گزارش مشروح پنجمین کنفرانس یادبود:
پنجمین کنفرانس یادبود این شاعر بزرگ و برجسته سند، در پژوهشکده سندشناسی دانشگاه سند برگزار گردید. ریاست این همایش را پروفسور دکتر فتح‌محمد مری (رئیس دانشگاه سند) بر عهده داشت. دکتر شیر مہرانی (رئیس اداره زبان سندی) به عنوان مهمان ویژه در این مراسم حضور یافت و دکتر محمدعلی مانجی، مختار ابرو، دکتر طفیل‌احمد چاندیو (هماهنگ‌کننده پردیس بدین دانشگاه سند)، دکتر ریحانه ملاح (رئیس مرکز پژوهشی شهید محترمه بی‌نظیر بھتو) و خلیفه عبدالخالق از مهمانان افتخاری برنامه بودند.
سخنان رئیس همایش (پروفسور دکتر فتح‌محمد مری):
وی در سخنرانی رئاستی خود، شعر خلیفه نبی‌بخش را تداوم بخشیدن به سنت ادبی شاه‌عبداللطیف بهیتایی دانست و اشاره کرد که او از شاعران تأثیرگذار قرن ۱۶ هجری/۱۸ میلادی است که با سرودن اشعار به زبان‌های گوناگون، جایگاهی ویژه و منفرد پدید آورد. اشعار او لبریز از رنگ‌های زیبایی‌شناسی است و انعکاس‌دهنده واقعی شرایط سیاسی و اجتماعی زمانه‌اش می‌باشد. وی خلیفه نبی‌بخش را شاعری بی‌باک خواند که سروده‌هایش صدای دل مردم است. رئیس دانشگاه همچنین آمادگی کامل دانشگاه سند را برای همکاری در تجدید چاپ دیوان اشعار (رساله) وی اعلام کرد و از برگزارکنندگان و ادارهٔ زبان سندی سپاسگزاری نمود.

سخنان مهمان ویژه (دکتر شیر مہرانی):
وی شعر خلیفه نبی‌بخش قاسم را سرمایه‌ای عظیم و علمی دانست که ابعاد زیبایی‌شناختی و جلوه‌های مقاومت در آن کاملاً برجسته است. وی تأکید کرد که این شاعر ارزشمند هنوز آن‌گونه که شایسته است به جامعه شناخته نشده و نیازمند پژوهش‌های گسترده‌تر بر ابعاد مختلف آثارش می‌باشد. دکتر مہرانی همچنین از مدیریت مدبرانه و تحول‌آفرین دکتر مری قدردانی کرد و اعلام نمود که با همکاری مشترک، به‌زودی تاریخ برگزاری «کنفرانس جهانی شاه‌عبداللطیف» اعلام خواهد شد.
دیگر سخنرانان و حاضران در همایش:
در این مراسم، دودی چاندیو (روزنامه‌نگار سرشناس و دبیر کمیته) به بررسی ابعاد شعری خلیفه پرداخت و از شرکت‌کنندگان قدردانی کرد. پروفسور محمد اسماعیل کنبهر (دبیر کمیته) نیز به حاضران خوشامد گفت.
از دیگر سخنرانان برجستهٔ این همایش می‌توان به تاج جویو، دکتر اسحاق سمیجو، دکتر مخمور بخاری، خلیل کنبھار، دکتر قادر بخش مگسی، دکتر حَسِین مسرت، دکتر ریحانه نظیر و سردار خاتون اشاره کرد. مجری‌گری و هدایت این برنامه بر عهدهٔ پژوهشگر و نویسندهٔ جوان سکینه ویسر بود.
همچنین جمعی از شخصیت‌های دانشگاهی و فرهنگی از جمله دکتر انیلا ناز سومرو (پرو-رئیس پردیس دادو)، دکتر فیاض لطیف (رئیس سندشناسی)، دکتر عرفانه ملاح (رئیس پژوهشکده شیمی دکتر ام.ای. قاضی)، دکتر نورمحمد شاه (رئیس گروه سندی)، امر سندھو، دکتر شازیه پتافی، دکتر سعیداحمد منگی، دکتر نویده کتپر، دکتر حمیرا هکڑو، سبین نعیم، شوکت اجڻ، ادریس جتوئی، نظیر قریشی، غلام‌رسول چاندیو و دیگر استادان و ادبا در برنامه حضور داشتند.
بخش فرهنگی و موسیقی:
در بخش هنری و موسیقی سنتی این مراسم، هنرمند جوان راحت صادق فقیر به اجرای برنامه پرداخت و سعید سمیجو و قمرالدین سولنگی با خواندن «وای» (قالبی از شعر سنتی سند) مورد تشویق و تمجید حاضران قرار گرفتند.

این کنفرانس گامی بسیار ارزشمند در راستای زنده نگه‌داشتن یاد و آثار خلیفه نبی‌بخش «قاسم» و معرفی جایگاه ادبی او به نسل جوان است. حضور پرشور استادان، پژوهشگران و مسئولان دانشگاهی نشان‌دهنده توجه ویژه به ادبیات مقاومت و سنت‌های کهن شعری در منطقهٔ سند می‌باشد. تأکید رئیس دانشگاه بر تجدید چاپ دیوان وی و برنامه‌ریزی برای برگزاری کنفرانس جهانی شاه‌عبداللطیف، نویدبخش حرکتی پویا در پژوهش‌های ادبی است. تلفیق بخش‌های علمی با موسیقی سنتی نیز جذابیت همایش را دوچندان کرده است.
نکته مهم درباره «شعر مقاومت» این است که متأسفانه امروزه کمتر شاعری پیدا می‌شود که جرات و جسارت سرودن شعر مزاحمتی را داشته باشد. بسیاری از شاعران یا به دلیل ترس، مسائل امنیتی و فشارهای اجتماعی عقب‌نشینی می‌کنند و یا فرصت و تریبون مناسبی در اختیار ندارند تا با اشعار بیدارکننده، مردم را آگاه سازند.
این در حالی است که در کشوری مانند ایران، شعر مقاومت و پایداری جایگاه بسیار برجسته‌ای دارد و شاعران بزرگی همچون «شهریار» و دیگران همواره در برابر ظلم و استعمار ایستادگی کرده و حماسه‌ها آفریده‌اند.
بنابراین، بسیار ضروری است که شاعران متعهد گرد هم آیند، محافل و همایش‌های ویژه‌ای برای شعر مقاومت برگزار شود و مجموعهٔ این اشعار بیدار کننده در قالب کتاب به چاپ برسد تا روحیه آزادی‌خواهی و آگاهی در جامعه زنده بماند.