بازخوانی پیوندهای ریشه‌دار تاریخی، فرهنگی، ادبی، دینی، اقتصادی و معماری میان دو تمدن بزرگ

خیبرپختونخوا؛ در سایه‌روشن فرهنگ ایران

در گستره پهناور تاریخ، کمتر ملتی را می‌توان یافت که همچون ایران و پاکستان (به‌عنوان نگین درخشان و چهارراه تمدنی شبه‌قاره هند)، چنین پیوند عمیق، ریشه‌دار، ساختاری و ناگسستنی با یکدیگر داشته باشند. مرزهای جغرافیایی و خطوط سیاسی میان این دو سرزمین، هرچند در دوران معاصر و تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیک،…

شهرهای خواهرخوانده پاکستان: شبکه‌ای از دیپلماسی جهانی

خواهرخواندگی شهرها ابزار" پارادیپلماسی " پاکستان

توافق‌نامه‌های خواهرخواندگی به عنوان ابزاری کارآمد برای «پارا دیپلماسی» (Paradiplomacy) در سیاست خارجی پاکستان عمل می‌کنند. این رویکرد به دولت‌های محلی اجازه می‌دهد تا در روابط بین‌المللی مشارکت کرده و مکمل اهداف دیپلماتیک ملی باشند. در چشم‌انداز سیاست خارجی پاکستان که با محدودیت منابع مواجه…

معرفی اشخاص مشهور پیشاور

مختار علی نیرآخونزاده پارسی سرای پیشاور

مختار علی نیّر آخونزاده از برجسته‌ترین چهره‌های ادبی، فرهنگی، رسانه‌ای و پژوهشی زبان هندکو و پارسی سرای شهر پیشاور به شمار می‌رود؛ شخصیتی که زندگی و فعالیت‌هایش با تاریخ معاصر زبان هندکو گره خورده است. او نه تنها در عرصه ادبیات، نمایشنامه‌نویسی، روزنامه‌نگاری و پژوهش پیشگام بود، بلکه از طریق…

جایگاه مدارس دینی در ایالت خیبرپختونخوا

مدارس دینی در پاکستان

مدارس دینی در پاکستان از مهم‌ترین نهادهای آموزشی، مذهبی و اجتماعی این کشور به شمار می‌روند و پس از نظام آموزش دولتی، بزرگ‌ترین شبکه آموزشی کشور را تشکیل می‌دهند. این مدارس نه تنها وظیفه آموزش علوم اسلامی را بر عهده دارند، بلکه در بسیاری از مناطق محروم پاکستان، به‌ویژه در روستاها و مناطق مرزی،…

آشنایی با قبیله سواتی

معرفی قبایل پشتون - سواتی

سواتی‌ها ساکنان پیشین دره سوات بودند. یوسف‌زی‌ها در اوایل قرن شانزدهم آنان را از سوات بیرون راندند. سواتی‌ها مردمانی پرشمارند که بیشتر در مناطق مانسهره، باتگرام، تورغار و تا حدی در کوهستان سکونت دارند. آنان دره‌های آگرو، کونش و بوگرمنگ در منطقه مانسهره سکونتگاه دارند.

آشنایی با قوم طوری

معرفی قبایل پشتون - طوری

قبیله طوری‌، ناحیه‌ای را که به نام کُرَّم شناخته می‌شود، در دو سوی رودخانه‌ای به همین نام در اختیار دارد که در شمال خوست و جنوب کوه سفید قرار دارد. درباره تبار و نژاد این قبیله و جاجی‌ها تردیدهایی وجود دارد.

پارسی سرایان پیشاور؛ از بزمِ سخن تا امروز، نگاهبانان زبان و ادب فارسی در پیشاور

نگاهبانان زبان و ادب فارسی در پیشاور

شهر پیشاور با موقعیت استراتژیک خود در گذرگاه تمدن‌ها، همواره نقش مهمی در تبادلات فرهنگی ایفا کرده است. این شهر کهن که در دامنه‌های رشته‌کوه هندوکش واقع شده، از دیرباز محل تلاقی فرهنگ‌های ایرانی، هندی و آسیای میانه بوده است. موقعیت جغرافیایی پیشاور آن را به پلی برای انتقال زبان و ادبیات فارسی…

معرفی اماکن معروف پیشاور

مقبره بیجو: گواهی خاموشِ عشق، توطئه و تراژدی

در فضای پیشاور همواره نفسِ تاریخ جریان دارد؛ شهری که در هر کوچه، هر پیچ و هر دیوار کهنه، روایتی نهفته است و داستان‌هایی بی‌شمار در آن مدفون است؛ برخی در سنگ مرمر نقش بسته، برخی در پسِ آجرهای فروریخته پنهان مانده و بعضی در پنجره‌های محوِ خاطره‌ها گم شده‌اند. در میان همین روایت‌های خاموش اما…

معرفی قبایل پشتون – آفریدی

آفریدی یا آپْریدی، نام یک قبیله بزرگ پشتون در شمال‌غرب پاکستان است که شمار کمی از اعضای آن در افغانستان ساکن هستند. آفریدی‌ها بخشی از گروه قبایل کرلانی را تشکیل می‌دهند. گمان می‌رود که نیای افسانه‌ای آنان فردی به نام فریدون بوده است که از طریق مانی (یا مانای؟) و کودای (و همسر دومش) از نسل کرلان…

معرفی قبایل پشتون - مَروَت

قبیله مَروَت شاخه‌ای از بخش لوحانی قبیله لودی است که عمدتاً در منطقه لکی مروت در ایالت خیبر پختونخوا یافت می‌شوند. گفته می‌شود که نسب آنان به نُوح و همسر اول او ماشیره(مشهور به شیری)می‌رسد. این قبیله به چهار زیرشاخه مُوسی خیل، تپی، نُونَ خیل و سالار تقسیم می‌شود. بر اساس کتاب مخزن‌افغانی(تألیف…

معرفی قبایل پشتون - گگیانی

قبیله گگیانی به شاخه خَشی (یا خَخَی) از پشتون‌های سربَنی تعلق دارد. بنا بر روایات سنتی تبارشناسانه، خَشی فرزندِ شرخَبون، فرزندِ سربَن، فرزندِ قیس عبدالرشید بوده است. ازاین‌رو، نزدیک‌ترین خویشاوندان آنان یوسف‌زی‌ها و مَندانَرها به شمار می‌آیند. آخوند درویزه روایت می‌کند که ماخ، پسر دومِ خَشی…

تاریخ و فرهنگ قبیله ترین

معرفی قبایل پشتون- بخش چهارم

قبیله ترین که در منابع مختلف با صورت‌های نوشتاری «ترین» و «تارین» نیز آمده است، یکی از قبایل مهم و شناخته‌شده پشتون به‌شمار می‌رود که از شاخه سربانی پشتون‌ها محسوب می‌شود.قبیله ترین در تاریخ پشتون‌ها به‌عنوان یکی از قبایل اثرگذار شناخته می‌شود که نقش آن در تحولات نظامی و سیاسی منطقه، به‌ویژه…

تاریخ و فرهنگ قبیله مُلّاگوری

معرفی قبایل پشتون – بخش سوم

قبیله مُلّاگوری(ملّاغوری) یکی از قبایل پشتون ساکن در مناطق مرزی پاکستان و افغانستان است که نام آن همواره در کنار گذرگاه خیبر، نواحی مومند و بخش‌هایی از ولایت ننگرهار افغانستان مطرح بوده است. این قبیله اگرچه از نظر جمعیتی در شمار قبایل بزرگ پشتون قرار نمی‌گیرد، اما از حیث موقعیت جغرافیایی، پیشینه…

تاریخ و فرهنگ قبیله یوسفزئی

معرفی قبایل پشتون - بخش دوم

خاستگاه کهن قبیله یوسفزئی و دیگر قبایل خاشی، مناطق روستایی قندهار در جنوب افغانستان بود. پس از دوره‌ای کوچ‌نشینی، آنان در نزدیکی قندهار ساکن شدند و مطابق عادت دیرینه‌شان، قلمرو را به‌قید قرعه تقسیم کردند. پس از مدتی، خاشی‌ها با ایجاد برشی در رودخانه ارغنداب، سهم همسایگان خود، تَـرین‌ها، را…

قبیله مهمند؛ تاریخ، فرهنگ و حافظه مقاومت

معرفی قبایل پشتون

بخش اول: قبیله مهمند از قبایل سرشناس پشتون است که نقش برجسته‌ای در تاریخ پشتون‌ها ایفا نموده است. قلمرو اصلی این قبیله، منطقه مهمند در ایالت خیبر پختونخوا است، هرچند جوامعی از ایشان در بخش‌هایی از ناحیه پیشاور و نیز ولایت ننگرهار افغانستان سکونت دارند. براساس شجره‌نامه‌های سنتی پشتون‌ها، مهمند،…

سائین احمد علی ایرانی؛ نقش او در ادب فارسی و هندکو

شهر پیشاور از دیرباز یکی از مراکز مهم فرهنگی و ادبی در منطقه گندهارا و شبه‌قاره هند به شمار می‌رفته است. این شهر نه‌تنها محل برخورد تمدن‌ها و فرهنگ‌های گوناگون بود، بلکه خاستگاه شاعرانی بزرگ و صوفیان وارسته‌ای بوده است که در تداوم و توسعه زبان‌های محلی و زبان فارسی سهمی عظیم داشته‌اند. در میان…