چکیده مدیریتی:
اقدام اخیر آژانس همکاری و هماهنگی ترکیه (تیکا) در ایمن‌سازی و نصب محفظه‌های حفاظتی برای آرامگاه سلطان حسین بایقرا و مقابر خانوادگی وی در مجموعه مصلی هرات، گام دیگری در جهت تثبیت دیپلماسی فعال فرهنگی آنکارا در حوزه غرب افغانستان است. مجموعه تاریخی مصلی هرات به عنوان یکی از برجسته‌ترین نمادهای معماری و تمدنی قرن پانزدهم میلادی در خراسان بزرگ، کانون تمرکز برنامه‌های مرمتی تیکا قرار گرفته است.
ارزش رصدی این رویداد در واکاوی بهره‌گیری ترکیه از اهرم میراث مشترک تاریخی و اسلامی (دوره تیموری) برای توسعه نفوذ نرم و افزایش وزن ژئوپلیتیک خود در مناطق کلیدی افغانستان نهفته است. این تحرکات در شرایطی انجام می‌شود که حکومت سرپرست طالبان نیز برای ترمیم چهره بین‌المللی، جلب مشارکت‌های منطقه‌ای و احیای بناهای تاریخی، فضای مساعدی را برای حضور نهادهای توسعه‌ای و فرهنگی ترکیه فراهم کرده است.
شرح موضوع:
دفتر تیکا در هرات پروژه‌های جدیدی را جهت حفاظت و ایمن‌سازی سنگ‌کاری‌ها و بناهای اصیل دوره تیموری در مجموعه مصلی هرات به اجرا درآورده است. در این راستا، مقبره سلطان حسین بایقرا و بستگانش با محفظه‌های شیشه‌ای سکوریت پوشانده شده‌اند تا ضمن امکان بازدید عمومی، از فرسایش محیطی آنها جلوگیری شود. ترکیه در سال‌های اخیر تلاش کرده است تا از طریق بازسازی اماکن تاریخی و اجرای پروژه‌های عام‌المنفعه در هرات و مزارشریف، حضور فرهنگی و اجتماعی خود را تثبیت کند.
تحلیل رصدی:
-
ابعاد میراث فرهنگی و هویتی: مجموعه مصلی هرات نماد برجسته فرهنگ و هنر پارسی-اسلامی و عصر طلایی تیموریان است. مرمت این آثار، علاوه بر حفظ فیزیکی بناها، حس تعلق هویتی و پیوندهای تاریخی میان حوزه آناتولی و خراسان بزرگ را برجسته می‌سازد.
-
ابعاد دیپلماسی فرهنگی و قدرت نرم: آنکارا با تمرکز بر حوزه هرات (به عنوان قطب فرهنگی غرب افغانستان)، پروژه‌های مرمتی را به ابزاری برای اعتمادسازی، ارتباط با جامعه محلی و نهادینه‌سازی حضور طولانی‌مدت خود تبدیل کرده است.
-
تعامل تاکتیکی با حاکمیت موجود: استقبال طالبان از این پروژه‌ها نشان‌دهنده نیاز آنان به جلب سرمایه‌گذاری‌های غیرسیاسی و بهره‌برداری از ظرفیت نهادهای منطقه‌ای برای نمایش سامان‌دهی به میراث فرهنگی کشور است.
پیامدها:
-
تثبیت جایگاه و اولویت ترکیه در میان قدرت‌های منطقه‌ای فعال در حوزه فرهنگی و اجتماعی افغانستان.
-
تقویت ابزارهای دیپلماسی عمومی آنکارا در میان نخبگان و فعالان فرهنگی هرات و حوزه غرب.
-
زمینه‌سازی برای جذب بیشتر گردشگری زیارتی-تاریخی و افزایش وابستگی پروژه‌های حفظ میراث فرهنگی افغانستان به نهادهای خارجی.
جمع‌بندی
اقدام تیکا در هرات نمونه‌ای مشخص از کارکرد قدرت نرم در بستر میراث فرهنگی است. شایسته است تحرکات بعدی ترکیه در مرمت سایر بناهای دوره اسلامی در شمال و غرب افغانستان و همچنین انعقاد احتمالی تفاهم‌نامه‌های آموزشی-میراثی میان طالبان و آنکارا مورد پایش مداوم قرار گیرد.
منبع:خبرگزاری ایراف
نظر شما