جام جهانی ۲۰۲۶ و دویست ‌وپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا؛ فرصت ‌های از دست ‌رفته برای بازسازی رهبری و اعتبار بین ‌المللی ایالات متحده در عصر ترامپ

مقدمه

میزبانی رویدادهای بزرگ بین ‌المللی همواره یکی از ابزارهای مهم دولت‌ ها برای نمایش قدرت ملی، افزایش مشروعیت داخلی و ارتقای جایگاه بین‌ المللی بوده است. در جهان معاصر، مسابقات جام جهانی فوتبال به عنوان بزرگترین رویداد ورزشی جهان، تنها یک رقابت ورزشی محسوب نمی‌ شود، بلکه به عرصه ‌ای برای نمایش ظرفیت‌ های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و مدیریتی کشور میزبان تبدیل شده است. از این منظر، دولتها از میزبانی چنین رویدادهایی به عنوان ابزاری برای تقویت «قدرت نرم» خود بهره می ‌گیرند و تلاش می ‌کنند تصویری مثبت از نظام سیاسی، ثبات داخلی و ظرفیت‌ های اقتصادی خود به افکار عمومی جهانی ارائه دهند.

ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۲۶ در شرایطی میزبان جام جهانی فوتبال خواهد بود که همزمان دویست ‌و پنجاهمین سالگرد استقلال این کشور نیز برگزار می ‌شود. این همزمانی، فرصتی کم‌ نظیر برای واشنگتن ایجاد کرده است تا روایت جدیدی از هویت ملی آمریکا، رهبری جهانی و ارزش‌ های بنیادین این کشور به نمایش بگذارد. دولت آمریکا امیدوار است از طریق این دو رویداد، جایگاه خود را به عنوان قدرتی باثبات، جذاب و قابل اعتماد در نظام بین‌ الملل تثبیت کند.

با این حال، تحقق چنین اهدافی مستلزم وجود شرایطی است که بتواند ادعاهای آمریکا درباره رهبری جهانی، تساهل فرهنگی و ثبات سیاسی را برای افکار عمومی بین‌ المللی باورپذیر سازد. در حالی که جشن‌ های ۲۵۰ سالگی استقلال آمریکا قرار است نمادی از موفقیت تاریخی این کشور باشد، بسیاری از تحولات سیاسی و بین ‌المللی دوره دوم ریاست ‌جمهوری دونالد ترامپ باعث شده است این فرصت تاریخی با چالش ‌های جدی رو به ‌رو شود.

این گزارش تلاش می‌کند ابتدا اهداف کشورها از میزبانی جام جهانی فوتبال را بررسی کند و سپس نشان دهد چرا ایالات متحده در دوران ریاست‌ جمهوری ترامپ نتوانسته است به طور کامل از ظرفیت ‌های جام جهانی ۲۰۲۶ و جشن ‌های دویست ‌و پنجاهمین سالگرد استقلال خود برای ارتقای اعتبار بین ‌المللی بهره‌ برداری کند.

اهداف کشورها از میزبانی جام جهانی فوتبال

در ادبیات روابط بین ‌الملل، میزبانی رویدادهای بزرگ ورزشی به عنوان یکی از مهم‌ ترین ابزارهای دیپلماسی عمومی و قدرت نرم شناخته می ‌شود. کشورها از طریق این رویدادها در پی تحقق اهداف متعددی هستند که مهم‌ ترین آنها عبارت‌اند از:

1.  ارتقای جایگاه کشور در صحنه بین‌ المللی

یکی از اصلی‌ ترین اهداف کشورها از میزبانی جام جهانی، بهبود تصویر بین ‌المللی و افزایش نفوذ سیاسی آنهاست. میلیاردها نفر در سراسر جهان مسابقات جام جهانی را دنبال می‌ کنند و این فرصت کم ‌نظیری برای معرفی توانمندی ‌های کشور میزبان فراهم می‌ کند.

میزبانی موفق یک رویداد جهانی می‌ تواند تصویری از یک کشور مدرن، پیشرفته و توانمند ارائه دهد. بسیاری از دولت ‌ها تلاش می ‌کنند از این فرصت برای اصلاح یا بازسازی تصویری که پیش ‌تر در سطح جهانی از آنها شکل گرفته است استفاده کنند. برای مثال، آلمان در جام جهانی ۲۰۰۶ و قطر در جام جهانی ۲۰۲۲ کوشیدند از این رویداد برای بازتعریف جایگاه بین ‌المللی خود بهره ببرند.

2. نمایش ثبات سیاسی داخلی

برگزاری موفق جام جهانی مستلزم وجود زیرساخت ‌های گسترده، هماهنگی میان نهادهای مختلف حکومتی و تأمین امنیت میلیون ‌ها گردشگر و تماشاگر است. از این رو، کشور میزبان تلاش می ‌کند از طریق برگزاری این مسابقات نشان دهد که از ثبات سیاسی و مدیریتی کافی برخوردار است.

در واقع، دولت ‌ها با میزبانی جام جهانی این پیام را منتقل می ‌کنند که قادرند پروژه ‌های بزرگ ملی را مدیریت کرده و محیطی امن و قابل پیش‌ بینی برای شهروندان و بازدیدکنندگان خارجی فراهم آورند.

3. جلب اعتماد سرمایه ‌گذاران خارجی

یکی دیگر از اهداف مهم میزبانی جام جهانی، جذب سرمایه‌ گذاری خارجی است. هنگامی که یک کشور بتواند رویدادی در این ابعاد را به صورت موفقیت ‌آمیز مدیریت کند، این پیام را به بازارهای جهانی ارسال می ‌کند که محیط اقتصادی و سیاسی آن برای فعالیت ‌های تجاری مناسب است.

سرمایه ‌گذاران خارجی معمولاً به دنبال کشورهایی هستند که از ثبات سیاسی، زیرساخت‌ های مناسب و قوانین قابل پیش‌ بینی برخوردار باشند. جام جهانی می‌ تواند ویترینی برای نمایش این ظرفیت ‌ها باشد.

4. نمایش تساهل فرهنگی و پذیرش تنوع

جام جهانی فوتبال رویدادی جهانی است که ملت ‌ها، فرهنگ‌ ها، مذاهب و نژادهای مختلف را گرد هم می ‌آورد. از این رو، کشور میزبان تلاش می‌کند تصویری از جامعه ‌ای باز، چند فرهنگی و پذیرای تفاوت ‌ها ارائه دهد.

نمایش احترام به فرهنگ‌ های مختلف و تسهیل حضور اتباع کشورهای گوناگون بخشی از موفقیت دیپلماتیک هر کشور میزبان محسوب می ‌شود. در چنین شرایطی، کیفیت میزبانی و نحوه برخورد با بازدیدکنندگان خارجی تأثیر مستقیمی بر تصویر جهانی کشور خواهد داشت.

آمریکا و سنت تاریخی چندفرهنگی

ایالات متحده از بدو شکل ‌گیری خود بر پایه مهاجرت و تنوع قومی بنا شده است. برخلاف بسیاری از کشورهای اروپایی که هویت ملی آنها بر مبنای اشتراکات تاریخی، زبانی یا قومی شکل گرفته است، آمریکا کشوری است که از ترکیب مهاجران مختلف پدید آمده است و عملا یک کشور تاسیسی است.

مفهوم «رویای آمریکایی» نیز بر همین اساس شکل گرفته است. این ایده بر این فرض استوار بود که هر فرد، صرف‌ نظر از پیشینه قومی، نژادی یا مذهبی خود، می ‌تواند در آمریکا فرصت پیشرفت و موفقیت داشته باشد. برای دهه‌ های طولانی، این ویژگی یکی از مهم ‌ترین منابع قدرت نرم آمریکا به شمار می‌ رفت.

در طول قرن بیستم، آمریکا توانست از تصویر خود به عنوان جامعه‌ ای باز، مهاجرپذیر و فرصت ‌محور برای افزایش نفوذ جهانی استفاده کند. دانشگاه ‌های معتبر، اقتصاد پویا، آزادی ‌های مدنی و تنوع فرهنگی، همگی به جذابیت بین ‌المللی این کشور کمک کردند.

از این منظر، تلاقی رویداد جام جهانی 2026 و برگزاری مراسم دویست‌ و پنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا می ‌توانست فرصتی برای بازخوانی همین ارزش‌ های بنیادین باشد؛ ارزش‌ هایی که آمریکا را به یکی از پرنفوذترین کشورهای جهان تبدیل کرده‌ اند.

جام جهانی ۲۰۲۶؛ فرصتی برای بازسازی رهبری جهانی آمریکا

همزمانی جام جهانی ۲۰۲۶ با جشن‌ های ۲۵۰ سالگی استقلال آمریکا فرصتی کم ‌نظیر برای دولت این کشور فراهم کرده است. واشنگتن می ‌توانست از این دو رویداد برای ارائه تصویری از آمریکا به عنوان رهبر نظام بین ‌الملل، حامی تنوع فرهنگی و نماد ثبات سیاسی استفاده کند.

به ویژه در شرایطی که نظام بین ‌الملل با بحران ‌های متعدد از جمله رقابت قدرت ‌های بزرگ، جنگ‌ های منطقه ‌ای و افزایش بی ‌اعتمادی نسبت به نهادهای بین ‌المللی مواجه است، آمریکا می ‌توانست از جام جهانی برای تقویت اعتبار جهانی خود بهره ببرد.

اما تحقق این اهداف مستلزم وجود سیاست‌ هایی بود که با پیام ‌های نمادین این رویدادها همخوانی داشته باشند. بسیاری از سیاست ‌های دولت ترامپ در حوزه سیاست خارجی و مهاجرت، این همخوانی را با چالش مواجه کرده است.

موانع تحقق اهداف آمریکا در دوران ترامپ

1. جنگ با ایران و تأثیر آن بر اعتبار بین ‌المللی آمریکا

یکی از مهم‌ ترین عواملی که بر تصویر جهانی آمریکا در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶ تأثیر گذاشته، تشدید تنش ‌های نظامی با ایران است. درگیری نظامی مستقیم میان دو کشور، فارغ از نتایج نظامی آن، می‌ تواند این تصور را در افکار عمومی جهانی ایجاد کند که آمریکا بیش از آنکه عامل ثبات باشد، خود بخشی از بی ‌ثباتی ‌های بین ‌المللی است.

در حالی که کشورهای میزبان جام جهانی معمولاً تلاش می ‌کنند تصویری از صلح، همکاری و تعامل جهانی ارائه دهند، درگیر شدن در یک بحران نظامی بزرگ منطقه ‌ای این پیام را تضعیف کرده است.

علاوه بر این، بسیاری از کشورهای جهان نسبت به استفاده گسترده از قدرت نظامی توسط آمریکا دیدگاه انتقادی دارند. از این رو، افزایش تنش با ایران موجب شده تا بخشی از افکار عمومی جهانی نسبت به روایت رسمی واشنگتن درباره نقش سازنده آمریکا در نظام بین ‌الملل بدبین ‌تر شود.

2. روابط ناپایدار با متحدان و تردید درباره ثبات سیاست خارجی آمریکا

یکی دیگر از چالش‌ های مهم، سبک رهبری شخصی دونالد ترامپ و تأثیر آن بر روابط آمریکا با متحدان سنتی این کشور است. در سال‌ های اخیر، روابط واشنگتن با برخی از شرکای اروپایی و حتی متحدان نزدیک خود با فراز و نشیب ‌های قابل توجهی همراه بوده است.

تغییرات ناگهانی در سیاست‌ ها، اظهارات غیرقابل پیش‌ بینی و اختلافات مکرر با متحدان، این پرسش را در سطح بین ‌المللی ایجاد کرده است که آیا سیاست خارجی آمریکا همچنان از ثبات و قابلیت پیش ‌بینی برخوردار است یا خیر.

در حالی که یکی از اهداف اصلی میزبانی جام جهانی نمایش ثبات سیاسی است، وجود چنین تردیدهایی می‌تواند اثرگذاری این پیام را کاهش دهد. سرمایه ‌گذاران، دولت‌ ها و نهادهای بین ‌المللی معمولاً به دنبال محیط‌ هایی هستند که از ثبات و پیش ‌بینی ‌پذیری برخوردار باشند.

3. چالش‌ های مربوط به تنوع فرهنگی و سیاست ‌های مهاجرتی

شاید مهم‌ ترین تناقض میان اهداف جام جهانی و سیاست ‌های دولت ترامپ در حوزه مهاجرت و ورود اتباع خارجی مشاهده شود.

جام جهانی رویدادی است که بر مبنای تعامل ملت‌ ها و رفت ‌و آمد آزاد ورزشکاران، داوران، خبرنگاران و هواداران شکل می‌ گیرد. اما محدودیت ‌های مهاجرتی و دشواری‌ های صدور ویزا برای اتباع برخی کشورها، تصویری متفاوت از آمریکا ارائه کرده است.

گزارش ‌های متعدد درباره مشکلات اخذ ویزا برای شهروندان برخی کشورها، نگرانی ‌هایی را درباره توانایی آمریکا در میزبانی فراگیر این رویداد ایجاد کرده است. این مسئله به ویژه در مورد کشورهایی که روابط سیاسی پیچیده ‌ای با واشنگتن دارند، بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.

در مورد ایران نیز نگرانی ‌هایی درباره روند صدور ویزا برای بازیکنان، اعضای کادر فنی، خبرنگاران و هواداران وجود داشته است. علاوه بر این، برخی گزارش ‌ها درباره مشکلات صدور ویزا برای برخی عوامل اجرایی و داوران بین ‌المللی، از جمله یک داور اهل سومالی، این نگرانی را تقویت کرده است که سیاست ‌های مهاجرتی آمریکا ممکن است بر کیفیت و فراگیری این رویداد تأثیر بگذارد.

چنین وضعیتی با تصویری که آمریکا طی دهه‌های گذشته از خود به عنوان جامعه ‌ای مهاجرپذیر و چندفرهنگی ساخته بود، در تعارض قرار می ‌گیرد.

فرجام سخن

جام جهانی ۲۰۲۶ و دویست ‌و پنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا می ‌توانستند به نقطه عطفی در بازسازی جایگاه جهانی ایالات متحده تبدیل شوند. این دو رویداد ظرفیت آن را داشتند که آمریکا را به عنوان نماد ثبات سیاسی، مرکز نوآوری اقتصادی و الگوی همزیستی فرهنگی معرفی کنند.

با این حال، تحقق این اهداف مستلزم وجود هماهنگی میان پیام ‌های نمادین این رویدادها و سیاست‌ های عملی دولت آمریکا بود. تشدید تنش‌ های بین ‌المللی، به ویژه در قبال ایران، روابط پرتنش با برخی متحدان سنتی و محدودیت‌ های ناشی از سیاست‌ های مهاجرتی، باعث شده ‌اند بخشی از فرصت ‌های دیپلماتیک ناشی از میزبانی جام جهانی تضعیف شوند.

در نهایت، ارزیابی موفقیت آمریکا در بهره‌ برداری از جام جهانی ۲۰۲۶ تنها به کیفیت برگزاری مسابقات وابسته نخواهد بود، بلکه به این پرسش بستگی دارد که آیا ایالات متحده خواهد توانست تصویری منسجم از ارزش‌ های تاریخی خود شامل آزادی، تنوع فرهنگی، پذیرش مهاجران و رهبری بین ‌المللی ارائه کند یا خیر. اگر میان این ارزش ‌ها و سیاست ‌های جاری شکاف عمیقی وجود داشته باشد، جام جهانی و جشن ‌های ۲۵۰ سالگی استقلال آمریکا ممکن است بیش از آنکه نماد احیای رهبری جهانی این کشور باشند، به فرصتی برای برجسته شدن تناقض‌ های موجود در هویت و سیاست خارجی آمریکا تبدیل شوند.

معراجی

کارشناس مسائل آمریکا