شعر
-
Spiritual Heritage of Pakistan: Sufi Poetry in Folk Idiom
معرفی کتاب میراث معنوی پاکستان
این کتاب بررسی می‌کند که عارفان و مشایخ صوفیه چگونه از طریق شعر به زبان‌های منطقه‌ای و بهره‌گیری از شیوه‌های بیان ادبیات عامیانه، پیام عشق الهی، شفقت و حکمت معنوی را منتقل کرده و آموزه‌های عرفانی را برای مردم عادی قابل‌فهم ساخته‌اند. نویسنده بر تأثیر تاریخی تصوف در مناطقی که امروزه کشور پاکستان…
-
زیب‌النساء بیگم، شاهزاده فارسی‌سرای دربار مغولان هند
تاریخ زبان و ادب فارسی تنها به شاعران و نویسندگان مرد محدود نمی‌شود، در میان زنان فرهیخته‌ای که در شکوفایی این زبان نقش داشته‌اند، نام زیب‌النساء بیگم، شاهزاده‌خانم نامدار گورکانی، جایگاهی ویژه دارد. او در روزگاری زندگی می‌کرد که زبان فارسی از مهم‌ترین زبان‌های ادبی، علمی و دیوانی شبه‌قاره…
-
چراغ آفاق سرزمین سند و شاعر عظیم هفت‌زبان صوفی
"سچل سرمست " زندگی، اندیشه‌ها و پیام جهانی
در تاریخ تصوف در شبه قاره هند و پاکستان، سرزمین سند جایگاه ویژه‌ای دارد؛ زیرا عارفان و شاعران بزرگی را پرورش داده که پیام‌آور عشق، صلح و انسانیت بوده‌اند.
-
" سرود ملی پاکستان " تلفیق فارسی، تاریخ، موسیقی و هویت ملی
احمد غلام علی چاغله موسیقی سرود ملی پاکستان را در سال1949 ساخت؛ یعنی چند سال پیش از آنکه شعر رسمی آن نوشته و انتخاب شود. این نکته یکی از ویژگی‌های جالب تاریخ سرود ملی پاکستان است: موسیقی ابتدا ساخته شد و شعر بعداً بر اساس همان ملودی نوشته شد.
-
مجموعه شعری "نغمه‌زار" حفیظ جالندری
حفیظ جالندهری هم در نظم و هم در نثر دست به قلم برد، اما از منظر شعر، در کنار اثر چهار جلدی‌اش «شاهنامه اسلام» (چاپ‌شده در سال‌های: ۱۹۲۸، ۱۹۳۲، ۱۹۴۱ و ۱۹۴۷ میلادی)، در هر چهار مجموعه شعری او یعنی «نغمه‌زار» (۱۹۲۵م)، «سوز و ساز» (۱۹۳۲م)، «تلخ‌آب…
-
خلیفه نبی‌بخش (قاسم) شاعر حماسی سرای سند
خلیفه نبی‌بخش «قاسم» (۱۷۷۶–۱۸۶۳ م)، از برجسته‌ترین شاعران حماسی، صوفی و مردمی سند و از پیروان برجستهٔ مکتب و سنت ادبی شاه‌عبداللطیف بهتایی است. وی در گوٹھ «قاسم لغاری» (ضلع بدین، سند) متولد شد و در همان‌جا چشم از جهان فرو بست. او را به عنوان «شاعر مقاومت و حماسه» می‌شناسند؛ زیرا علاوه بر ابعاد…
-
چرا شعر و ادبیات نتوانست جامعه افغانستان را نجات دهد؟
افغانستان سرزمینی است با میراثی غنی از شعر و ادب، اما در عمل با چالش‌های عمیقی چون تعصب، خرافه‌پرستی و خشونت روبه‌رو است؛ یادداشت پیش‌رو به بررسی ریشه‌های این شکاف میان «ادبیات فاخر» و «واقعیت‌های تلخ اجتماعی» در افغانستان می‌پردازد.
-
شعر علامه اقبال بر بوم نقاشی
نمایشگاهی که اندیشه، فلسفه و شعر علامه محمد اقبال را از طریق نقاشی‌ها و هنرهای تجسمی به نمایش می‌گذارد، در موزه میراث لوک ورثا افتتاح شد. برگزارکنندگان این نمایشگاه آن را تلاشی برای پیوند دادن نسل جوان و عموم مردم با میراث فکری این شاعر و فیلسوف توصیف کردند.
-
احمد راهی؛ روزنامه‌نگار، چهره‌ای ماندگار در ادبیات و سینمای پاکستان
این مقاله به زندگی و فعالیت‌های ادبی و هنری احمد راهی، شاعر و روزنامه‌نگار پاکستانی، می‌پردازد و مسیر فعالیت او در روزنامه‌نگاری، شعر اردو و پنجابی و داستان‌نویسی را بررسی می‌کند. همچنین نقش او در بازآفرینی داستان‌های عامیانه پنجاب و سند برای سینما، از جمله «سسی پنهو»، «مرزا صاحباں»، «مراد»…
-
مولانا وصی احمد و دیوان فارسی او
مولانا وصی احمد از عالمان و شاعران برجسته سنت اسلامی در شبه‌قاره هند به شمار می‌رود که در کنار مقام علمی و دینی، در عرصه شعر فارسی نیز طبع‌آزمایی کرده و دیوانی ارزشمند از خود به یادگار گذاشته است. وی در محیطی علمی و معنوی پرورش یافت و به خاندان اهل فضل و طریقت وابسته بود. انتساب او به سلسله‌های…
-
محمد امین جانؔ؛ شاعر جوان‌اندیش و جویای کمال در شعر اردو
این مقاله به معرفی محمد امین جانؔ، شاعر جوان گوجرانواله، می‌پردازد و ویژگی‌های شعری، تخیل، عواطف و توانایی‌های ادبی او را بررسی می‌کند. نویسنده با معرفی مجموعه شعری «انعطاف» و نمونه‌هایی از غزل‌های او، به تأثیرپذیری وی از استادش جانؔ کاشمیری، مهارت او در وزن و ردیف، مضامین عاشقانه و اجتماعی…
-
شاه عبداللطیف بهتائی، سند یگانه و یکپارچه می‌خواهد!
شاه عبداللطیف بهتائی تنها یک شاعر نبود، بلکه روح، هویت و زبانِ فرهنگِ سند بود. در شعر او، یاد و نامِ خاک، رودخانه، کویر، دریا و مردمِ با محبتِ سند موج می‌زند. محور اصلی اندیشه بهتائی "انسان" و "وحدت (یگانه بودن)" است. از همین رو، اگر امروزه سخنی از تقسیمِ سند به میان می‌آید، لازم است آن را…
-
اعتبار ساجد؛ صدای ماندگار غزل اردو
این مقاله گفت‌وگویی ادبی درباره جایگاه اعتبار ساجد در غزل اردو و ویژگی‌های هنری شعر اوست. نویسنده با بررسی غزل مشهور «مرا یک شام مهمان کن»، نشان می‌دهد که شاعر چگونه مفاهیمی مانند تنهایی، رنج، عشق، امید، جدایی و آرزو را با زبانی ساده اما عمیق و سرشار از تشبیه و استعاره بیان کرده است. مقاله…
-
فلسفه، دین و حکمت: از دیدگاه اقبال
از نظر اقبال، روح فلسفه، اندیشه آزاد است. فلسفه هر حکم و هر نظریه‌ای را مورد پرسش قرار می‌دهد. فلسفه مفروضاتی را که بدون نقد در اندیشه انسانی پذیرفته شده‌اند آشکار می‌سازد. در نهایت، مسیر آن یا به انکار ختم می‌شود یا به پذیرش این حقیقت که «عقل محض به حقیقت مطلق دسترسی ندارد.» اساس واقعی دین…
-
حافظ و هرمز
سلطان محمد دوم بهمنی، که میان سال‌های ۱۳۷۸ تا ۱۳۹۷ بر دکن حکومت می‌کرد، حافظ را به پایتخت خود، گلبرگه، دعوت کرد. حافظ سفر را آغاز کرد، اما در بندر هرمز از تصمیم خود منصرف شد و شعری برای سلطان فرستاد که در آن توضیح می‌داد نمی‌تواند بوستان‌ها، شراب‌ها و دوستان محبوبش را در برابر ثروتی که سلطان…
-
روایت صوفیانه و کربلا
این مقاله به بررسی جایگاه واقعه کربلا در اندیشه و شعر شاعران صوفی، از جمله شاه عبداللطیف بهتایی، سچل سرمست، سید ثابت علی شاه و بیدل فقیر می‌پردازد. نویسنده نشان می‌دهد که این شاعران، کربلا را نه صرفاً یک رخداد تاریخی، بلکه نماد جاودانه عشق، آزادگی، ایثار، حقیقت‌جویی و کمال معنوی دانسته‌اند؛…
-
کمال امروهی؛ شاعر، فیلمنامه‌نویس و معمار سینمای شاعرانه هند
در تاریخ سینمای هند، نام‌هایی وجود دارند که تنها فیلمساز یا نویسنده نبوده‌اند، بلکه خود به یک مکتب هنری تبدیل شده‌اند. یکی از برجسته‌ترین این چهره‌ها کمال امروهی Kamal Amrohi است. هنرمندی که با نبوغ ادبی، نگاه شاعرانه و تسلط کم‌نظیر بر زبان اردو، آثاری خلق کرد که هنوز پس از دهه‌ها در شمار…
-
شاعران فارسی گوی شبه قاره هند
نگاهی به زندگی و دیوان فارسی مولانا وصی احمد
مولانا وصی احمد از عالمان و شاعران برجسته سنت اسلامی در شبه‌قاره هند به شمار می‌رود که در کنار مقام علمی و دینی، در عرصه شعر فارسی نیز طبع‌آزمایی کرده و دیوانی ارزشمند از خود به یادگار گذاشته است.
-
صادق سرمد ؛ شاعر پیوند دهنده ایران و پاکستان
در سال ۱۹۵۰ میلادی به‌عنوان ملک‌الشعراء به دعوت پاکستان به این کشور سفر کرد و در طی این سفر، که با پذیرایی گرم مقامات و محافل ادبی پاکستان همراه بود، اشعاری سرود که در تجدید و تحکیم روابط ادبی ایران و پاکستان فصلی تازه گشود.
-
پژوهشی درباره زندگی نامه، شرح احوال و آثار آفرین لاهوری
آفرین به خاطر توانایی در خیال‌پردازی ادبی، آفرینش مضمون‌های نو، و ترکیب عارفانهٔ عشق و حقیقت شناخته می‌شود، و آثارش در منابع ادبی نظیر تاریخ‌های ادبی شبه‌قاره، تذکره‌ها و فهرست نسخه‌های خطی، همواره مورد استناد قرار گرفته‌اند.
-
سیمای زن در شعر معاصر افغانستان
زن و جایگاه او از بنیادی‌ترین موضوعاتی است که شاعران در همۀ ادوار بدان پرداخته‌اند. شعر معاصر افغانستان نیز با همۀ فراز و فرودهای تاریخی و اجتماعی خود از این امر مستثنا نمانده است. از آن‌جا که شعر بازتاب تجربۀ زیستۀ شاعر در مواجهه با جهان پیرامون اوست، انتظار می‌رود که خواننده را با نوعی از…
-
فیض احمد فیض: شاعر برجسته پاکستان
او از مهم‌ترین شاعران معاصر اردو است که توانست میان سنت و نوآوری، و میان رمانتیسم و رئالیسم، پیوندی بدیع برقرار کند۔ قدرت تصویرسازی، زبان موسیقایی و عمق احساس، جایگاه او را در تاریخ شعر اردو ماندگار ساخته است۔
-
جوانان افغانستان و فاصله با هنر؛ نگاهی به چالش‌ها و فرصت‌ها
یافته‌های حاصل از گفت‌وگو با ۴۸ جوان (۳۸ پسر و ۱۰ دختر) در ۱۶ ولایت افغانستان نشان می‌دهد که علاقه‌مندی جوانان و فعالیت¬ آن‌ها در رشته‌هایی مانند رسانه، نویسندگی، شاعری، سینما، نقاشی، گرافیک و عکاسی در سال‌های اخیر کم‌رنگ شده است.
-
نگاهی به ترجمه های رباعیات خیام به زبان اردو
یکی از نکات تاریخی مهم این است که پیش از ترجمهٔ مشهور فیتزجرالد (۱۸۵۹م)، نخستین ترجمهٔ منظوم رباعیات خیام در شبه‌قاره به زبان اردو توسط راجه مکهن‌لال در سال ۱۸۴۴م منتشر شده است۔ این مسئله، اهمیت نقش مترجمان اردو را در تاریخ جهانیِ پذیرش خیام برجسته می‌کند