اشتراک زبانی و پیوندهای تاریخی و فرهنگی ایران و افغانستان، زمینه‌ای برای گردش کتاب، ترجمه و انتقال دانش و اندیشه میان دو کشور فراهم کرده است. در همین زمینه، یادداشتی منتشرشده در روزنامه «اطلاعات روز» به نقش مترجمان و ناشران ایرانی در دسترس‌پذیر کردن آثار علمی، فلسفی، اجتماعی و ادبی برای مخاطبان افغانستان پرداخته است.

در این یادداشت، زبان فارسی به‌عنوان یکی از مسیرهای ارتباط و انتقال آثار میان ایران و افغانستان مورد توجه قرار گرفته است. نویسنده بر این باور است که اشتراک زبانی میان دو کشور، در کنار پیوندهای تاریخی و فرهنگی، امکان دسترسی بخشی از مخاطبان افغانستان به آثار تألیفی و ترجمه‌شده در ایران را فراهم کرده است.

بر اساس روایت این مقاله، بخشی از منابع مورد استفاده در حوزه‌های علمی و دانشگاهی افغانستان، از طریق تألیف آثار توسط نویسندگان ایرانی یا ترجمه آثار خارجی به زبان فارسی در ایران در دسترس مخاطبان قرار گرفته است. حوزه‌هایی مانند حقوق، علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، فلسفه، جامعه‌شناسی، ادبیات، مدیریت، اقتصاد، پزشکی و ریاضیات در این زمینه مورد اشاره قرار گرفته‌اند.

ترجمه؛ راهی برای انتقال اندیشه

بخش دیگری از این یادداشت به نقش ترجمه آثار خارجی در فضای فکری و فرهنگی افغانستان اختصاص دارد. بر اساس مطالب مطرح‌شده در مقاله، ترجمه آثار غربی به فارسی در ایران، یکی از مسیرهایی بوده که بخشی از دانشگاهیان، روشنفکران و اهل فرهنگ افغانستان از طریق آن با آثار و دیدگاه‌های نویسندگان و متفکران خارجی آشنا شده‌اند.

در این میان، حوزه‌هایی همچون فلسفه، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، ادبیات، نقد ادبی و هنر مورد توجه قرار گرفته‌اند. از این منظر، ترجمه تنها به انتقال متن محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند زمینه آشنایی مخاطبان با مفاهیم و جریان‌های فکری و علمی جدید را نیز فراهم کند.

کتاب و نشر؛ پیوندی میان دو فضای فرهنگی

این مقاله همچنین کتاب و نشر را از مسیرهای ارتباط علمی و فرهنگی میان ایران و افغانستان معرفی می‌کند. بر اساس روایت نویسنده، اشتراک زبانی می‌تواند گردش آثار تألیفی و ترجمه‌شده میان دو کشور را تسهیل کند و زمینه دسترسی مخاطبان افغانستان به بخشی از تولیدات علمی و فرهنگی منتشرشده در ایران را فراهم آورد.

در این چارچوب، دانشگاه‌ها، کتابخانه‌ها، کتاب‌فروشی‌ها و سایر مراکز مرتبط با کتاب و نشر می‌توانند از مهم‌ترین فضاهای بررسی میزان حضور و گردش این آثار باشند.

در عین حال، میزان واقعی استفاده از منابع منتشرشده در ایران در دانشگاه‌ها و مراکز علمی افغانستان، در متن این مقاله به‌صورت آماری مشخص نشده است. بنابراین، برای سنجش دقیق دامنه این ارتباط، بررسی منابع درسی دانشگاه‌ها، کتابخانه‌های دانشگاهی، آثار مورد استفاده استادان و دانشجویان و وضعیت بازار کتاب افغانستان می‌تواند تصویر دقیق‌تری ارائه کند.

زبان فارسی و گردش دانش

آنچه در این یادداشت بیش از همه مورد توجه قرار گرفته، پیوند میان زبان فارسی، ترجمه، کتاب و نشر در انتقال دانش و اندیشه میان ایران و افغانستان است. بر اساس روایت مقاله، این عناصر در کنار اشتراکات تاریخی و فرهنگی دو کشور، زمینه‌ای برای ارتباط میان بخشی از جامعه علمی و فرهنگی افغانستان با آثار تألیفی و ترجمه‌شده در ایران فراهم کرده‌اند.

از این منظر، بررسی روند انتشار و گردش کتاب، جایگاه آثار ترجمه‌شده و میزان حضور منابع منتشرشده در ایران در مراکز علمی و فرهنگی افغانستان، می‌تواند ابعاد بیشتری از ارتباط علمی و فرهنگی میان دو کشور را روشن کند.

منبع:

https://www.etilaatroz.com/253109/role-of-iranian-translators-in-disseminating-modern-ideas/