مائی بھاگی ملودی‌های سنتی، ترانه‌های محلی و اشعار عرفانی صحرای تر را نه تنها در سطح ملی مطرح کرد، بلکه با رساندن آن‌ها به مجامع بین‌المللی، فرهنگ و موسیقی محلی سند را به جایگاهی رفیع و ارزشمند رساند.
تولد و نام: مائی بھاگی در حدود سال ۱۹۲۰ در یکی از روستاهای پیرامون شهر میتی یا دیپلو در ناحیه ترپارکرِ سند متولد شد. هنگام تولد نام او را باگ بھری گذاختند.
میراث موسیقی: او به قبیله سنتی هنرمندان منگنھار (Maganhar) تعلق داشت. موسیقی در رگ و خون او جریان داشت. پدرش وݨہیوں فقیر (Wanhyun Fakir) و مادرش خدیجه هر دو از هنرمندان محلی و شناخته‌شده منطقه خود بودند و مائی بھاگی نغمه‌ها و ملودی‌های صحرایی را از دوران کودکی از آن‌ها آموخت.
زندگی مشترک: او در سن ۱۶ سالگی با هوتھی فقیر، هنرمند محلی اهل اسلام‌کوټ، ازدواج کرد. پس از ازدواج، در سال ۱۹۵۰ به‌طور دائم به شهر میتی در ترپارکر نقل مکان کرد و به اجرای هنر خود در مراسم و محافل محلی ادامه داد.
سفر هنری و آغاز شهرت
پس از استقلال پاکستان، خانواده مائی بھاگی برای امرار معاش به کراچی و دیگر شهرهای سند سفر می‌کردند. در اوایل دهه ۱۹۶۰، تهیه‌کننده برجسته موسیقی، شیخ غلام حسین (همسر خواننده افسانه‌ای صوفی، عابده پروین)، اصالت و ژرفای صدای مائی بھاگی را کشف کرد. با تلاش‌های او بود که مائی بھاگی فرصت یافت در استودیوی رادیو پاکستان حیدرآباد به ضبط آثار خود بپردازد.
او در نخستین اجرای خود در رادیو پاکستان، ترانه مشهور و ماندگار «خڑی نیم کے نیچے» (زیر درخت نیم) را خواند که بابت آن تنها ۲۰ روپیه دستمزد دریافت کرد. این اثر به شاهکاری جاودانه از زبان‌های تری و ڈھاٹکی بدل شد که دل‌های عام و خاص را تسخیر کرد.
در سال ۱۹۷۴، تهیه‌کننده نامدار عبدالکریم بلوچ او را به تلویزیون پاکستان (PTV) معرفی کرد. پس از پخش این ترانه از طریق تلویزیون، مائی بھاگی یک‌شبه به اوج شهرت ملی رسید و در زمره هنرمندان برجسته تراز اول سند قرار گرفت.
بزرگ‌ترین ویژگی مائی بھاگی گستردگی زبانی و فرهنگی او بود. او تنها به زبان سند آواز نمی‌خواند، بلکه در چند زبان مختلف با مهارت کامل هنرنمایی می‌کرد:
زبان‌ها: سندی، تری، ڈھاٹکی، مارواڑی/گجراتی، سرائیکی، هندی و پنجابی.
کلام عرفانی: او اشعار شعرای بزرگ صوفی‌مسلک همچون حضرت شاه عبداللطیف بھٹائیؒ و سچل سرمستؒ را با سبک آوازخوانی صحرایی خود اجرا کرد و جان‌ها را جلا بخشید.
سایر ترانه‌های مشهور:
"سامن سائیں ماں تا گولی غلام تپہنجی در جی" – که او را به اوج شهرت در موسیقی محلی رساند.
"مرلی واری من موہیو" – که در مناطق روستایی سند بسیار محبوب شد.
دولت پاکستان و نهادهای مختلف فرهنگی با قدردانی از خدمات هنری مائی بھاگی، او را با بالاترین نشان‌های ملی و منطقه‌ای مفتخر ساختند:
۱. نشان افتخار عملکرد (Pride of Performance): اعطا شده توسط رئیس‌جمهور پاکستان در سال ۱۹۸۱.
۲. جایزه شاه عبداللطیف بھٹائی
۳. جایزه سچل سرمست
مائی بھاگی با سرپرستی دولت از کشورهای مختلف جهان بازدید کرد و با اجرای نواهای دلنشین صحرای تر در صحنه‌های بین‌المللی، نام پاکستان و سند را در جهان درخشاند.
به منظور گرامیداشت خدمات فرهنگی و عظمت هنری مائی بھاگی، بخش فرهنگ و گردشگری حکومت سند (Department of Culture & Tourism, Sindh) هر ساله در سالگرد وفات این هنرمند، مراسمی ویژه، نشست‌های یادبود و شب‌های موسیقی محلی (موسیقی تری) را برگزار می‌کند. در این مراسم، نویسندگان، روشناوران و هنرمندان برجسته سند گرد هم می‌آیند تا درباره زندگی هنری مائی بھاگی سخنرانی کرده و با اجرای کلام او، یاد و نغماتش را زنده نگه دارند.

وفات و میراث هنری مائی بھاگی بخش پایانی عمر خود را در نئوں کوټ (Naukot) واقع در ناحیه میرپورخاص سپری کرد و در ۷ جولای ۱۹۸۶ در سن حدود ۶۶ سالگی دار فانی را وداع گفت.
پس از وفات مائی بھاگی، میراث هنری او توسط فرزندانش پی گرفته شد. پسرش کالو فقیر و دخترش مائی سونی در عرصه موسیقی محلی نام‌آور شدند و نوه او، استاد برکت فقیر، امروزه نیز این سنت اصیل موسیقایی تر را زنده نگه داشته است.

https://radio.gov.pk/07-07-2024/death-anniversary-of-legendary-folk-singer-mai-bhagi-being-observed