جامعه
-
بررسی نقش زنان در جامعه افغانستان
سیر تحولات سیاسی و اجتماعی در فلات ایران و آسیای مرکزی، همواره تحت تأثیر دگرگونی‌های ساختاری در کشور افغانستان بوده است. در این میان، نقش زنان در جامعه افغانستان یکی از کلیدی‌ترین و در عین حال پیچیده‌ترین مباحثی است که در دهه‌های اخیر، توجه تحلیلگران، رسانه‌ها و سازمان‌های بین‌المللی را به…
-
تامل انتقادی بر نسبت فرهنگ، دین‌زدگی، اخلاق و عقلانیت در افغانستان
افغانستان سرزمینی است که شعر در آن تنها یک هنر نیست، بلکه بخشی از زندگی روزمره است. در کمتر جامعه‌ای می‌توان مردمانی را یافت که حتی بیآنکه خواندن و نوشتن بدانند، ده‌ها بیت از مولانا، حافظ، سعدی، بیدل، رحمان‌بابا، خوشحال‌خان و شاعران محلی را از حفظ داشته باشند. در خانه‌ها، محفل‌ها، عروسی‌ها،…
-
مردان افغانستان اسیر سنت و سکوت
در افغانستان؛ مفهوم «مردبودن» سال‌هاست نه بر پایه‌ی انسانیت، بلوغ فکری، مسئولیت اخلاقی و رشد فردی، بلکه بر محور مجموعه‌ای از سنت‌های موروثی و تفسیرهای اجتماعی شکل گرفته است؛ سنت‌هایی که نسل‌به‌نسل منتقل شده‌اند بیآنکه کمتر مورد پرسش قرار بگیرند. در چنین جامعه‌ای، مرد پیش از این که فرصت کند…
-
گسترش مدارس دینی طالبان؛ نگرانی از تغییر ساختار اجتماعی و آینده آموزشی افغانستان
نگرانی از گسترش مدارس دینی طالبان
تعدادی از جامعه‌شناسان در کابل از گسترش مدارس دینی طالبان و پیامدهای آن بر ساختار اجتماعی افغانستان ابراز نگرانی می‌کنند. آنان می‌گویند افزایش این مدارس با برنامه آموزشی و رویکرد آموزشی مورد نظر طالبان، در درازمدت می‌تواند بر نگرش نسل جدید نسبت به جامعه، فرهنگ و روابط اجتماعی اثر بگذارد. به…
-
زن افغان قربانی خشونت ناشی از هنجارهای فرهنگ و سنت قبیله محور
در سرزمین گسترده و پرپیچ‌وخم افغانستان، روستاها و قبیله‌ها تنها جغرافیا و ساختارهای اجتماعی نیستند؛ جهان فرهنگی‌اند که در آن هویت، نقش و ارزش انسان از خلال سنت‌ها، باورها و قواعد نانوشته شکل می‌گیرد. در این جهان، زن از دیرباز جایگاهی دوگانه داشته است: از یک‌سو مظهر تقدس، پاکی و ناموس شمرده…
-
کالبدشکافی زوال روشنفکر افغانستانی در عصر فروپاشی
این نوشته به بررسی سرنوشت روشنفکر افغانستانی در عصر فروپاشی می‌پردازد؛ نسلی که با آرمان تغییر، عدالت و نوسازی فکری پا به میدان گذاشت، اما در برخورد با جنگ، استبداد، فروپاشی سیاسی و بحران‌های اجتماعی، به انزوا، سرخوردگی و فرسایش وجودی دچار شد.
-
عبور از روایت رنج به معماری قدرت خوانشی از گسست ساختاری جامعه‌ی هزاره
گسست ساختاری جامعه‌ی هزاره
هرساله روز جهانی فرهنگ هزاره‌ها در سراسر جهان به شکل پرشکوهی از سوی این مردم برگزار می‌گردد؛ از انتهای استرالیا تا نهایت اروپا و آمریکا. این امر می‌رساند که هزاره‌ها در حال شکل‌دهی یک کنفدراسیون مجازی اند که به شکل خواسته یا ناخواسته می‌تواند نمای یک ملت بی‌دولت را زنده سازد.
-
ترس از زن مستقل؛ بحران پنهان جامعه افغانستان
در ظاهر، آن‌چه امروز بر زنان افغانستان تحمیل می‌شود، بیشتر با واژه‌هایی چون «حجاب»، «ارزش‌های اسلامی» و «حفظ فرهنگ» توضیح داده می‌شود؛ اما اگر کمی عمیق‌تر به واقعیت جامعه نگاه کنیم، مساله فراتر از پوشش و ظاهر زنان است.
-
اصول‌نامه تفریق زوجین طالبان؛ از رسمیت‌دهی ازدواج کودکان تا تهدید امنیتی جهان
اخیراً حکومت طالبان اصول‌نامه تفریق زوجین را تصویب و در جریده رسمی منتشر کرده اند. این اصول‌نامه، با آن‌که از لحاظ قانون‌گذاری مشکلات جدی دارد، نشان می‌دهد که تهدید ایدیولوژی طالبان به‌صورت ساختارمند، زندگی مردم افغانستان و امنیت جهان را هدف قرار داده است.
-
قوم‌گرایی سیاست نیست، صنعت نفرت است
قوم‌گرایی سیاست نیست، نفرت پراکنی است
آدم‌ها وقتی در یک خانواده و جامعه متولد می‌شوند، به‌صورت طبیعی به یک زبان، منطقه و گروه اجتماعی مربوط هستند. هیچ‌وقت داشتن نام، قوم یا منطقه شرم و مایه خجالت نیست. اما به تعبیر آرنتی، «افتخار» به آن می‌تواند آبشخور مواضع ناصواب و نابرابر سیاسی و اجتماعی شود.
-
زنان بیوه در سایه‌ی سنت‌ها و نگاه جامعه
نتیجه‌ی گفت‌وگوی سلام‌وطندار از گفت‌وگو با ۱۵ زن بیوه در هشت استان افغانستان، نشان می‌دهد که ازدواج دوم این زنان، نه تصمیم آزادانه، بلکه نتیجه‌ی فشار سنت‌ها، چالش‌های اقتصادی و ترس از قضاوت جامعه است؛ زنانی که پس از ازدست‌دادن همسر خود، نه تنها بار زندگی، بلکه فشارهای سنگین اجتماعی را برای…
-
افغان و افغانیت ؛ بحران لاینحل هویت ملی
مناقشه بر سر «افغان» و «افغانیت» سال‌هاست جامعه‌ی سیاسی افغانستان را دچار شکاف عمیقی کرده است. گذشته از بحث روی مفید بودن و یا عدم فایده این بحث در شرایط حاکمیت طالبان، متأسفانه این اختلاف از مسیر یک بحث منطقی خارج شده است و هیچ یک از دو طرف این مناقشه حاضر نیستند تا به راه‌حل و برون رفت…
-
بازاندیشی بحران افغانستان از منظر همزیستی دگرگون‌ساز
خشونت، فقر، بی‌ثباتی، تبعیض و کلی عوامل دیگر باعث پیچیدگی و چندوجهی‌شدن معضل فعلی افغانستان شده‌اند. بنابراین، یافتن یک راه‌حل یا مدل رایجی که به تنهایی بتواند تمام مشکلات را حل‌کند، تقریبا ناممکن است.
-
روایت‌نویسی زنانه؛ ابزاری برای مبارزه با سرکوب و سپردن به حافظه تاریخی
نوشتن روایت از زندگی زنان، به‌ویژه پس از تسلط طالبان، به یکی از کارهای روزانه برخی زنان افغانستان تبدیل شده است. روزانه روایت‌های متعددی با موضوع‌های مرتبط با ابعاد مختلف زندگی زنان منتشر می‌شود.
-
روز جهانی‌کودک و نگاهی گذرا بر واقعیت‌های تلخ کودکی در افغانستان
واقعیت کودکی در افغانستان امروز، تصویری از بحران هم¬زمانِ تغذیه، بهداشت، بازگشت مهاجران، بحران اقتصادی و محدودیت‌های آموزشی است. برای میلیون‌ها کودک، مفهوم «کودکی» به معنای واقعی وجود ندارد و بیشتر با خطر، کمبود و آسیب همراه است.
-
نگاهی به بحران بشری در افغانستان (۲۰۲۱-۲۰۲۵)
افغانستان در سال ۲۰۲۵ همچنان با یکی از بزرگ ترین و شدیدترین بحران‌های انسانی جهان دست و پنجه نرم می‌کند. این بحران میلیون‌ها شهروند را با چالش‌هایی چون فقر، گرسنگی، آوارگی و نیاز فوری به کمک‌های بشردوستانه مواجه ساخته است.
-
مدرسه زیرزمینی «دریچه»؛ مقاومت و آموزش
زینب از آموزگاران و مسئول یکی از مدارس زیرزمینی «دریچه» است که در یکی از ولایت‌های افغانستان قرار دارد. او از سه سال پیش به این‌سو در این مدرسه مشغول به کار است.
-
افغانستان و منطقه در آستانه‌ی گذار به ناسیونالیسم قومی میراث بریتانیا و نقشه ای که به بحران انجامید
هنگامی که خط قطار از دهلی تا چمن کشیده می‌شد، امیر عبدالرحمان‌خان آن را معادل فرو بردن کاردی در عضوی از بدن خود دانست. این نقل تاریخی، ثبت‌شده در مکاتبات با لندن، بیانگر عمق احساس تحقیر امیر در برابر سیاست‌های استراتژیک بریتانیا بود.
-
تعدادی از زنان: به دلیل تولدهای پی‌درپی دختر، با خشونت‌های متعدد روبه‌رو شده‌ایم
با این که پزشکان متخصص تأکید می‌کنند تعیین جنسیت نوزاد از نظر علمی به ساختارهای ژنتیکی پدر وابسته است، یافته‌های موجود از گفت‌وگو با ۲۵ زن که تنها فرزند دختر دارند، نشان می‌دهد که این زنان به دلیل تولدهای پی‌درپی دختر، با خشونت‌های فیزیکی، کلامی، روانی و تبعیض‌های اجتماعی روبه‌رو شده اند.
-
افغانستان و منطقه در آستانه‌ی گذار به ناسیونالیسم قومی میراث بریتانیا و نقشه ای که به بحران انجامید
افغانستان و منطقه در آستانه‌ی گذار به ناسیونالیسم قومی
هنگامی که خط قطار از دهلی تا چمن کشیده می‌شد، امیر عبدالرحمان‌خان آن را معادل فرو بردن کاردی در عضوی از بدن خود دانست. این نقل تاریخی، ثبت‌شده در مکاتبات با لندن، بیانگر عمق احساس تحقیر امیر در برابر سیاست‌های استراتژیک بریتانیا بود.
-
عناصر وحدت ملی؛ و بررسی وضعیت آن در افغانستان
وحدت ملی فرایندی است که متداولاً از دل بیداری و تعهد آگاهانه سیاسی یک جامعه پلورال پدید می‌آید؛ جامعه‌ای که در عین گوناگونی و چندگانگی، در صورت فراهم و فهم شدن شرایط عینی و ذهنی، میدانی وسیع برای پیوستگی اجتماعی، هم‌پوشانی ذهنی و هم‌کنشی فرهنگی در عرصه مراودات اجتماعی پیدا می‌کند.
-
فلسفه بدویّت در تاریخ افغانستان
وقتی از بدویّت سخن می‌گوییم، منظور فقط زندگی قبیله‌ای یا ساده‌زیستی بدوی نیست. بدویّت یک مرحله تاریخی است؛ جایی که روابط اجتماعی هنوز بر پایه خون، نسب، سنّت و عرف قبیله‌ای تنظیم می‌شود و عقلانیت، اصالت فردی و نهادهای مدنی پا نگرفته‌اند.