مهاجرت پزشکان از پاکستان طی دهه گذشته به‌طور چشمگیری افزایش یافته و در سال ۲۰۲۵ به اوج تاریخی خود رسیده است؛ به‌گونه‌ای که حدود ۳۸۰۰ تا ۴۰۰۰ پزشک به‌صورت رسمی از کشور مهاجرت کرده‌اند. این رقم بالاترین میزان خروج سالانه پزشکان است که تاکنون در داده‌های رسمی ثبت شده است.

بر اساس داده‌های «داشبورد پاکستانیان خارج از کشور» در تحلیل‌های دیجیتال گالوپ پاکستان، که بر سوابق Bureau of Emigration  تکیه دارد، طی نزدیک به سه دهه تعداد پزشکان مهاجر از پاکستان عموماً پایین و نسبتاً ثابت بود و معمولاً به چند صد نفر در سال محدود می‌شد. این الگو از حدود سال ۲۰۱۰ تغییر کرد؛ زمانی که برای نخستین بار مهاجرت سالانه پزشکان از مرز ۱۰۰۰ نفر عبور کرد.

از آن زمان، روند صعودی ادامه یافته است. در میانه دهه ۲۰۱۰، خروج سالانه پزشکان به‌طور منظم از ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ نفر فراتر رفت و در سال‌های اخیر با افزایش بیشتر، به حدود ۴۰۰۰ نفر در سال نزدیک شده است. این مسیر افزایشی نشان‌دهنده یک تغییر ساختاری است، نه یک جهش مقطعی.

دلایل این روند به‌خوبی مستند شده‌اند: نارضایتی از شرایط کاری، محدودیت در فرصت‌های پیشرفت حرفه‌ای، نگرانی‌های امنیتی و ملاحظات کیفیت زندگی، در کنار تقاضای بالای جهانی که به‌طور فعال نیروی پزشکی آموزش‌دیده پاکستان را به خارج جذب می‌کند.

پیامدها قابل‌توجه‌اند. پاکستان آموزش پزشکی را به‌شدت یارانه می‌دهد و مهاجرت گسترده پزشکان به معنای از دست رفتن سرمایه‌گذاری عمومی، ظرفیت بالینی، توان آموزش و راهنمایی، و در نهایت تاب‌آوری نظام سلامت است. آنچه در سطح فردی تصمیم به مهاجرت به نظر می‌رسد، در مجموع به چالشی ساختاری برای ارائه خدمات سلامت تبدیل می‌شود. بنابراین پرسش نگران‌کننده این است: آیا پاکستان پزشکان را عمدتاً برای نظام سلامت خود تربیت می‌کند—یا روزبه‌روز بیشتر برای «صادرات»؟

این تحلیل توسط Gallup & Gilani Pakistan، وابسته پاکستانی Gallup International، انجام و منتشر شده است. گزارش بر داده‌های رسمی مهاجرت تکیه دارد و تعداد پزشکان مهاجر از پاکستان را در بازه ۱۹۸۵ تا ۲۰۲۵ ردیابی می‌کند. همچنین، داده‌ها در داشبورد تحلیل دیجیتال گالوپ پاکستان در دسترس است؛ که بر اساس آن، مجموع پزشکان مهاجر از سال ۱۹۸۱ تا ۲۰۲۵ حدود ۴۱ هزار نفر برآورد می‌شود.

بر اساس برآوردهای موجود در حوزه مهاجرت، در مجموع ۱۲٬۰۶۷ نفر از اتباع پاکستان با پیشینه‌های حرفه‌ای گوناگون در بازه زمانی ۱۹۸۱ تا ۲۰۲۵ به ایران مهاجرت کرده‌اند. این گروه شامل دانشجویان، کارمندان، مهاجران کاری و کارگران فرامرزی بوده است که با اهداف اقتصادی، آموزشی یا خانوادگی اقدام به مهاجرت کرده‌اند.

 https://gallup.com.pk/post/39654

https://galluppakistandigitalanalytics.com/overseas-pakistanis-dashboard/