آیوتایا، پایتخت باشکوه پادشاهی سیام، قرنها محل تلاقی تمدنها، فرهنگها و مسیرهای تجاری جهان بوده است. در همین چارچوب، خبرگزاری Thai PBS با برگزاری تور فرهنگی «آیوتایا در ردپای ایران» فرصتی فراهم کرد تا شرکتکنندگان با نقش و تأثیر جامعه ایرانی و مسلمانان شیعه در شکلگیری تاریخ، معماری و ساختار اداری این شهر تاریخی آشنا شوند.سفر از «قلعه پچ» (Pom Phet) آغاز شد؛ نقطهای راهبردی که در دوران آیوتایا نخستین ایستگاه کنترل و ورود کشتیهای تجاری خارجی به شمار میرفت. در این بخش، راهنمایان تور به تشریح نظام اداری بندرهای آیوتایا پرداختند؛ جایی که «اداره بندر چپ» مسئول امور ژاپنیها، هلندیها و چینیها بود و «اداره بندر راست» بر فعالیت هندیها، ایرانیان، مسلمانان و پرتغالیها نظارت داشت.
بر اساس اسناد تاریخی، در آن دوران گروههای مختلف مسلمان از جمله ایرانیان، چامها و مورها در قالب عنوان کلی «هندیها» شناخته میشدند و واژههای «مسلمان» و «اسلام» تنها در دورههای متأخرتر تاریخ تایلند رایج شدند. این موضوع نشاندهنده جایگاه ویژه مهاجران ایرانی و مسلمان در ساختار اجتماعی و سیاسی آیوتایا است.یکی از مهمترین بخشهای این تور، بازدید از آثار مرتبط با خاندانهای ایرانیتبار و اشراف مسلمان بود. نخستین مقصد در این بخش «پل تپمی» بود؛ پلی تاریخی که با استفاده از قوسهای واقعی آجری (True Arch) و آجرهای ذوزنقهای شکل موسوم به Key Stone ساخته شده است. ساختار این پل شباهت قابل توجهی با معماری ایرانی و هنر هند و ایران دارد و از نمونههای بارز نفوذ معماری خاورمیانه در آیوتایا محسوب میشود.
شرکتکنندگان سپس از «آرامگاه شیخ احمد» بازدید کردند. شیخ احمد قمی، بازرگان و شخصیت برجسته ایرانی قرن هفدهم میلادی، یکی از تأثیرگذارترین چهرههای تاریخ آیوتایا به شمار میرود که به مقامهای عالی حکومتی دست یافت و بنیانگذار خاندانهایی شد که نقش مهمی در اداره کشور ایفا کردند. بنای یادبود وی با الهام از معماری اسلامی و گنبدهای ایرانی در سال ۲۰۱۷ بازسازی شده است.در ادامه مسیر، گروه از مسجد تاریخی و آرامستان مسلمانان بازدید کرد و با بخشی از میراث مذهبی و فرهنگی جامعه ایرانی و مسلمان آیوتایا آشنا شد.
همچنین بازدید از «خو چام» یا خندق تاریخی مرتبط با جامعه چام، تصویری روشنتر از تنوع قومی و مذهبی این شهر در دوران شکوفایی آن ارائه داد.یکی دیگر از ایستگاههای مهم تور، «معبد بورومپوتارام» یا «معبد کاشیهای لعابدار» بود؛ معبدی که بر محل اقامت پیشین پادشاه پتراچا ساخته شد. این بنا نمونهای ارزشمند از تحول هنر معماری آیوتایا به شمار میرود. در حالی که در دوران پادشاه نارای، طاقها و ورودیهای متأثر از معماری ایرانی و فارسی رواج داشتند، در دورههای بعد این عناصر با سبکهای بومی تایلندی ترکیب شدند و هویتی مستقل یافتند.
راهنمایان تور همچنین به تأثیر معماری ایرانی در طراحی طاقهای قوسی، پنجرهها و برخی عناصر تزئینی بناهای آیوتایا اشاره کردند؛ عناصری که هنوز پس از گذشت چند قرن در بسیاری از آثار تاریخی شهر قابل مشاهده هستند.علاوه بر بناهای تاریخی، شرکتکنندگان با جنبههای فرهنگی میراث ایرانی در آیوتایا نیز آشنا شدند؛ از جمله غذاهایی که ریشه در سنتهای آشپزی ایرانی دارند. «ماسامان کاری» که بسیاری از پژوهشگران آن را یکی از مهمترین نمونههای تأثیر آشپزی ایرانی و مسلمانان بر فرهنگ غذایی تایلند میدانند، از بخشهای جذاب این تجربه فرهنگی بود.
این تور همچنین نشان داد که آیوتایا تنها پذیرنده فرهنگهای خارجی نبوده، بلکه با جذب و بومیسازی عناصر مختلف، سبک و هویتی منحصربهفرد خلق کرده است. از ساختار اداری و بازرگانی گرفته تا معماری، مذهب و فرهنگ غذایی، ردپای ایرانیان همچنان در لایههای مختلف تاریخ این شهر قابل مشاهده است.تور «آیوتایا در ردپای ایران» در نهایت تصویری جامع از پیوندهای تاریخی میان ایران و تایلند ارائه کرد؛ پیوندهایی که فراتر از تجارت و دیپلماسی، در شکلگیری بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی آیوتایا نیز نقشآفرین بودهاند.
منبع :
https://www.facebook.com/ArtClubThaiPBS
نظر شما