پس از شهادت حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (قدس سره)  در حملات ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ و انتخاب آیه الله مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر جدید انقلاب اسلامی در ۸ مارس ۲۰۲۶، شخصیت‌های برجسته دانشگاهی، رسانه‌ای و نهادهای رسمی چین به تحلیل این رویداد پرداختند. دیدگاه‌های آنان را می‌توان در دسته‌های زیر بررسی کرد:

1. اندیشمندان و تحلیلگران دانشگاهی

1/1.پروفسور ژو وی ‌لیه (رئیس افتخاری مؤسسه مطالعات خاورمیانه، دانشگاه مطالعات بین‌المللی شانگهای)

در مصاحبه اختصاصی با خبرگزاری اسپوتنیک روسیه در ۱۱ مارس ۲۰۲۶ (۲۰ اسفند ۱۴۰۴) تأکید کرد که مجتبی خامنه‌ای «طبق مقررات و فرآیندهای قانونی داخلی ایران انتخاب شده و برای ایران، او رهبر عالی قانونی است.» وی با اشاره به تبریک پوتین به رهبر جدید ایران، اظهار داشت: «مشروعیت مجتبی قابل شک و تردید نیست و موضع چین نیز در این زمینه کاملاً روشن است».پروفسور ژو درباره آینده روابط سه‌جانبه چین، روسیه و ایران گفت: «روابط چین و روسیه با ایران نه تنها قطع نخواهد شد، بلکه به توسعه خود ادامه خواهد داد. همه طرف‌ها کانال‌های ارتباطی موجود را حفظ خواهند کرد، به ویژه در مورد عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز با یکدیگر ارتباط خواهند داشت.» وی توضیح داد که ایران تنگه هرمز را مسدود نکرده، بلکه تنها برای کشتی‌های آمریکا و اسرائیل محدودیت اعمال کرده است. وی با حمایت از موضع‌گیری وزیر خارجه چین اظهار داشت: «وانگ یی موضع خود را به‌طور بسیار روشن بیان کرد که این اصلاً نباید اتفاق می‌افتاد. حل مشکل همچنان نیاز دارد که به مسیر مذاکرات دیپلماتیک بازگردیم و این نیازمند ایفای نقش قدرت‌های بزرگ است.»

1/2.دکتر چین تیان (معاون مؤسسه مطالعات خاورمیانه، آکادمی روابط بین‌الملل مدرن چین)

در مصاحبه با روزنامه «ژینجینگ» اعلام کرد که انتخاب مجتبی خامنه‌ای «منطق خاص خود را دارد». وی با اشاره به مناقشات پیرامون «وراثت پدر به پسر»، تأکید کرد که ارتباط نزدیک رهبر جدید با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مزیت اصلی او در دوره انتقالی است. نشریه «چاینا نیوز ویک» نیز به نقل از وی نوشت که «مجتبی به عنوان نفر دوم خامنه‌ای، در حال حاضر بیشتر باید بر سپاه پاسداران تکیه کند.»

1/3.دکتر سون ده ‌گانگ (رئیس مرکز مطالعات خاورمیانه، دانشگاه فودان)

در تحلیلی برای خبرگزاری شینهوا تأکید کرد که مجتبی خامنه‌ای «با سپاه پاسداران، روحانیون، مقامات مدنی و نظام تکنوکرات رابطه خوبی دارد که این امر پایه‌های قدرت او را مستحکم می‌کند.» وی پیش‌بینی کرد که با توجه به کشته شدن پدر، همسر و سایر بستگان رهبر جدید در حملات آمریکا و اسرائیل، «انتقام شخصی برای خانواده» با «اراده ملی برای شستشوی شرم» هم‌پوشانی می‌شود.

سون ده گانگ گفت، پدر، همسر و چندین عضو دیگر خانواده مجتبی در حملات نظامی آمریکا و اسرائیل کشته شدند، و احساس شخصی "انتقام برای خانواده" با اراده ملی "پاک کردن ننگ ملت" بسیار همپوشانی دارد، و پیش‌بینی می‌شود او موضع سختگیرانه‌تری در مقابل آمریکا و اسرائیل اتخاذ کند.

سون ده گانگ در مصاحبه با خبرگزاری پنگ ‌پای (Thepaper.cn) اظهار داشت که بیانیه مجتبی سه کلمه کلیدی دارد: وحدت، انتقام و آشتی. مجتبی در سخنان خود "از مردم ایران خواست تا متحد بمانند و دچار تفرقه نشوند"، همچنین موضع سخت‌گیرانه‌ای در برابر آمریکا و اسرائیل نشان داد و در عین حال حسن نیت آشتی با کشورهای عربی را نیز ابراز کرد.

سون ده گانگ تحلیل کرد که از آنجا که مجتبی در اصل در وضعیت جنگی به طور اضطراری به عنوان رهبر معظم ایران منصوب شده بود، این اظهارات قاطع او در 12 مارس بیشتر "سوگند کوتاه مدت و اضطراری مربوط به سیاست‌های زمان جنگ" است و آزمون واقعی احتمالاً پس از پایان درگیری‌ها خواهد بود.

سون ده گانگ تحلیل می‌کند که از دیدگاه اصلاحات سیاسی، از آنجا که مجتبی از نفوذ خمینی و پدرش برخوردار نیست، "در چنین شرایطی، نحوه تغییر نظام سیاسی ایران در شرایط جدید، به خودی خود توانایی مجتبی را به آزمایش می‌گذارد. "

1/4.ژانگ یوان (پژوهشگر مؤسسه مطالعات خاورمیانه، دانشگاه شانگهای)

معتقد است انتخاب مجتبی خامنه‌ای «شکست دیگری برای هدف تغییر رژیم مورد ادعای آمریکا و اسرائیل است» و به معنای پایبندی ایران به نظام و سیاست‌های فعلی خواهد بود.

1/5.جین لیانگ‌شیانگ و جامعه دانشگاهی شانگهای

برخی از استادان دانشگاه شانگهای به نقل از جین لیانگ‌شیانگ ابراز نگرانی کردند که «مجتبی و صادق لاریجانی هر دو جانشینان بالقوه بودند، اما چنین ترتیب انتقال قدرت با رنگ موروثی خانوادگی، احتمالاً در آینده مشکل‌ساز خواهد بود».

1/6.ژانگ یه (کارشناس دانشگاه شانگهای، دیدگاه انتقادی‌تری داشت و گفت: «معمولاً تصور می‌شود که رهبر عالی باید تجربه مدیریت امور دولتی داشته باشد؛ مجتبی که هرگز وارد عرصه سیاست نشده، ممکن است واجد شرایط نباشد».

1/7. ژانگ یوان، محقق مؤسسه مطالعات خاورمیانه دانشگاه مطالعات بین‌المللی شانگهای، معتقد است که با پیروی از خط سیاسی پدرش و همچنین به دلیل بار "کینه ملی و خانوادگی"، مجتبی ممکن است موضعی سختگرانه تر نسبت به آمریکا و اسرائیل اتخاذ کند. اما در عین حال، به عنوان رهبر معظم جدید، او در آینده نیز ممکن است با توجه به شرایط، سیاست های داخلی و خارجی ایران را به طور واقع بینانه و انعطاف پذیر تنظیم کند. محقق ژانگ یوان همچنین اظهار داشت که انتخاب مجتبی بار دیگر اهداف آمریکا و اسرائیل برای "تغییر رژیم" را خنثی کرده است. "انتخاب مجتبی به معنای تداوم پایبندی ایران به نظام و سیاست‌های جاری است و همچنین به این معناست که دستیابی آمریکا و اسرائیل به هدف براندازی رژیم ایران با دشواری بیشتری روبرو خواهد شد. "

1/8.ژو ژائو یی (Zhu zhao yi)، مدیر اجرایی مؤسسه مطالعات خاورمیانه اندیشکده هوی فونگ دانشگاه پکن (The PHBS Tank)، تحلیل می‌کند که هرچند مجتبی در بیانیه خود حوزه مشخص "جبهه جدید" را به صراحت بیان نکرده است، اما با توجه به آموزه‌های نظامی ایران در سال‌های اخیر و توانایی‌های فعلی آن، جهت بالقوه آن ممکن است بر پنج حوزه‌ای متمرکز شود که ویژگی آن‌ها شروع با هزینه کم است:

اول، تشدید جامع جنگ سایبری. انجام حملات سایبری مخرب تر به زیرساخت های حیاتی (مانند شبکه های برق و سیستم های مالی) ایالات متحده و کشورهای خلیج فارس و استفاده از ناشناسی فضای سایبری برای جبران کمبودهای نیروهای نظامی متعارف.

دوم، گسترش دامنه جنگ نیابتی. فرمان دادن به متحدان خود در لبنان، یمن، عراق و دیگر مناطق برای انجام حملات دوربرد بیشتر علیه سرزمین اصلی اسرائیل، منافع آمریکا و اهداف کشورهای خلیج، و حتی تلاش برای آغاز فعالیت‌های جدید مقاومت در بحرین و استان‌های شرقی عربستان.

سوم، ترویج تنوع در حملات دریایی، فراتر از تنگه هرمز، با استفاده از پهپادهای زیرآبی، مین‌های هوشمند و گروه‌های قایق‌های تندرو، در دریای سرخ، تنگه باب‌المندب و سایر آب‌های وسیع‌تر، به هدف ایجاد مزاحمت برای حمل و نقل بین‌المللی و افزایش هزینه‌ها و ریسک‌های حمل و نقل جهانی.

چهارم، برنامه‌ریزی حملات غیرمتعارف علیه اهداف نرم در خارج از کشور، از جمله تشویق به اقدامات "گرگ‌های تنها" یا طراحی شده توسط بخش خارجی سپاه پاسداران، و انجام حملات علیه اهداف دیپلماتیک و تجاری آمریکا و اسرائیل.

پنجم، تقویت جنگ اقتصادی انرژی، گسترش ضربه به مراکز صادرات نفت و گاز، تأسیسات ذخیره‌سازی نفت و دیگر شریان‌های اقتصادی کشورهای خلیج، افزایش بیشتر قیمت جهانی نفت و اعمال فشار اقتصادی بر دشمن.

ژو ژائو یی معتقد است که ویژگی مشترک این "جبهه‌ جدید" این است که بر پایه تجربیات ایران در حوزه نبرد نامتقارن شکل گرفته‌اند و سعی دارند با هزینه‌ای نسبتاً پایین دامنه درگیری را گسترش دهند و دشواری دفاع برای آمریکا و متحدانش را افزایش دهند، و بدین ترتیب در طول فرسایش مداوم، امتیازاتی برای مذاکره به دست آورند.

۲. شخصیت‌های رسانه‌ای و روزنامه‌نگاران

2/1.هو شیجین (روزنامه‌نگار ارشد با بیش از ۲۵ میلیون دنبال‌کننده در ویبو)

پس از حملات ۲۸ فوریه در پستی نوشت: «اسرائیل متجاوز است. آن کوچک و وحشی است، چون کوچک است، وحشی‌گری مهم‌ترین راه بقایش شده است.» وی در ۴ مارس درباره رهبر جدید ایران تأکید کرد که او «از نظر توانایی و اتحاد سیاسی بی‌رقیب است».

2/2.رسانه گوانچا (观察者网)

در تحلیلی با عنوان «پسر خامنه‌ای مورد تأیید عمومی دولت ایران است» نوشت که مجتبی خامنه‌ای «با نهادهای امنیتی و امپراتوری تجاری وسیع تحت کنترل آنها ارتباط نزدیک دارد».

2/3.نشریه چاینا نیوز ویک

در گزارشی با عنوان «پسر دوم خامنه‌ای، با زخم به قدرت رسید» به تحلیل ابعاد انتقال قدرت و چالش‌های پیش روی رهبر جدید ایران پرداخت.

2/4.فونیکس تی‌وی (凤凰卫视)

در گزارشی به نقل از آرمان محمودیان نوشت: «رهبر انقلاب ایران آیت‌الله خمینی از حمایت طبقه روحانیت سنتی برخوردار بود؛ خامنه‌ای نیز از ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۹ رئیس‌جمهور بود، اما مجتبی پایگاه سیاسی مستقل ندارد».

3.. نهادهای رسمی و دیپلماتیک

3/1.سخنگوی وزارت خارجه چین (گو جیاکون)

در ۹ مارس ۲۰۲۶ اعلام کرد: «طرف چین به این گزارش‌ها توجه کرده است، این تصمیمی است که طرف ایرانی بر اساس قانون اساسی خود اتخاذ کرده است».

3/2.دبیرکل سازمان همکاری شانگهای (یلرمک‌بایف)

در ۱۰ مارس ۲۰۲۶ (۱۹ اسفند ۱۴۰۴) نامه تبریکی به مجتبی خامنه‌ای ارسال کرد و نوشت: «به نمایندگی از دبیرخانه سازمان همکاری شانگهای، انتخاب شما را به عنوان رهبر معظم جمهوری اسلامی ایران تبریک می‌گویم. سازمان همکاری شانگهای همواره بر احترام به حق مردم هر کشور در انتخاب آزادانه مسیر توسعه خود تأکید دارد.» این پیام در شبکه‌های اجتماعی چین با استقبال گسترده‌ای مواجه شد و کاربران با عباراتی مانند «مردم عدالت‌خواه جهان از ایران حمایت می‌کنند!» و «از مقاومت ایران در برابر تهاجم آمریکا و اسرائیل حمایت می‌کنیم» واکنش نشان دادند.

جمع‌بندی:

نخبگان چین انتخاب  حضرت آیه الله مجتبی خامنه‌ای را از سه منظر اصلی تحلیل می‌کنند:

الف) جنبه مثبت: تضمین ثبات سیاسی در شرایط بحرانی، تداوم سیاست‌های ضدآمریکایی و ضدصهیونیستی، و تقویت اتحاد داخلی ایران. پروفسور ژو وی‌لیه و دکتر سون ده‌گانگ بر این جنبه تأکید دارند.

ب) جنبه انتقادی: نگرانی از «موروثی شدن» قدرت که با اصول انقلاب ۱۹۷۹ در تضاد است، و کمبود تجربه سیاسی رهبر جدید. ژانگ یه و جین لیانگ‌شیانگ این دیدگاه را مطرح کرده‌اند.

ج) جنبه واقع‌گرایانه: پذیرش اینکه در شرایط جنگی، سپاه پاسداران نقش تعیین‌کننده‌ای در انتخاب رهبر داشته و حمایت نهادهای امنیتی و نظامی، پایه‌های قدرت او را مستحکم کرده است. دکتر چین تیان و رسانه گوانچا این دیدگاه را تقویت می‌کنند.

منابع

:上海外国语大学中东研究所(مؤسسه مطالعات خاورمیانه دانشگاه مطالعات بین‌المللی شانگهای)  

「专家视点 | 朱威烈：中俄伊关系不会中断，将继续发展」 

مصاحبه پروفسور ژو وی‌لیه با خبرگزاری اسپوتنیک روسیه 

تاریخ: ۲۰۲۶年3月11日 (۱۱ مارس ۲۰۲۶ / ۲۰ اسفند ۱۴۰۴) 

لینک: https://mp.weixin.qq.com/s/YFA_3AROs19fz2ro3UDcVg

:上海合作组织官方网站(سایت رسمی سازمان همکاری شانگهای)  

「上海合作组织秘书长叶尔梅克巴耶夫就穆杰塔巴·哈梅内伊当选伊朗最高领袖致贺信」 

پیام تبریک دبیرکل یلرمک‌بایف به مجتبی خامنه‌ای 

تاریخ: ۲۰۲۶年3月10日 (۱۰ مارس ۲۰۲۶ / ۱۹ اسفند ۱۴۰۴) 

لینک: https://chn.sectsco.org/2025/03/10/1179/

:新浪新闻 (Sina News) 

「哈梅内伊次子成为伊朗最高领袖，释放了什么信号？」 

«پسر دوم خامنه‌ای رهبر عالی ایران شد، چه سیگنالی ارسال می‌کند؟» 

تاریخ: ۲۰۲۶年3月9日 (۹ مارس ۲۰۲۶)

:上海大学中东研究所(مؤسسه مطالعات خاورمیانه دانشگاه شانگهای)  

「伊朗专题 | 直升机坠毁后的伊朗」 

«ایران: پس از سقوط هلی‌کوپتر رئیس‌جمهور» - گزارش ویژه 

تاریخ: ۲۰۲۶年3月

:中国新闻周刊 (China Newsweek) 

「哈梅内伊次子，带着伤痕上位」 

«پسر دوم خامنه‌ای، با زخم به قدرت رسید»  

تاریخ: ۲۰۲۶年3月13日 (۱۳ مارس ۲۰۲۶)

:新华网/新华社 (Xinhua News Agency) 

「孙德刚：国际观察 | 哈梅内伊之子继任最高领袖，伊朗何去何从？」 

«سون ده‌گانگ: مشاهده بین‌المللی | پسر خامنه‌ای جانشین رهبر عالی شد، ایران به کجا می‌رود؟» 

تاریخ: ۲۰۲۶年3月10日 (۱۰ مارس ۲۰۲۶)

:观察者网 (Guancha.cn) 

「哈梅内伊之子获伊朗政府高层普遍认可」 

«پسر خامنه‌ای مورد تأیید عمومی دولت ایران است»  

تاریخ: ۲۰۲۶年3月4日 (۴ مارس ۲۰۲۶)

:凤凰新闻 (Phoenix News) 

「穆杰塔巴·哈梅内伊成为伊朗最高领袖」 

«مجتبی خامنه‌ای رهبر عالی ایران شد»  

تاریخ: ۲۰۲۶年3月9日 (۹ مارس ۲۰۲۶)

:凤凰卫视 (Phoenix TV)

「穆杰塔巴上台，不露面只发号施令，美以是否已将其列入斩首名单？」 

«مجتبی به قدرت رسید، بدون حضور فقط فرمان می‌دهد، آیا آمریکا و اسرائیل او را در فهرست حذف قرار داده‌اند؟» 

تاریخ: ۲۰۲۶年3月12日 (۱۲ مارس ۲۰۲۶)

:胡锡进微博 (Hu Xijin Weibo)

「以色列是侵略者。它小而野蛮，因为它小，野蛮就成了它生存的最重要方式」 

«اسرائیل متجاوز است. آن کوچک و وحشی است، چون کوچک است، وحشی‌گری مهم‌ترین راه بقایش شده است»  

تاریخ: ۲۰۲۶年2月28日 (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) 

و 

「从能力和政治团结来看，穆杰塔巴·哈梅内伊没有对手」 

«از نظر توانایی و اتحاد سیاسی، مجتبی خامنه‌ای رقیبی ندارد»  

تاریخ: ۲۰۲۶年3月4日 (۴ مارس ۲۰۲۶) 

لینک: https://weibo.com/u/1989660417

https://news.bjd.com.cn/2026/03/09/11621697.shtml

https://mp.weixin.qq.com/s/QO8BzaopdWQPxfuqU7734Q

https://mp.weixin.qq.com/s/EJa8yW0Bb1ssDl7iwp_Esw

https://www.sohu.com/a/992565665_121296499?scm=10001.1488_13-100000-0_8000.0-0.0-1-0-0-0.0_6170

https://mp.weixin.qq.com/s/YXzxJ8B3uHHXrbBmfuKpwQ