نویسنده و روزنامه‌نگار سرشناس، ناصر اعجاز، در یادداشت‌های خود درباره این بازار می‌نویسد:
این بازار بر روی بالاترین بخش یک تپه‌ی تاریخی ساخته شده و قدمت آن دقیقاً به سال ۱۷۶۸ میلادی بازمی‌گردد؛ یعنی هم‌زمان با ساخت «پکا قلعه» به دست حاکم نامدار خاندان کلهورو، میان غلام‌شاه کلهورو. واژه‌ی «شاهی» برگرفته از کلمه‌ی «شاه» به معنای پادشاه است. هنگامی که غلام‌شاه کلهورو پایتخت سند را از خداباد به حیدرآباد منتقل کرد، تاجران و بازرگانان بسیاری را تشویق کرد تا به این منطقه آمده و تجارت خود را در این بازار آغاز کنند.
ارزان‌ترین مرکز تجاری و پخش عمده در کل ایالت سند: شاهی بازار نه تنها برای مردم عادی، بلکه برای تمام بازرگانان ایالت سند (به‌جز شهر کراچی) ارزان‌ترین بازار ممکن است. تمامی اجناس، کالاهای تجاری و مایحتاج مغازه‌ها با نازل‌ترین قیمت از شاهی بازار خریداری شده و سپس به سایر بازارهای حیدرآباد و تمامی شهرها و روستاهای اندرونِ سند فرستاده و فروخته می‌شوند.
برج ساعت و صدایی که تا فرسنگ‌ها شنیده می‌شد: این بازار از پکا قلعه شروع شده و به بنای تاریخی «نوال رای مارکت» (که به برج مارکت یا برج ساعت معروف است) ختم می‌شود. در روزگاران قدیم، صدای زنگ این برج ساعتِ شگفت‌انگیز آن‌قدر بلند و پرطنین بود که در سراسر شهر حیدرآباد و تا کیلومترها و فرسنگ‌ها دورتر به گوش می‌رسید و مردم سراسر شهر زمان خود را با صدای این ساعت تنظیم می‌کردند!
عظمت و طول بی‌نظیر: این بازار با طولی نزدیک به ۲ کیلومتر و قدمتی بیش از ۲۵۰ سال، از نظر تاریخی و حجم ازدحام، با بازارهای بزرگ جهان مانند گراند بازار (بازار بزرگ استانبول) مقایسه می‌شود.

حدود پنج دهه پیش که من در حیدرآباد زندگی می‌کردم، رفتن به شاهی بازار یک برنامه روزمره بود؛ چرا که در آن زمان هیچ مرکز خرید مدرنی در شهر وجود نداشت و مردم از هر طبقه اجتماعی مجبور بودند خریدهای خود را از این بازار دو کیلومتری انجام دهند. 
جغرافیای این بازار بسیار خاص است زیرا بر روی یک تپه با شیب‌ها و سربالایی‌های متعدد (که در زبان محلی به آن‌ها «چادی» یا Incline می‌گویند) بنا شده است. در سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۵، مردم برای ورود به بازار از مسیرها و شیب‌های مختلفی استفاده می‌کردند؛ مانند شیب سالن هومستد (Homestead Hall)، شیب سینما کوه‌نور و ایستگاه کالسکه‌ها (تنگه ایستند) که البته امروزه دیگر وجود ندارند.
ورودی‌های دیگری نیز مانند چوتکی گهتی (کوچه‌ای در نزدیکی ایستگاه پلیس خیابان لاجپات) و کوچه‌های باریکِ نزدیک به بیمارستان زنانه تاریخی شهر وجود داشتند. همچنین خیابان‌های تاریخی «سیره گات» و «خاهی رود» از دیگر مسیرهای مهمی بودند که شاهی بازار را به منطقه‌ی «فقیر جو پیر» متصل می‌کردند.
سرنوشت تلخ ساختمان‌های تاریخی و خاندان اورسانی
در منطقه «فقیر جو پیر»، خاندان معروف محمد اسماعیل اورسانی (از دانشمندان و چهره‌های بزرگ آموزشی سند) در عمارت‌های باشکوهی زندگی می‌کردند؛ عمارت‌هایی که در سال ۱۹۴۷ پس از مهاجرت هندوها به هند به جا مانده بود. اما متأسفانه در جریان شورش‌ها و درگیری‌های قومی سال ۱۹۸۸، این خاندان مجبور شدند این بناهای تاریخی و باارزش را با قیمت‌هایی بسیار ناچیز و اندک بفروشند و آنجا را ترک کنند.
روایت دکتر مورلیدهار جیتیلی از کوچه‌ها و اصالت بازار
بر اساس گفته‌های دکتر مورلیدهار کیشینچند جیتیلی (نویسنده برجسته سندی متولد ۱۹۳۰ در حیدرآباد) در گفتگویی که در سال ۲۰۱۳ داشت:
طول شاهی بازار حدود ۱.۵ تا ۲ کیلومتر است، اما عرض آن بسیار باریک و در حدود ۱۵ فوت (حدود ۴.۵ متر) می‌باشد. در دو طرف این مسیر، کوچه‌های فرعی بسیار زیادی وجود داشت که هر کدام به نام خانواده‌های اصیلِ ساکن در آنجا نام‌گذاری شده بودند؛ مانند:
* کوچه ادوانی (Advani lane)
* کوچه چندیرامانی (Chandiramani lane)
* کوچه ملکانی (Malkani lane)
* کوچه منسوخانی (Mansukhani lane)
* کوچه موخیکی (Mukhiki lane)
دکتر جیتیلی اشاره می‌کند که نیاکان او نیز در کوچه موخیکی صاحب سه خانه بودند که یکی از آن‌ها مطب پدرکلانش بود و خود او نیز در یکی از همان خانه‌ها به دنیا آمد. نام این کوچه‌ها نشان‌دهنده‌ی فرهنگ، تاریخ و همزیستی مسالمت‌آمیز مسلمانان و هندوها (به‌ویژه طوایف عامل و بهائی‌بند) در طول ۲۵۰ سال گذشته است.
تاریخ شاهی بازار بدون اشاره به بخش‌های توسعه‌یافته و کوچه‌های معروف آن کامل نمی‌شود:
۱. ریشم گهتی (بازار ابریشم): یکی از شاخه‌های اصلی و فرعی شاهی بازار است که مرکز اصلی عرضه انواع پارچه‌های فاخر، النگوهای شیشه‌ای رنگارنگ، زیورآلات سنتی طلا (کُندان) و بدلیجات مدرن است.
۲. چوتکی گهتی: یکی دیگر از امتدادهای بازار است که امروزه به مرکز بزرگ فروش لوازم الکترونیکی، ظروف خانگی و همچنین بازار بزرگ نوشت‌افزار (لوازم‌التحریر) تبدیل شده است.
نتیجه‌گیری
با وجود ظهور ده‌ها مرکز خرید و پاساژ مدرن در سراسر حیدرآباد، شاهی بازار همچنان با همان ازدحام، شور و نشاط قدیمی خود به کار ادامه می‌دهد. این بازار نه تنها ارزان‌ترین و حیاتی‌ترین مرکز اقتصادی ایالت سند است، بلکه هر سنگ و هر کوچه آن قصه‌گو و یادآور روح، تاریخ و اصالت ۲۵۰ ساله‌ی حیدرآباد سند می‌باشد.

 https://www.youtube.com/watch?v=_ubnCP8yoeE https://sindhcourier.com/historic-shahi-bazaar-of-hyderabad-sindh