نگاهی به کتاب «اردو ادب کے خوابیدہ ستارے»
نویسنده: دکتر انور سدید
چاپ: National Book Foundation
کتاب «اردو ادب کے خوابیدہ ستارے» مجموعه‌ای از نوشته‌ها درباره هنر، شخصیت، اندیشه و خدمات ادبی شماری از نویسندگان، شاعران و اندیشمندان برجسته ادبیات اردو است؛ شخصیت‌هایی که امروز دیگر در این جهان حضور ندارند، اما دانش، خرد، آفرینش ادبی و نقد آنان همچنان برای نسل‌های پس از خود روشنی‌بخش است.
دکتر انوَر سدید در توصیف این چهره‌های ادبی می‌نویسد:
«ستارگان خفته ادبیات اردو» یادکردی است از هنر و شخصیت چند تن از نویسندگان و اندیشمندانی که اکنون در این دنیا حضور ندارند، اما زمانه از علم و دانش، آفرینش و نقد آنان نور گرفته است. این اهل ادب، مشعل‌داران جامعه بودند. آنان با جوهر قلم، تاریکی‌های روزگار را می‌زدودند و پندارها و ابهامات ذهن را برطرف می‌کردند. پس از رفتن آنان از این جهان، چنین احساس می‌شود که در جهان دانش و اندیشه خلائی پدید آمده است؛ خلائی که هرگز پر نخواهد شد».
این کتاب از این منظر، تنها مجموعه‌ای از یادبودها یا مقالات سوگوارانه نیست، بلکه نوعی ثبت تاریخ ادبی و فکری معاصر اردو به شمار می‌آید. دکتر انور سدید در آن تلاش کرده است چهره‌هایی را که هر یک در حوزه‌ای از شعر، داستان، نقد، پژوهش، اندیشه و فرهنگ اردو نقش داشته‌اند، از منظر زندگی و میراث ادبی آنان بازشناساند.
در این کتاب، دکتر انور سدید تمامی مقالاتی را که در مناسبت درگذشت شخصیت‌های برجسته ادبی و علمی نوشته بود، گردآوری و در کنار یکدیگر ارائه کرده است. این مقالات درباره فیض احمد فیض، دکتر رشید حسن خان، شفیع عقیل، انجم رومانی، صابر لودی، دکتر احمد عقیل روبی، افتخار اجمل شاہین، دکتر انعام الحق کوثر، اے۔ حمید، دکتر داؤد رہبر، حفیظ تائب، خالد احمد، دکتر سہیل احمد خان، شبنم شکیل، دکتر صدیق جاوید، ظفر قریشی، عبدالعزیز خالد، دکتر عبدالمغنی، دکتر غلام حسین ذوالفقار، دکتر غلام مصطفیٰ خان، دکتر فہم اعظمی، گفتار خیالی، محمد عالم مختار حق، مظفر وارثی و دکتر نثار احمد فاروقی نگاشته شده‌اند.
ویژگی برجسته کتاب
مهم‌ترین ویژگی این مجموعه آن است که دکتر انور سدید در معرفی هر شخصیت، تنها به ذکر تاریخ تولد، زندگی و درگذشت او بسنده نکرده، بلکه احوال و رویدادهای زندگی، شخصیت فکری و ادبی و خدمات فرهنگی و ادبی او را با نگاهی جامع بررسی کرده است.
به گونه‌ای که در این مقالات، تقریباً هیچ جنبه مهمی از زندگی و فعالیت ادبی این شخصیت‌ها ناگفته باقی نمانده است. نویسنده کوشیده است ضمن ادای احترام به این چهره‌های فقید، جایگاه آنان را در تاریخ ادبیات اردو نیز روشن کند و نشان دهد که هر یک از آنان چگونه به غنای فکری، ادبی و فرهنگی جامعه خود کمک کرده‌اند.
از این رو، «اردو ادب کے خوابیدہ ستارے» را می‌توان اثری ارزشمند برای شناخت نسل‌هایی از نویسندگان، شاعران، منتقدان و پژوهشگران ادبیات اردو دانست؛ نسلی که با قلم و اندیشه خود بخشی از میراث ادبی و فکری شبه‌قاره را شکل دادند.
این کتاب همچنین یادآور این حقیقت است که عمر انسان محدود است، اما اندیشه، دانش و آفرینش ادبی می‌تواند پس از مرگ صاحب اثر نیز به حیات خود ادامه دهد. شخصیت‌های معرفی‌شده در این مجموعه از جهان رفته‌اند، اما آثار و افکار آنان همچنان در حافظه ادبی اردو حضور دارد و نسل‌های جدید می‌توانند از آن بهره ببرند.
نظر شما