رمضان نهمین ماه تقویم اسلامی است؛ زمانی برای روزهداری، دعا، تلاوت قرآن و بخشش. اما در کنار معنویت، سفرههای رمضان در بمبئی با سحریهای مقوی و افطارهای پرشکوه، جلوهای فرهنگی و اجتماعی دارند. روزهداری از فجر تا غروب شناختهشدهترین جنبه این ماه است، ولی آنچه پیش و پس از این ساعات رخ میدهد، به همان اندازه جذاب است.
سحری؛ وعده آغاز روز
پیش از فجر، خانوادهها گرد هم میآیند تا غذایی مقوی بخورند که انرژی روز را تأمین کند. خوراکهایی مانند جو دوسر با خرما و بادام، تخممرغ، ماست با عسل و نوشیدنیهای سنتی مثل شیر زعفرانی و هل، محبوبترین انتخابها هستند. این وعده راز دوام روزه تا غروب است.
افطار؛ جشن غروب
با اذان مغرب، روزه با خرما و آب شکسته میشود؛ سنتی برگرفته از پیامبر اسلام. سپس سفرهای رنگین با میوههای تازه، سوپ حریره، سمبوسه، کبابهای متنوع و بریانی پهن میشود. در پایان، شیرینیهایی مانند شیرخرما، دسر شاهی توکدا (لقمه سلطنتی) و فرنی، ضیافت را کامل میکنند. افطار تنها یک وعده غذایی نیست، بلکه جشن همبستگی و شادی است.
فرهنگ و اجتماع رمضان
رمضان تنها به غذا محدود نمیشود؛ افطارهای جمعی در مساجد، تزئین خیابانها با فانوسهای سنتی و جشن بزرگ عید فطر، نشاندهنده پیوند معنویت با فرهنگ و اجتماع هستند. این آیینها فرصتی برای همدلی، بخشش و تقویت روابط اجتماعی فراهم میکنند.
خیابان محمدعلی؛ بهشت خوراکی رمضان
در بمبئی، خیابان محمدعلی در ماه رمضان به بازاری پرجنبوجوش تبدیل میشود. دهها غرفه غذاهای گوشتی، بریانی (پلو با گوشت) و شیرینیهای متنوع عرضه میکنند و گردشگران بسیاری را جذب مینمایند. این بازار که از چند غرفه کوچک کنار مسجد مناره آغاز شد، امروز به جاذبهای گردشگری بدل شده است. آشپزهای حرفهای از شهرهای مختلف هند برای طبخ غذاهای ویژه به اینجا میآیند و فضایی میسازند که همه، فارغ از دین و فرهنگ، میتوانند در آن سهیم باشند.
غذاهای خاص خیابان محمدعلی
این خیابان در رمضان میزبان خوراکیهای ویژهای است که در طول سال کمتر یافت میشوند. برخی از محبوبترین غذاها عبارتاند از:
- مالپوا با ربری:پنکیک شیرین سرخشده، سرو شده با شیر غلیظ و معطر.
- حلیم حیدرآبادی:خوراکی مقوی از گندم، گوشت و ادویه، محبوب در افطار.
- کباب بلدرچین:کبابی خاص و خوشطعم که تنها در این ایام عرضه میشود.
- نلی نهاری:خوراک گوشتی آرامپز با ادویههای تند.
- قیمه پاو (Keema Pav):خوراک گوشت چرخکرده با ادویههای هندی، سرو شده همراه با نان نرم؛ ترکیبی شبیه به خوراک قیمه ایرانی اما با سبک خیابانی بمبئی.
- ماوا جلبی (زولبیا) :شیرینی حلقهای شیرین و پرانرژی، تهیهشده با شیر غلیظ برای طعمی متفاوت و ویژه رمضان.
شباهتها و تفاوتها؛ سفره رمضان ایران و بمبئی
- زولبیا و بامیه ایرانی در برابر ماوا جلبی بمبئی:زولبیا و بامیه در ایران شیرینیهای اصلی افطار هستند. در بمبئی، «ماوا جلبی» همان زولبیا است اما با شیر غلیظ تهیه میشود و طعمی متفاوت دارد.
- قیمه ایرانی در برابر قیمه پاو بمبئی:قیمه ایرانی خورشتی مجلسی با برنج است، در حالی که قیمه پاو بمبئی خوراکی خیابانی با گوشت چرخ کرده، نان نرم و ادویههای تند است.
- حلیم ایرانی در برابر حلیم حیدرآبادی:حلیم ایرانی با طعمی ملایم و دارچین شناخته میشود، اما نسخه حیدرآبادی پرادویهتر و تندتر است.
- شیرینیهای ایرانی در برابر دسرهای بمبئی:فرنی، شلهزرد و حلوا در ایران رایجاند، در حالی که مالپوا، شاهی توکدا و بستنیهای سنتی در بمبئی محبوباند.
هرچند ایران و بمبئی در فاصلهای دور از هم قرار دارند، سفرههای رمضانشان شباهتهای زیادی دارد:غذاهای مقوی برای سحری، شیرینیهای انرژیبخش برای افطار و خوراکهای گوشتی برای ضیافت. تفاوتها بیشتر در ادویهها، سبک سرو و تنوع خیابانی است. همین شباهتها و تفاوتها، رمضان را به یک جشن جهانی از فرهنگ و طعمها تبدیل کرده است.
https://www.tripoto.com/trip/mohammad-ali-road-during-ramadan
https://www.indiafoodnetwork.in/foodstory/ramadan-feasts-a-culinary-and-cultural-celebration-of-the-holy-month-944136
https://maharashtratourism.gov.in/festivals/eid/
نظر شما