سنت بسنت در شبهقاره هند رسم تازهای نیست. بر پایه روایتها، این جشن با صوفیان پیوند خورده است. گفته میشود در روزگاری که فرزندخوانده جوان و یگانه نظامالدین اولیاء بهطور ناگهانی درگذشت، او سخت اندوهگین شد و در حجره خود گوشهنشین گردید. امیر خسرو، دوست نزدیک و شاعر صوفی از غم و خاموشی مرشد خویش بسیار پریشان بود. امیر خسرو برای شاد کردن مرشد خود پیوسته میکوشید. یک صبح زود دید زنانی با لباسهای زرد و سبدهایی از میوههای زرد، در حالی که سرود میخوانند، از راهی میگذرند. از آنان پرسید؛ گفتند امروز جشنی است برای خشنودی الهه هندو، ساراسواتی، و در این روز گلهای زرد به معبد پیشکش میشود. امیر خسرو پرسید: آیا با این کار الهه شما خوشحال میشود و لبخند میزند؟ پاسخ دادند: بله، او از گلهای زرد خشنود میشود. امیر خسرو نیز با الهام از همین رسم، سبدی از گلهای زرد برداشت و نزد مرشد خود رفت. با دیدن گلها، لبخند بر چهره نظامالدین اولیاء نشست و مریدان نیز شاد شدند. گفته میشود این آیین گلهای زرد، بهمرور زمان بسنت نام گرفت.
در دوران فرمانروایی امپراتوری مغول، این جشن با شور و شوق فراوان و بهعنوان نمادی از محبت، دوستی و همبستگی خانوادگی برگزار میشد. در سراسر شبهقاره، بسنت برای بدرقه سرمای شدید و خوشامدگویی به بهار برگزار میگردید. فارغ از پیشینه دقیق آن، در سنتهای شهر لاهور، بسنت سالها بهعنوان جشن دوستی، همدلی و برادری شناخته میشد. در سالهای اخیر، برخی حوادث تلخ — که عمدتاً نتیجهٔ ضعف در مدیریت و نظارت بود — رخ داد و در نتیجه این جشن محبوب در لاهور ممنوع اعلام شد. گل زرد نماد محبت، دوستی و رونق دانسته میشود. این آیین از معبد ساراسواتی آغاز شد، سپس زینتبخش دربارهای مغولی گشت و در نهایت به جشنی مردمی تبدیل شد. بهتدریج رسم بادبادکبازی نیز به آن افزوده شد.
انکار نمیتوان کرد که بر اثر سهلانگاری در بخشهای تجاری و استفاده از نخهای خطرناک، حوادث مرگبار فراوانی رخ داد و خانوادههای بسیاری داغدار شدند. اما این نابسامانی را میتوان با حاکمیت قانون و نظارت جدی مهار کرد تا نه جان کسی به خطر افتد و نه شادیها به سوگ بدل شود. لاهور و بسنت پیوندی دیرینه دارند: میدانهای باز، پارکها و بامهای وسیع، بادبادکهای رنگارنگ، خوراکیهای محلی، خندهٔ کودکان و لباسهای زرد و سرخ همه تصویری از جشن و سرزندگی میآفرینند. اگر مردمان چند روز فرصت خندیدن و شاد بودن داشته باشند، بیتردید به سلامت روانی جامعه کمک خواهد کرد. چنانکه شادی، عطر و رنگ مرز نمیشناسد، بسیاری از صوفیان شبهقاره نیز برای تقویت فضای محبت، همزیستی فرهنگی و برادری، از برگزاری بسنت پرهیز نداشتند. سپاس از دولت ایالت پنجاب که این جشن فراموششده را دوباره زنده کرد.[1]
نظر شما