زبان و ادبیات فارسی
-
معرفی کتاب سیری در ملک سنایی
کتاب «سیری در ملک سنایی» اثر علی‌اصغر بشیر هروی، پژوهشی دربارهٔ زندگی، اندیشه‌ها و تحولات فکری و عرفانی حکیم سنایی غزنوی، از پیشگامان شعر عرفانی و تعلیمی فارسی است. این اثر که در سال ۱۳۵۶ خورشیدی از سوی مؤسسهٔ انتشارات بیهقی منتشر شده، با بررسی زمینه‌های تاریخی و سیاسی روزگار سنایی، تحلیل آثار…
-
دکتر محمد ریاض ؛ پژوهشگر برجسته زبان فارسی و مطالعات اقبال
دکتر محمد ریاض (۱۹۳۵-۱۹۹۴) از پژوهشگران برجسته پاکستانی در حوزه زبان و ادبیات فارسی، ایرانشناسی، تحقیق، تصحیح متون و ترجمه بود که سهم چشمگیری در مطالعات ادبیات فارسی، به‌ویژه آثار منظوم فارسی و میراث فکری علامه محمد اقبال، ایفا کرد. فعالیت‌های علمی او نشان‌دهنده تعهدی عمیق به حفظ میراث کلاسیک…
-
عبدالغنی نیک‌سیر پژوهشگر، روزنامه‌نگار و نویسنده هراتی
عبدالغنی نیک‌سیر، پژوهشگر تاریخ و فرهنگ، روزنامه‌نگار و نویسنده اهل هرات افغانستان، از چهره‌های باسابقه عرصه مطبوعات و پژوهش‌های فرهنگی این شهر است که بخش مهمی از فعالیت‌های حرفه‌ای خود را به ثبت و معرفی تاریخ، ادبیات و میراث فرهنگی هرات اختصاص داده است. او که در سال ۱۳۲۱ خورشیدی در هرات متولد…
-
صد سال ایرانشناسی در صربستان
در طول صد سال اول خود، ایرانشناسی در صربستان فرآیند پیچیده و پویایی را طی کرده است که با مراحل شکوفایی، رکود، ناپیوستگی و تجدید مشخص میشود. اگرچه مطالعه ادبیات فارسی در سطح دانشگاهی در سال ۱۹۲۵ آغاز شد، و سالهای بعد با تأسیس کرسی فیلولوژی شرقی نهادینه شد، ایرانشناسی فیلولوژیک هرگز به تأیید…
-
معرفی کتاب مرجع مبادی زبان‌شناسی ( فارسی دری )
کتاب «مبادی زبان‌شناسی» اثر استاد تمام نجیب‌الله فریور، از منابع آموزشی حوزه زبان و ادبیات دری در افغانستان است که به معرفی مبانی و شاخه‌های اصلی زبان‌شناسی می‌پردازد. این اثر در ۲۲۷ صفحه، موضوعاتی چون آواشناسی، ساخت‌های دستوری، خط‌شناسی، واژه‌شناسی و معناشناسی را بررسی کرده و با فراهم‌ساختن…
-
دانشگاه ملی زبان‌های نوین پاکستان
دانشگاه ملی زبان‌های نوین پاکستان (NUML)، تأسیس‌شده در سال ۱۹۶۹، از دانشگاه‌های دولتی این کشور است که در حوزه‌های زبان و ادبیات، ترجمه و تفسیر، علوم انسانی، علوم اجتماعی، مدیریت، مهندسی و فناوری فعالیت می‌کند. این دانشگاه با ارائه برنامه‌های تحصیلی در مقاطع کارشناسی تا دکتری، آموزش زبان‌های…
-
کتابخانه "خدا بخش " درشهر پاتنای هند
تاریخ کتابخانه خدا بخش با خاندان «بخش» و به‌ویژه محمد بخش و پسرش خدا بخش پیوند خورده است. این خانواده از سنتی علمی و فرهنگی برخوردار بود و اعضای آن در زمینه‌هایی همچون حقوق، ادبیات، فقه و دانش‌های اسلامی فعالیت داشتند. محمد بخش (۱۸۱۵–۱۸۷۶)، که در دستگاه حقوقی آن روزگار فعالیت می‌کرد، مجموعه‌ای…
-
همکاری‌های دانشگاهیان ایران با نخبگان ادبی و فرهنگی هرات
نشست هم‌اندیشی استادان دانشگاه فردوسی مشهد با فرهنگیان، نویسندگان و کتابداران هرات در مؤسسۀ پژوهشی بایسنغر برگزار شد و در آن، زمینه‌های همکاری مشترک در حوزه ادبیات فارسی، تصحیح متون، فولکلورشناسی، دیجیتال‌سازی میراث مکتوب و راه‌اندازی «خردسرای فردوسی هرات» مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
-
" از هریوا تا نیشابور " پیوندهای زبان و ادبیات فارسی میان ایران و افغانستان
نخستین همایش شب شعر «از هریوا تا نیشابور؛ نوای مشترک شعر فارسی» با حضور ده‌ها شاعر، نویسنده و چهره فرهنگی از افغانستان و ایران، شامگاه چهارشنبه در هرات برگزار شد؛ محفلی که با محوریت میراث مشترک زبان و ادبیات فارسی، بر گسترش پیوندهای فرهنگی و ادبی میان دو سوی مرز تأکید داشت.
-
زبان فارسی، ترجمه و نشر؛ مسیر انتقال دانش و اندیشه میان ایران و افغانستان
نقش مترجمان و ناشران ایرانی در ترجمه و انتشار آثار علمی، فلسفی، اجتماعی و ادبی به زبان فارسی، یکی از مسیرهای انتقال دانش و اندیشه میان ایران و افغانستان به شمار می‌رود. هم‌زبانی و پیوندهای تاریخی و فرهنگی دو کشور موجب شده است بخشی از مخاطبان افغانستان از طریق کتاب‌ها و آثار ترجمه‌شده در ایران…
-
از زبان رومانیایی تا فارسی
دانشجویان می‌توانند تعداد زیادی از زبان‌ها را به‌عنوان زبان اول مطالعه کنند و بسیاری از زبان‌های دیگر را نیز به‌عنوان زبان خارجی اختیاری بیاموزند.نمایندگان دانشکده فلسفه امیدوارند هر سال حداقل یک زبان جدید معرفی کنند. به این ترتیب، معرفی زبان اوکراینی اعلام شد که همه علاقه‌مندان می‌توانند آن…
-
میراث نسخه‌های خطی فارسی در هند
هند را می‌توان یکی از مهم‌ترین سرزمین‌های نگهدارنده میراث مکتوب آسیا دانست؛ سرزمینی که در طول قرن‌ها، به سبب پیوندهای گسترده سیاسی، فرهنگی، علمی و ادبی با ایران و جهان فارسی‌زبان، مجموعه‌ای بسیار غنی از نسخه‌های خطی را در خود جای داده است. این میراث تنها به زبان فارسی محدود نمی‌شود و نسخه‌هایی…
-
" میلنا رویایی " مدرس پیشکسوت فارسی در صربستان
در دیدار با میلنا رویایی، مدرس پیشین زبان فارسی رایزنی فرهنگی ایران در بلگراد، در چهارم اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، ضمن پاسداشت فعالیت‌های آموزشی وی، خاطرات زندگی در ایران و تجربه تدریس زبان فارسی در صربستان مرور شد.
-
دانشگاه بین‌المللی اسلامی اسلام‌آباد (IIUI)
دانشگاه بین‌المللی اسلامی اسلام‌آباد یکی از دانشگاه‌های مهم پاکستان است که در سال ۱۹۸۰ تأسیس شده و در حوزه‌های علوم اسلامی، شریعت و حقوق، زبان و ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، علوم پایه، مهندسی و فناوری فعالیت می‌کند. این دانشگاه دارای ۱۱ دانشکده و واحد اصلی، دو پردیس و برنامه‌های متنوع در…
-
پیوندهای فراموش‌شده میان زبان سانسکریت و دولت مغول (گورکانیان)
تصویری که در سالهای اخیر از دوره مغول در تاریخ هند ارائه میشود، گاه این دوره را صرفاً عصر سلطه سیاسی، محدودیت فرهنگی و رویارویی با سنت‌های هندی معرفی می‌کند؛ گویی دولت مغول با هدف تضعیف فرهنگ بومی، به‌ویژه سنت هندو و زبان سانسکریت، عمل می‌کرده است. چنین برداشتی، هرچند ممکن است بخشی از مناقشات…
-
خط " شاه مکهی" حامل تاریخ و جنبه های فرهنگی و تمدنی پنجاب
تاریخ شاه مکهی ... تنها تاریخ یک خط و شیوه نوشتاری نیست؛ بلکه جنبه‌های گوناگونی از فرهنگ و تمدن فارسی‌مآب پنجاب، سنت صوفیانه، میراث علمی مسلمانان، ادبیات عامیانه پنجابی، تحول زبان اردو و تاریخ مشترک ادبی شبه‌قاره را نیز در خود جای داده و به یکدیگر پیوند می‌دهد.
-
در دفاع از سرمایه فرهنگی
یکی از نخستین کتاب‌هایی که شرکت پیکجز منتشر کرد، «حیاتِ مراتب» بود که به قلم دکتر محمد عبداللطیف، استاد پیشین بابر صاحب در کالج اَچیسن و پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی که بعدها با خانواده او نزدیک شد، نوشته شده بود.
-
نقش استاد حیدری وجودی در پاسداری از زبان فارسی و استمرار هویت فرهنگی افغانستان
درگذشت استاد حیدری وجودی (نجم‌العرفا)، صرفاً فقدان یک شاعر و عارف برجسته نبود؛ بلکه خلأ یکی از حلقه‌های پیونددهنده حافظه فرهنگی، ادبی و تمدنی افغانستان با میراث دیرپای عرفان اسلامی و زبان فارسی به شمار می‌رود. بررسی جایگاه این چهره اثرگذار نشان می‌دهد که نقش وی فراتر از آفرینش ادبی، در حفظ…
-
سرنوشت نسخه خطی ترجمه فارسی "عجائب المخلوقات "
هنگامی که کمپانی هند شرقی در سال ۱۸۴۹ پنجاب را به قلمرو خود ضمیمه کرد، این خزانه نخستین قربانی امپراتوری شد. آنچه زمانی گنجینه‌ای برای حفظ حاکمیت بود، به انبار اداریِ اشیای کنجکاوی تبدیل شد؛ گنجینه‌های آن فهرست‌برداری، طبقه‌بندی و در سراسر نهادهای امپراتوری پراکنده شدند. در میان این نسخه‌های…
-
معرفی شخصیت علمی و فرهنگی: استاد سیّدمیر هروی
سیّدمیر هروی از شاعران برجستۀ هرات در نیمۀ دوم قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم هجری بود که بیش از همه به‌سبب مهارت در قصیده‌سرایی شهرت داشت. او افزون بر شعر، در خوش‌نویسی، نقاشی و برخی دانش‌های زمان خود نیز تبحر یافت و در محافل ادبی هرات تأثیرگذار بود. استواری زبان، پختگی اشعار و جایگاه او در…
-
معرفی کتاب بدایع‌الوقایع
کتاب بدایع‌الوقایع اثر زین‌الدین محمود واصفی هروی، از مهم‌ترین منابع تاریخ اجتماعی و فرهنگی اواخر دوره تیموری و آغاز عصر شیبانی به شمار می‌رود. این اثر با تکیه بر مشاهدات و خاطرات نویسنده، تصویری زنده از زندگی مردم، محافل ادبی و هنری، آداب و رسوم و فضای فرهنگی هرات و خراسان در سده‌های نهم و…
-
معرفی کتاب سیری در ادبیات سدۀ سیزدهم
سیری در ادبیات سدۀ سیزدهم اثر حسین نایل، پژوهشی ارزشمند از انتشارات آکادمی علوم افغانستان است که با تکیه بر منابع دست‌اول، نسخه‌های خطی و تحلیل بسترهای اجتماعی، به بررسی جریان‌های ادبی و معرفی شاعران شناخته‌شده و مهجور افغانستان در سدۀ سیزدهم هجری می‌پردازد.
-
زبان فارسی در افغانستان؛ از میراث تاریخی تا تداوم فرهنگی در عصر معاصر
زبان فارسی در افغانستان، از میراث تاریخی شهرهایی چون بلخ، هرات و غزنی تا فعالیت شاعران و نویسندگان معاصر، همچنان یکی از مؤلفه‌های مهم فرهنگی این کشور به شمار می‌رود. بررسی وضعیت این زبان، از تداوم سنت ادبی و نقش نسل جدید و رسانه‌های دیجیتال تا چالش‌هایی مانند مهاجرت نخبگان و کاهش برخی محافل…
-
امیر خسروِ گمشده
بیایید بپذیریم که امیر خسرو تنها شعر فارسی خود را ارزشمند می‌دانست و ماجرای شعر اردو برای او در نهایت این بود که اگر بی‌جم‌ها درخواست می‌کردند، از روی شوخی و خنده چیزی برایشان می‌گفت؛ اگر زنانی که تاب‌بازی می‌کردند اصرار می‌کردند، برای آنان چیزی می‌نوشت؛ اگر زنی در مهمانخانه یا مسافرخانه با…
-
معرفی کتاب سیمای معاصران
کتاب «سیمای معاصران» اثر عزیز آسوده طهماس، از منابع قابل توجه برای شناخت بخشی از چهره‌های فرهنگی و هنری افغانستان معاصر است که با معرفی زندگی، آثار و فعالیت‌های ۱۸ شخصیت ادبی، هنری و فرهنگی، تصویری از فضای فرهنگی و اجتماعی آن دوره ارائه می‌کند. این اثر که نخستین‌بار در سال ۱۳۶۹ خورشیدی در مطبعۀ…
-
آزمون تحصیلات تکمیلی UGC-NET در هند
آزمون UGC-NET یا University Grants Commission–National Eligibility Test یکی از مهم‌ترین آزمون‌های ملی آموزش عالی در هند است که با همکاری کمیسیون کمک‌های مالی دانشگاهی (UGC) و توسط آژانس ملی آزمون (NTA) برگزار میشود.
-
پاکستان زبان فارسی را به عنوان یکی از زبان‌های خود از دست داد.
علامه اقبال که می‌گوییم خواب ساختن پاکستان را دید، ۷۰ درصد اشعارش به زبان فارسی است. در کجای دنیا مردمی یافت می‌شوند که زبانی را که بزرگ‌ترین شاعرِ نمادین‌شان (Iconic) به آن شعر سروده است، به فرزندان خود یاد ندهند؟
-
علیگر و زبان و ادبیات فارسی میراث نزدیک به یک‌ونیم قرن آموزش، پژوهش و پاسداری از فرهنگ فارسی در هند
دانشگاه علیگر میراث دار آموزش و پاسداری از فرهنگ فارسی در هند
در تاریخ فرهنگی شبه‌قارة هند، کمتر زبانی را می‌توان یافت که به اندازة زبان فارسی با تاریخ سیاسی، اجتماعی، علمی، ادبی و عرفانی این سرزمین درآمیخته باشد. فارسی برای چندین قرن تنها زبان شعر و ادب نبود؛ بلکه زبان حکومت و دیوان، تاریخ‌نگاری، مکاتبات سیاسی، دانش، فلسفه، تصوف و بخش بزرگی از فرهنگ…
-
بررسی بازتاب‌های رسانه‌ای درباره یکی بودن زبان فارسی و دری و لزوم دوری از تعصبات فرهنگی
یکی بودن زبان فارسی و دری و لزوم دوری از تعصبات فرهنگی
بازتاب‌های رسانه‌ای اخیر پیرامون یادداشت یکی از چهره‌های رسانه‌ای پیشینِ پشتون‌تبار، بار دیگر بر واقعیت علمیِ یکی بودن زبان فارسی و دری مهر تأیید زده و لزوم دوری از تعصبات فرهنگی در افغانستان را برجسته کرده است؛ این در حالی است که تداوم مرزبندی‌های کاذب اداری، اصرار بر جداسازی این دو واژه در…
-
در جست‌وجوی همدلی؛ فردوسی و امکان همگرایی در افغانستان
۲۵ثور (اردیبهشت)، روزی است که در تقویم فرهنگی فارسی‌زبانان، به نام بزرگداشت ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت اثر سترگ او، شاهنامه، رقم خورده است؛ روزی که نه‌تنها یاد یک شاعر، بلکه شکوه یک زبان و تداوم یک حافظه تاریخی را زنده می‌سازد.