نام کتاب: هرات در مسیر عنعنات
نویسنده: آمنه حامدی
کتاب به دو زبان فارسی و پشتو تألیف و تنظیم شده است.
موضوع: فرهنگ عامه، رسوم و عنعنات مردم هرات، میراث فرهنگی و اجتماعی
ناشر: احراری افغانستان
نوبت چاپ: چاپ نخست، ۱۳۹۶ خورشیدی
تعداد صفحات: ۱۰۶ صفحه
کتاب «هرات در مسیر عنعنات» اثری ارزشمند در زمینه فرهنگ عامه و میراث فرهنگی مردم هرات است که با هدف ثبت و معرفی بخشی از رسوم، عنعنات، باورها و شیوه‌های زندگی اجتماعی مردم این حوزه فرهنگی تدوین شده است. رسوم و عنعنات هر جامعه بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی آن را تشکیل می‌دهد و ثبت آن‌ها، به‌ویژه در جوامعی که بخش مهمی از میراث فرهنگی از طریق روایت‌های شفاهی و انتقال نسل‌به‌نسل حفظ شده است، اهمیت ویژه دارد. هرات به دلیل پیشینه تاریخی، فرهنگی و تمدنی خود از جایگاه برجسته‌ای در حوزه فرهنگ افغانستان برخوردار است و شناخت آداب و رسوم مردم آن می‌تواند در حفظ حافظه فرهنگی، تقویت شناخت اجتماعی و انتقال میراث ناملموس به نسل‌های آینده مؤثر باشد؛ از این منظر، کتاب حاضر با حوزه مأموریت‌های فرهنگی، پژوهشی و تمدنی مرتبط با شناسایی، ثبت، حفظ و معرفی میراث فرهنگی و اجتماعی جامعه افغانستان ارتباط مستقیم و کاربردی دارد.
نویسنده اثر، آمنه حامدی، با توجه به تجربه شخصی خود از دوران کودکی و نوجوانی در مهاجرت و آشنایی محدود با رسوم زادگاهش، ضرورت ثبت و معرفی فرهنگ بومی هرات را مورد توجه قرار داده و کمبود منابع مکتوب در این حوزه، انگیزه اصلی او برای نگارش اثر بوده است. وی برای گردآوری مطالب، از روش گفت‌وگو با افراد سالخورده و آگاه استفاده کرده و ماه‌ها به ثبت حافظه شفاهی و روایت‌های فرهنگی نسل‌های پیشین همت گماشته است. اطلاعات دسترس‌پذیر درباره پدیدآورنده، بیشتر ناظر بر فعالیت‌های دغدغه‌مندانه وی در حوزه نویسندگی و گردآوری مطالب فرهنگی است و از آنجا که منابع عمومی اطلاعات تفصیلی و تأییدشده‌ای درباره تحصیلات دانشگاهی یا سوابق علمی تخصصی وی ارائه نکرده‌اند، در این گزارش نیز برای حفظ اصالت اداری، از نسبت دادن عناوین تأییدنشده به نویسنده خودداری می‌شود.
محتوای این اثر به معرفی مجموعه‌ای از آداب مردم هرات اختصاص دارد و با تکیه بر روایت‌های شفاهی، آیین‌هایی را بازتاب می‌دهد که بخشی از آن‌ها در گذر زمان دستخوش تغییر شده یا در زندگی معاصر کم‌رنگ شده‌اند تا از فراموشی تدریجی عناصر فرهنگ شفاهی جلوگیری شود. ارزش اصلی کتاب در مستندسازی میراث فرهنگی محلی و توجه به جزئیاتی است که در منابع رسمی و تاریخی ثبت نشده‌اند و می‌توانند برای علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی، مردم‌شناسی و مطالعات محلی هرات سودمند باشند. ارائه هم‌زمان مطالب به دو زبان فارسی و پشتو، امکان بهره‌گیری مخاطبان بیشتری را فراهم کرده و با واقعیت چندزبانه جامعه افغانستان همخوانی دارد؛ این ویژگی سبب شده تا مطالب مبتنی بر روایت‌های شفاهی کتاب، ظرفیت آن را داشته باشند که به‌عنوان یکی از منابع اولیه و مکتوب برای پژوهش‌های تکمیلی و تطبیقی بعدی مورد استفاده قرار گیرند.
ساختار محتوایی این کتاب ۱۰۶ صفحه‌ای، برخلاف الگوهای سنتی فصل‌بندی، بر پایه یک سیر زمانی و مناسکی منظم استوار است که مطالب را در دو بخش مجزای فارسی و پشتو به مخاطب عرضه می‌کند. دامنه موضوعی اثر با یک پیوستار منطقی تنظیم شده است، به‌طوری که صفحات آغازین کتاب به بررسی آداب و رسوم فصلی و ملی، نظیر پیشینه برگزاری جشن نوروز و آیین‌های پخت سمنک، اختصاص یافته است. در ادامه و در بخش‌های میانی، ساختار کتاب به بررسی مناسک و عنعنات مذهبی جامعه، از جمله رسوم رفتاری و تعاملات اجتماعی ویژه عید فطر و عید قربان، می‌پردازد. در نهایت، این چیدمان ساختاری در صفحات پایانی با پیوند دادن آیین‌های تقویمی به زنجیره‌ای از مناسبت‌های فردی، ازدواج و رسوم خانوادگی اهالی هرات از تولد تا مرگ تکمیل می‌شود تا مجموعه‌ای منسجم برای ثبت و حفظ بخشی از حافظه اجتماعی و فرهنگی این حوزه شکل گیرد.
نظر شما