام و گروه‌های مختلف، همه بخشی از پیکر این سرزمین هستند.
قرآن کریم می‌فرماید:
لَا إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ
در دین اکراهی نیست. (بقره: ۲۵۶)
و در جای دیگر می‌فرماید:
لَکُمْ دِینُکُمْ وَلِیَ دِینِ
دین شما برای خودتان و دین من برای خودم. (کافرون: ۶)
این آیات، جامعه اسلامی را به پذیرش، گفت‌وگو و پرهیز از اجبار و تحمیل دعوت می‌کند.
هیچ جامعه‌ای با حذف دیگری قوی نمی‌شود. امنیت پایدار نیز زمانی شکل می‌گیرد که همه شهروندان احساس کنند جان، کرامت، هویت، مذهب و مراکز علمی آنان محترم است.
در جامعه اسلامی، براساس سیره عملی رسول خدا(ص)، باید با استاد و عالم دینی با احترام رفتار شود.
قرآن کریم درباره کرامت انسان می‌فرماید:
وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ
ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم. (اسراء: ۷۰)
استاد حوزه، دانشمند و معلم است؛ و حتی اگر درباره عملکرد او اتهام یا اختلافی وجود داشته باشد، کرامت انسانی او نباید نادیده گرفته شود. اگر کسی متهم است، محاکمه عادلانه شود؛ اگر بی‌گناه است، آزاد شود؛ و اگر اختلافی وجود دارد، با گفت‌وگو و قانون حل گردد. بازداشت نباید جایگزین گفت‌وگو شود و قدرت نباید جایگزین منطق و استدلال گردد. یکی دیگر از خطرناک‌ترین پیامدهای چنین حوادثی، افزایش بی‌اعتمادی میان مردم است. قرآن کریم هشدار می‌دهد:
وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا
همگی به ریسمان محکم الهی چنگ زنید و پراکنده نشوید. (آل‌عمران: ۱۰۳)
افغانستان به اندازه کافی از جنگ، خشونت و اختلاف آسیب دیده است. امروز باید شرایطی فراهم شود که مدرسه و حوزه، دانشگاه و مسجد، شیعه و سنی و اقوام مختلف، به جای میدان تقابل، میدان همکاری و همزیستی مسالمت‌آمیز داشته باشند. اگر در یک حوزه علمی اندیشه‌ای وجود دارد که مسئولان با آن مخالف هستند، پاسخ آن اندیشه، اندیشه بهتر و استدلال قوی‌تر است. قرآن کریم می‌فرماید:
ادْعُ إِلَیٰ سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ
با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت کن و با آنان به بهترین شیوه گفت‌وگو و مجادله کن. (نحل: ۱۲۵)
این آیه برای جامعه امروز افغانستان یک پیام روشن دارد:
پاسخ اندیشه، اندیشه است؛ پاسخ شبهه، استدلال است؛ و پاسخ اختلاف، گفت‌وگو و عدالت است.
مسئولین محترم امارت اسلامی! قدرت، ماندگار نیست؛ اما آثار اقدامات، عملکرد و رفتار حکومت‌ها در تاریخ ثبت گردیده و باقی می‌ماند. امروز ممکن است حکومت با استفاده از قدرت هر اقدامی انجام دهد، اما فردا تاریخ درباره نحوه استفاده از این قدرت داوری خواهد کرد. بنابراین روشن و مسلم است که راه‌حل مشکلات حوزه‌های علمی، بستن درهای علم نیست؛ و راه حفظ ثبات کشور، افزایش بی‌اعتمادی میان مردم نیست. لازم است اگر ادعایی وجود دارد، به‌طور شفاف مطرح شود. اگر سندی وجود دارد، ارائه گردد. اگر اختلاف حقوقی وجود دارد، به محکمه عادلانه ارجاع شود. اگر تخلفی صورت گرفته است، مطابق قوانین نافذه رسیدگی شود. اما دانش نباید قربانی اختلافات سیاسی و اداری گردد. در عین حال، از همه عالمان، استادان، طلاب و مردم نیز انتظار می‌رود که با خویشتنداری، آرامش، حکمت و پرهیز از خشونت و تحریک احساسات مذهبی برخورد کنند. قرآن کریم می‌فرماید:
وَلَا نفرازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ
با یکدیگر نزاع نکنید که سست می‌شوید و قدرت و شوکت شما از میان می‌رود. (انفال: ۴۶)
مطالبه حق باید با منطق، قانون، صبر و روش‌های مدنی انجام شود. نباید اجازه داد یک حادثه، جامعه را به سمت بحران، خشونت، تقابل مذهبی یا درگیری اجتماعی سوق دهد. سخن آخر اینکه حوزه علمیه خاتم‌النبیین(ص)، مانند هر مرکز علمی دیگر، ممکن است موضوع پرسش، نقد یا بررسی قرار گیرد؛ اما اصل علم، آموزش و تربیت دینی نباید مورد تعرض قرار گیرد. افغانستان امروز بیش از هر چیز به مدرسه، دانشگاه، حوزه، کتاب، تحقیق، گفت‌وگو و وحدت نیاز دارد. از مسئولان امارت اسلامی می‌خواهیم با سعه صدر و نگاه اسلامی، زمینه آزادی افراد بازداشت‌شده‌ای را که اتهامشان در یک روند عادلانه اثبات نشده است فراهم کنند و هرگونه اختلاف درباره این مرکز را از مسیر گفت‌وگو و قانون حل‌وفصل نمایند. و از همه مردم و جریان‌های اجتماعی و مذهبی می‌خواهیم که با حفظ آرامش، از هرگونه اقدام تحریک‌آمیز و خشونت‌بار پرهیز کنند. زیرا قرآن کریم می‌فرماید:
إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ
همانا خداوند به عدالت و نیکوکاری فرمان می‌دهد. (نحل: ۹۰)
امروز افغانستان شدیداً به صدای عدالت، حکمت، مدارا و برادری نیازمند است. باشد که همه مسئولان و نخبگان کشور، با الهام از تعالیم قرآن کریم، راهی را برگزینند که پایان آن آرامش مردم، حفظ کرامت انسان‌ها، آزادی آموزش و تحکیم وحدت ملی و اسلامی افغانستان باشد.
منبع: خبرگزاری آوا
تاریخ:16/6/1405
لینک:
https://www.avapress.com/fa/news/364835/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4
نظر شما