خانوادهها در افغانستان از بیتوجهی رسانههای تصویری به برنامههای ویژه کودکان ابراز نارضایتی میکنند. به گفته آنان، در بیشتر شبکههای تلویزیونی، محتوای مناسب، آموزشی و سرگرمکننده برای کودکان کمرنگ است و برنامهها عمدتاً بر موضوعات سیاسی و سرگرمیهای بزرگسالان تمرکز دارند. این خانوادهها میافزایند که نبود برنامههای تخصصی و متناسب با سن کودکان، آنها را به تماشای انیمیشنها و کارتونهایی سوق داده است که با سن و فرهنگشان سازگار نیست. به باور این خانوادهها، رسانهها باید مسئولیت اجتماعی خود را در قبال کودکان جدیتر گرفته و برنامههایی آموزشی تهیه کنند که بر رشد فکری، تحصیلی و روانی نسل نو تأثیرگذار باشد. آنان تأکید میکنند که نادیدهگرفتن برنامههای ویژه کودکان به معنای نادیدهگرفتن نیازهای اساسی آیندهسازان کشور است.
با این حال، برخی خانوادهها میگویند که کودکانشان از طریق انیمیشنها و کارتونهای رسانههای خارجی، زبان، مهارتهای ارتباطی، خلاقیت، تخیل، ارزشها و هنجارهای اجتماعی و نیز مهارتهای شخصیتسازی را آموختهاند. به گفته آنان، هرچند این برنامهها بهطور کامل با فرهنگ افغانستان سازگار نیست، اما تأثیرات مثبتی بر رشد و تواناییهای کودکان داشته است.
مارینا، مادر سه کودک که در یکی از محلههای شهر کابل زندگی میکند، میگوید بهدلیل نبود برنامههای مناسب برای کودکان، اجازه نمیدهد فرزندانش تلویزیون تماشا کنند. او میافزاید که رسانههای افغانستان، نیمی از جمعیت آیندهساز کشور را نادیده گرفتهاند و لازم است برنامههای ویژه و تخصصی برای این کودکان تولید شود.
مارینا میگوید: "رسانهها بیشتر بر موضوعات سیاسی تمرکز دارند و توجهی به کودکان نمیشود. در تلویزیون و برنامههای ماهوارهای، داستانهایی پخش میشود که کودکان از آنها درسهای درست و مثبت نمیگیرند. باید خود افغانستان و مردمش دستبهکار شوند و محتوای مناسب برای کودکان تولید کنند."
احمد، پدر پنج کودک، میگوید که بهدلیل نبود برنامههای مناسب تلویزیونی، ساعتها در شبکههای اجتماعی و کانالهای ماهوارهای سرگردان است تا برنامهای مناسب برای کودکانش پیدا کند. او میافزاید که رسانههای افغانستان باید به برنامههای کودک اهمیت ویژهای بدهند تا کودکان بتوانند خود را بخشی از جامعه حس کنند. به گفته احمد، کودکان در افغانستان بهدلیل بیتوجهی و سرگرم شدن در شبکههای اجتماعی و سریالهای خارجی، از خانوادهها دور مانده و پیش از وقت بزرگ شدهاند.
احمد میگوید: "رسانهها باید به برنامههای کودکان توجه کنند. ما میگوییم کودک آیندهساز است؛ اگر سالم تربیت شود و ذهن او آماده شود، میتواند با صلح و آرامش به جامعه و کشور مفید واقع شود. رسانهها باید برنامههای تولیدی ویژه کودکان و سرگرمکننده داشته باشند. " به باور او، برنامههای ماهوارهای با جامعه افغانستان سازگار نیستند و باید برنامهها و کارتونهایی مناسب فرهنگ و ارزشهای جامعه تولید شود.
زحل، بهعنوان خواهر این خانواده، میگوید که دو خواهر و برادرش هنگام تماشای انیمیشنها از شخصیتهای آنها الگو میگیرند و در گفتوگوهای روزمره خود از برخی دیالوگهای بهکاررفته در این برنامهها استفاده میکنند. او میافزاید که آنها گاهی حرکات رزمی این انیمیشنها را تمرین میکنند و میکوشند خود را در قالب همان شخصیتهای کارتونی ببینند.
زحل میافزاید: "مردم از یکسو با فقر دستوپنجه نرم میکنند و از سوی دیگر، نبود برنامههای مناسب برای کودکان آنان را رنج میدهد. از قدیم گفتهاند که تربیت کودکان به آبادانی شهر کمک میکند؛ حالا در چنین شرایطی چگونه میتوان شهری آباد داشت، وقتی به کودکان توجهی نمیشود."
پیش از تسلط طالبان بر افغانستان، برخی تلویزیونها برنامههایی مانند «باغچه سمسم» و دیگر برنامههای ویژه کودکان را از تلویزیون آریا پخش میکردند، اما با روی کار آمدن طالبان، این برنامهها متوقف شدند.
هلال، یکی از ساکنان کابل، میگوید که در شرایط کنونی، کودکان افغانستان که از جنگ خسته شدهاند و به پارک یا مکانهای تفریحی دسترسی ندارند، بیش از هر زمان دیگر به برنامهها و کارتونهای ویژه کودکان نیازمند هستند.
وی میافزاید: "کارتونها تأثیر زیادی دارند. ما در مدرسه از کارتونهایی استفاده میکنیم که پیامهای خوب دارند و این هم بهعنوان سرگرمی و هم آموزش بسیار مفید است. اما رسانههای افغانستان هیچ توجهی به این موضوع ندارند. رفتار، عقاید و ذهن کودکان تحت تأثیر این بیتوجهی قرار میگیرد. کودکان افغانستان در شرایط کنونی خستهاند؛ به مدرسه میروند و به خانه بازمیگردند، اما نه مکانی برای بازی دارند و نه سرگرمی دیگری. همه چیز بسته شده و چون تلویزیون برنامه مناسب ندارد، کودکان به بازیهای ویدئویی و شبکههای اجتماعی روی آوردهاند."
امرالله، یکی دیگر از ساکنان کابل، میگوید که کودکان بهدلیل نبود برنامههای مناسب، توجه خود را به شبکههای اجتماعی معطوف کردهاند و این وضعیت مطلوب نیست. او میافزاید: "برنامههای تلویزیونی در چهار سال گذشته که طالبان روی کار آمدهاند، کاهش یافته است، زیرا اکثریت رسانهها بسته شدهاند. در نتیجه، کودکان بیشتر وقت خود را در شبکههای اجتماعی سپری میکنند و با تنهایی و بدون نظارت در بیرون بازی میکنند."
با این حال، برخی خانوادهها باور دارند که انیمیشنهای منتشرشده در رسانههای خارجی تأثیرات مثبتی بر کودکانشان داشته و میتوانند در تربیت آنان کمک کنند.
کوثر، یکی از مادران، میگوید که کودکان او از طریق تلویزیون و کارتونها زبان انگلیسی و مفاهیم مفید دیگری را آموختهاند. او میافزاید که خودش با کودکانش کارتون تماشا میکند و اگر کارتون مناسبی پخش نشود، زمان تماشای کودکانش را محدود میکند.
کوثر میگوید: "رسانههای افغانستان پیشتر هم برنامههای مناسبی نداشتند و از زمانی که طالبان حاکم شدهاند، این برنامهها تقریباً حذف شدهاند. ما اکنون از شبکههای جمتیوی و هدهد تیوی استفاده میکنیم و کودکان از طریق این کارتونها چیزهای زیادی یاد گرفتهاند. پیشنهادم به دیگر خانوادهها این است که بهجای صرف وقت برای سریالها، کودکانشان را به تماشای کارتون تشویق کنند تا شخصیت و ذهنیتشان شکل بگیرد."
در همین حال، تعدادی از روانشناسان در افغانستان میگویند که برنامههای کودک تنها جنبه تفریحی ندارند، بلکه در رشد تخیل، مهارتها و آرامش روانی کودکان نقش مهمی ایفا میکنند. آنان میافزایند که نبود برنامههای کودک در رسانههای داخلی باعث گرایش کودکان به فضای مجازی و ایجاد وابستهگیهای ناسالم، بهویژه در جوامع شهری، شده است.
رضوانه رحیمی، روانشناس، میگوید: "در این اواخر، کودکان بهجای برنامههای ویژه، اخبار را دنبال میکنند و با موضوعات مشکلات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی روبهرو میشوند. این موضوع باعث میشود ذهن آنها دچار ترس و اضطراب شود و احساس کنند باید دایماً اخبار را دنبال کنند. چنین شرایطی حتی میتواند سبب پرخاشگری کودکان شود."
برنامههای کودک امروز تنها به پخش چند کارتون محدود شدهاند؛ کارتونهایی که بسیاری از کودکان حتی با آنها آشنایی ندارند و نمیتوانند با آنها ارتباط برقرار کنند.
منبع: روزنامه هشت صبح
لینک:
https://8am.media/fa/lack-of-childrens-programs-in-the-media-afghan-children-are-left-between-politics-and-inappropriate-content/
نظر شما