در سنت‌های دینی شرق، به‌ویژه در آیین بودا، "بخشش" نه تنها عملی نیک، بلکه راهی برای تعالی روح و رسیدن به کمال معنوی شمرده و در میان انواع بخشش‌ها، وقف زمین به معابد جایگاهی والا و ممتاز دارد زیرا این عمل زمینه‌ساز ایجاد فضای عبادی، ترویج آموزه‌های بودایی و حمایت از جامعه‌ی روحانی و چنین بخششی نه تنها باعث برکت در زندگی کنونی بلکه راه را برای تولدهای نیکو، رفاه معنوی و نزدیکی به حقیقت روشنایی فر  اهم می‌سازد. ثواب وقف زمین برای معبد (بخشش بزرگ با ثواب عظیم) : وقف زمین برای معبد، یکی از بالاترین مراتب «دهش برتر» (پارامی دانا) در آیین بودایی محسوب، زیرا زمین، یکی از پایه‌های اساسی در ساخت بناهای دینی که جایگاهی برای عبادت، تزکیه و انجام اعمال نیک پیروان بودا فراهم و کسی که زمینی را به معبد یا راهبان اهدا نماید از پاداش‌های بزرگی بهره‌مند خواهد شد.

ثواب‌های وقف زمین برای معبد در آیین بودایی بسیار عظیم و ماندگار و وقف برای جماعت روحانی (سنگهادانا) یکی از بزرگ‌ترین انواع صدقه به شمار می‌رود که منفعت آن همواره برای راهبان و جامعه باقی  و به ایجاد «ویهاردانا» (محل اقامت برای راهبان) منجر می‌شود وچنین بخششی سبب می‌شود فرد در زندگی آینده در جهانی نیکو با خانه‌ای کامل و رفاه مادی متولد و از بی‌خانمانی رهایی و به دارایی و ثروت فراوان دست پیدا کند.    وقف زمین همچنین پایه‌ای برای دستیابی به حقیقت و روشنی درونی چرا که با حمایت از اعمال معنوی راهبان، موجب تعالی قلب و روح اهداکننده و ارتباط او را با آیین بودا در زندگی‌های آینده حفظ می‌کند.

زمینی که وقف معبد شود به «منطقه مقدس بودایی» (بوداوات) تبدیل می‌گردد که مورد حفاظت فرشتگان و اهداکننده و خانواده‌اش را از بلایا محفوظ می‌داردوافزون بر این، فردی که زمین را وقف می‌کند، از احترام اجتماعی، محبوبیت در میان مردم و حمایت موجودات آسمانی برخوردار  و فرشتگان به پیشرفت و کامیابی او یاری می‌رسانند.   مکانی وقفی باید با صداقت و از طریق مشروع به‌دست آمده و هیچ‌گونه شائبه‌ای از فساد یا اختلافات حقوقی در آن نباشد و نیت وقف‌کننده نیز باید خالص، آمیخته با ایمان و فارغ از انگیزه‌های مادی یا منافع دنیوی و باید به معبدی تعلق گیرد که راهبان آن حقیقتاً در مسیر معنویت، تهذیب نفس و عمل به تعالیم بودا گام برمی‌دارند تا ثواب آن کامل و ماندگار گردد.  بعنوان نمونه در «ویمانوت‌تو» (از بخش‌های متون مقدس تری‌پیتاکا در آیین بودایی)، داستانی نقل شده است از دیوی به نام یَکسا که در زندگی پیشین خود زمینی را برای ساخت معبد وقف کرده بود. این عمل نیکو موجب شد در زندگی بعدی در بهشت متولد شود و در قصری باشکوه و زرین سکنی گزیند. وقف زمین برای معبد، یکی از بزرگ‌ترین انواع صدقات وبه گفته آنان "هرچه بیشتر ببخشی، بیشتر به‌دست می‌آوری" چرا که زمین پایه‌ای استوار برای حفظ و گسترش آیین بودا به‌شمار وکسی که زمین وقف کند، هم در این دنیا و هم در آخرت، از برکات فراوانی چون خوشبختی، امنیت، رفاه و حتی زمینه رسیدن به روشنی درونی بهره‌مند واگر این کار با نیتی خالصانه انجام گیرد، این ثواب بزرگ نه‌تنها اهداکننده، بلکه خانواده‌اش را نیز برای همیشه مورد محافظت قرار خواهد داد.

 زمین معابد بودایی

در آیین بودایی، زمین معابد نه متعلق به هیچ شخص حقیقی است و نه حتی به شخص رئیس یا زاهد اعظم معبد. بلکه طبق قانون، معبد دارای شخصیت حقوقی مستقل است و رئیس معبد تنها نماینده آن در امور اجرایی و مدیریتی محسوب می‌شود. به همین دلیل، او تنها حق نظارت و نگهداری از زمین معبد را دارد، نه مالکیت آن را. و اگر رئیس معبد زمینی را از طریق ارث، وصیت یا خرید با دارایی شخصی به دست آورد و آن را به معبد هدیه نکند، آن زمین جزو دارایی‌های معبد محسوب نمی‌شود.

زمین‌های متعلق به معابد:

      براساس ماده ۳۳ قانون سازمان روحانیت تایلند مصوب ۱۹۶۲، زمین‌های متعلق به معابد به سه دسته تقسیم می‌شوند:

• زمین معبد: زمینی که معبد و محوطه‌ی آن در آن قرار دارد.
• زمین «تُرانی سُنگ» : زمینی که ملک معبد ولی جزو زمین معبد یا محدوده‌ی آن محسوب نمی‌شود، مانند زمین‌هایی که توسط مردم به معبد اهدا شده‌اند.
• زمین «کالاپانا» : زمینی که شخصی فقط درآمد آن را به معبد یا بودیسم اختصاص داده است.

طبق ماده ۳۴ قانون یادشده، واگذاری مالکیت زمین‌های نوع اول و دوم فقط از طریق تصویب قانون در مجلس امکان‌پذیر است، مگر در مواردی که زمین به نهاد دولتی واگذار شود و این واگذاری با رضایت شورای عالی روحانیت همراه باشد و نهاد گیرنده نیز هزینه‌ی آن را بپردازد. هر سه نوع زمین مذکور از اموال دینی محسوب  و قابل خرید، فروش یا انتقال نیستند، مگر طبق شرایط خاصی که قانون و شورای عالی روحانیت (ماهاتره ساماخوم) تعیین کرده باشد.

نیاز دولت یا بخش خصوصی به زمین معبد :

در برخی موارد ضروری، ممکن است دولت یا اشخاص خصوصی بخواهند از زمین معبد استفاده و برای این منظور، دو مسیر قانونی وجود دارد:

• درخواست دولت – «پاتی‌کرم» (انتقال قانونی) : اگر نهادهای دولتی مانند وزارت راه یا آبیاری نیاز به استفاده از زمین معبد داشته باشند (مثلاً برای ساخت جاده یا سد)، باید فرایند قانونی به نام «پاتی‌کرم» را طی و این فرایند شامل صدور فرمان سلطنتی برای انتقال مالکیت زمین به دولت و پرداخت «بهای پاتی‌کرم» به معبد می‌باشد.
• درخواست اشخاص خصوصی  ثبت «حق عبور» (راه عبور از زمین معبد) : اگر فردی زمینی داشته باشد که راه خروج ندارد (زمین کور) و تنها مسیر عبور از زمین معبد می‌گذرد می‌تواند تقاضای ثبت «حق عبور» از زمین معبد را ثبت و این فرایند باید از طریق رئیس معبد و با ارائه اسناد، نقشه‌ها و شرایط مالی، به دفتر امور بودایی ملی ارسال و در نهایت با تأیید شورای عالی روحانیت به اجرا درآید.

زمین‌های اهدایی بدون انتقال مالکیت –"گالاپانا"

برخی افراد نیکوکار ممکن است زمینی را به نفع معبد اختصاص دهند، اما مالکیت آن را به طور رسمی منتقل نکنند، بلکه تنها منافع حاصل از آن (مثلاً اجاره) را به معبد واگذار و این نوع زمین‌ها «گالاپانا» نامیده و جزء دارایی رسمی معبد به شمار نمی‌روند.

معبد منحله یا متروکه :

در صورتی که معبدی منحل شود یا سال‌ها بدون روحانی باقی بماند، تمام دارایی‌های آن، از جمله زمین‌ها، به «دارایی‌های دینی مرکزی» منتقل شده و تحت نظارت مستقیم دفتر امور بودایی ملی قرار می‌گیرند.     زمین معبد، نه یک ملک شخصی، بلکه امانتی مقدس است که باید طبق قانون و اصول آیین بودا از آن نگهداری شود. افراد خیرخواه نیز باید پیش از اهدا یا واگذاری زمین، تفاوت میان انتقال به شخص (رئیس معبد) و واگذاری رسمی به معبد را به خوبی درک کنند تا موجب اختلافات و مشکلات آینده نشوند.      شناخت صحیح ساختار قانونی و حقوقی زمین‌های دینی، یکی از گام‌های اساسی در حمایت پایدار از میراث فرهنگی و معنوی آیین بودا به شمار می‌رود.

   میزان زمینهای وقفی در تایلند:   دولت تایلند آمار دقیقی از مجموع زمین‌های وقفی در اختیار ندارد، اما بر اساس برآوردهای موجود و با در نظر گرفتن حدود ۴۱٬۰۰۰ معبد (وات) در سراسر کشور، و با توجه به اینکه تنها در بانکوک هر معبد به‌طور میانگین بین ۱۰ تا ۱۰۰ رای زمین (معادل ۶۵۰ تا ۶۵٬۰۰۰ متر مربع) در اختیار دارد، می‌توان تخمینی تقریبی ارائه داد:

 در حالت حداقل، ۴۱٬۰۰۰ × ۱۰ رای = ۴۱۰٬۰۰۰ رای (حدود ۶۶۰ هکتار)

در حالت حداکثر، ۴۱٬۰۰۰ × ۱۰۰ رای = ۴٬۱۰۰٬۰۰۰ رای (حدود ۶٬۶۰۰ هکتار).

 با توجه به وسعت کل کشور تایلند (حدود ۵۱ میلیون هکتار)، اراضی وقفی تنها حدود ۰٫۰۱٪ تا ۰٫۰۲٪ از کل مساحت کشور را در بر می‌گیرند؛ هرچند در مناطق شهری همچون بانکوک و چونبوری، این زمین‌ها از نظر وسعت و ارزش، سهمی بیشتر و اهمیتی مضاعف دارند.