در بازه زمانی 9 تا 26 اسفند 1404 برابر با  ۲۸ فوریه تا 17 مارس ۲۰۲۶، همزمان با آغاز حملات گسترده آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و شهادت آیت‌الله خامنه‌ای، طیف گسترده‌ای از اینفلوئنسرها، استادان دانشگاه، تحلیلگران سیاسی و فعالان رسانه‌ای چین به ابراز دیدگاه‌های خود پرداختند. فحات مجازی چین شاهد فعالیت گسترده‌ای در محکومیت این تجاوز بوده و واکنش‌ها را می ‌توان در چند دسته اصلی تحلیل کرد:

1.  واکنش رسمی و دیپلماتیک

وانگ یی، وزیر امور خارجه چین در اول مارس در تماس با همتای روس خود با صراحت اعلام کرد: «حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و کشتن آشکار یک رهبر حاکمیت و تحریک تغییر رژیم غیرقابل قبول است. جامعه بین‌المللی باید پیام روشن و بی‌ابهامی مخالفت با بازگشت جهان به قانون جنگل ارسال کند.»

                    (منبع: سایت شینهوا، 10/12/1404)

https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_32679938

2. اینفلوئنسرها و چهره‌های برجسته رسانه‌ای

2/1.هو شیجین (Hu Xijin)

روزنامه‌نگار ارشد سابق گلوبال تایمز و نظریه‌پرداز رسانه‌ای با بیش از ۲۵ میلیون دنبال‌کننده در ویبو، در ۲۸ فوریه پستی منتشر کرد و نوشت: «اسرائیل متجاوز است. آن کوچک و وحشی است، چون کوچک است، وحشی‌گری مهم‌ترین راه بقایش شده است. ای بسا که اسرائیل باید در مریخ دنبال جای آرامی بگردد.» این پست با بازتاب گسترده‌ای مواجه شد و کاربران بسیاری با آن هم‌نظری کردند.

                     (منبع: Guancha.cn، 9/12/1404)

https://user.guancha.cn/main/content?id=1607124

2/2.جیانگ شوئه‌چین (Jiang Xueqin) - ملقب به «نوستراداموس چین»

استاد فلسفه و تاریخ در پکن و فارغ‌التحصیل دانشگاه ییل، با ۶۴۲ هزار دنبال‌کننده در کانال یوتیوب خود «Predictive History»، از تأثیرگذارترین چهره‌های رسانه‌ای در این بحران بود. وی که پیش‌بینی کرده بود دونالد ترامپ به قدرت بازخواهد گشت و با ایران وارد جنگ خواهد شد، در تحلیل خود در ۴ مارس تأکید کرد ایران می‌تواند با «یک حرکت» جهان غرب را فلج کند؛ بستن تنگه هرمز که مسیر ۲۰ درصد از نفت جهان را تشکیل می‌دهد، می‌تواند اقتصاد جهانی را ظرف ۸ تا ۹ ماه دچار فروپاشی کند. وی با استناد به تاریخ، حمله آمریکا به ایران را با لشکرکشی آتن به سیسیل مقایسه کرد که با فاجعه پایان یافت و تأکید کرد ایرانیان از ۲۰ سال پیش خود را برای این جنگ آماده کرده‌اند.

                                               (منبع: سایت NetEase، 18/12/1404)

https://www.163.com/dy/article/KNINQJMP05567OCA.html

3. حساب‌های نظامی و رسانه‌های تخصصی

3/1.حساب نظامی «جون ژنگ‌پینگ» وابسته به ارتش آزادی‌بخش خلق چین در اول مارس مقاله‌ای منتشر کرد و هشدار داد: «هر پسر و دختر چینی باید آگاه باشد که نباید در اوقات صلح، خطر را فراموش کنیم. تنها با حفظ حس بحران و پیش‌بینی‌گری می‌توانیم صلح و ثبات به‌دست‌آمده با سختی را حفظ کنیم.» این پیام ضمن حمایت ضمنی از ایران، به‌نوعی هشدار به جامعه چین درباره درس‌گیری از بحران منطقه بود.

                         (منبع: سایت NetEase، 21/12/1404)

https://www.163.com/dy/article/KN3HCHEJ0515EI11.html

3/2.حساب «چاینا میلیترینگ» با بیش از ۵۰ میلیون دنبال‌کننده در دویین، در ۵ مارس با انتشار ویدئویی با عنوان «پنج درس حمله آمریکا و اسرائیل به ایران برای جهان»، به تحلیل حقوق بین‌الملل و حق دفاع مشروع ایران پرداخت. این ویدئو که با استقبال گسترده کاربران مواجه شد، به بررسی ابعاد حقوقی تجاوز و حق ایران برای پاسخ‌دهی پرداخت.

                          (منبع: سایت NetEase، 21/12/1404)

https://m.163.com/dy/article/KN0HUCK6052182V3.html

4. واکنش‌های مردمی در پلتفرم‌های اجتماعی

4/1.پلتفرم دویین (Douyin):

کاربران با انتشار ویدئوهای طنزآمیز تولیدشده با هوش مصنوعی علیه مداخلات نظامی آمریکا، بیش از ۲.۱ میلیون لایک دریافت کرده‌اند. این محتواها ضمن به‌تصویر کشیدن ناکارآمدی جنگ‌افروزی آمریکا، بر حق دفاع ایران تأکید داشتند.

                                                                               (منبع: سایت NetEase، 14/12/1404)

https://www.163.com/v/video/VFMA189VB.html

4/2.هشتگ‌های ترند شده:

هشتگ «جنگ خاورمیانه» در ویبو و دویین ترند شد و کاربران چینی با مقایسه عملیات ایران با «جنگ مقاومت علیه ژاپن»، از حق دفاع ایران حمایت کردند. این مقایسه تاریخی که یادآور مبارزات ضداستعماری چین بود، هم‌بستگی احساسی عمیقی با ایران ایجاد کرد.

                      (حساب دویین: msw96307)

                    (منبع: سایت NetEase، 14/12/1404)

https://military.china.com/news/13004177/20250618/48487700_all.html

5. تحلیلگران دانشگاهی و چالش‌های پیش‌بینی

5/1.پروفسور شِن یی (Shen Yi) - دانشگاه فودان

استاد برجسته علوم سیاسی دانشگاه فودان و تحلیلگر شبکه «Guancha.cn»  که میلیون‌ها دنبال‌کننده در شبکه‌های اجتماعی چین دارد، پس از حمله ۲۸ فوریه با چالشی مواجه شد. کلیپی از سخنان پیشین وی با عنوان «پروفسور شن یی: چرا آمریکا جرئت حمله به ایران را ندارد» در شبکه‌های چین به سرعت ویرال شد. شن یی در ۲ مارس در ویبو واکنش نشان داد و تأکید کرد عنوان کلیپ توسط منتشرکنندگان آن انتخاب شده و محتوای اصلی او تحلیل سود و زیان حمله بوده است، نه پیش‌بینی وقوع یا عدم وقوع آن.

                                                                (حساب دویین: 65858371102)

5/2.پروفسور جین چان‌رونگ (Jin Canrong) - دانشگاه رنمین

استاد روابط بین‌الملل دانشگاه رنمین و تحلیلگر برجسته که با شبکه «Guancha.cn» همکاری می‌کند، نیز با اتهامات مشابهی درباره پیش‌بینی‌های نادرست مواجه شد. وی در ویبو این شایعات را «ساخته دست سگ‌های جاسوس و استعمارزدگان» خواند و تأکید کرد برخی رسانه‌های خارجی و داخلی به دنبال تخریب وجهه کارشناسان چینی هستند.

                                      (حساب جین چان رونگ: jincanrong2020)

5/3 . پروفسور وانگ زه ‌ژوانگ. خبرنگار روزنامه رنمین مصاحبه‌ای اختصاصی با، استاد مؤسسه مطالعات منطقه‌ای و کشوری دانشگاه زبان‌های پکن و مدیر مرکز مطالعات ایران انجام داد.

سؤال: چرا اسرائیل در این زمان به ایران حمله کرده است و این حمله نسبت به حملات قبلی چه تفاوتی دارد؟

پاسخ: اقدام اسرائیل این بار ادامه مقابله طولانی‌مدت با ایران و همچنین ادامه جنگ ۱۲ روزه سال گذشته است. هدف کلی اسرائیل تغییر نکرده است: تضعیف توان رزمی ایران و از بین بردن تهدیدات ناشی از ایران. در تصور اسرائیل، سرنگونی حکومت فعلی ایران بهترین راه برای رسیدن به این اهداف است. علاوه بر این، اقدام اسرائیل این بار با ارزیابی به موقع اطلاعات، فشارهای سیاسی داخلی و ارزیابی پیشرفت‌های ایران در زمینه توان هسته‌ای و موشکی مرتبط است؛ اسرائیل نمی‌خواهد ایران توان نظامی خود را افزایش دهد. بزرگ‌ترین تفاوت این حمله با عملیات نظامی سال گذشته، موفقیت در کشاندن آمریکا به صحنه و انجام عملیات نظامی علیه ایران به صورت «عملیات مشترک» است.

https://baijiahao.baidu.com/s?id=1858412097387742131&wfr=spider&for=pc

5/4. ژو ژائو یی (Zhu zhao yi)، مدیر اجرایی مؤسسه مطالعات خاورمیانه اندیشکده هوی فونگ دانشگاه پکن (The PHBS Tank)، تحلیل می‌کند که هرچند مجتبی در بیانیه خود حوزه مشخص "جبهه جدید" را به صراحت بیان نکرده است، اما با توجه به آموزه‌های نظامی ایران در سال‌های اخیر و توانایی‌های فعلی آن، جهت بالقوه آن ممکن است بر پنج حوزه‌ای متمرکز شود که ویژگی آن‌ها شروع با هزینه کم است:

اول، تشدید جامع جنگ سایبری. انجام حملات سایبری مخرب تر به زیرساخت های حیاتی (مانند شبکه های برق و سیستم های مالی) ایالات متحده و کشورهای خلیج فارس و استفاده از ناشناسی فضای سایبری برای جبران کمبودهای نیروهای نظامی متعارف.

دوم، گسترش دامنه جنگ نیابتی. فرمان دادن به متحدان خود در لبنان، یمن، عراق و دیگر مناطق برای انجام حملات دوربرد بیشتر علیه سرزمین اصلی اسرائیل، منافع آمریکا و اهداف کشورهای خلیج، و حتی تلاش برای آغاز فعالیت‌های جدید مقاومت در بحرین و استان‌های شرقی عربستان.

سوم، ترویج تنوع در حملات دریایی، فراتر از تنگه هرمز، با استفاده از پهپادهای زیرآبی، مین‌های هوشمند و گروه‌های قایق‌های تندرو، در دریای سرخ، تنگه باب‌المندب و سایر آب‌های وسیع‌تر، به هدف ایجاد مزاحمت برای حمل و نقل بین‌المللی و افزایش هزینه‌ها و ریسک‌های حمل و نقل جهانی.

چهارم، برنامه‌ریزی حملات غیرمتعارف علیه اهداف نرم در خارج از کشور، از جمله تشویق به اقدامات "گرگ‌های تنها" یا طراحی شده توسط بخش خارجی سپاه پاسداران، و انجام حملات علیه اهداف دیپلماتیک و تجاری آمریکا و اسرائیل.

پنجم، تقویت جنگ اقتصادی انرژی، گسترش ضربه به مراکز صادرات نفت و گاز، تأسیسات ذخیره‌سازی نفت و دیگر شریان‌های اقتصادی کشورهای خلیج، افزایش بیشتر قیمت جهانی نفت و اعمال فشار اقتصادی بر دشمن.

ژو ژائو یی معتقد است که ویژگی مشترک این "جبهه‌ جدید" این است که بر پایه تجربیات ایران در حوزه نبرد نامتقارن شکل گرفته‌اند و سعی دارند با هزینه‌ای نسبتاً پایین دامنه درگیری را گسترش دهند و دشواری دفاع برای آمریکا و متحدانش را افزایش دهند، و بدین ترتیب در طول فرسایش مداوم، امتیازاتی برای مذاکره به دست آورند.

https://mp.weixin.qq.com/s/YXzxJ8B3uHHXrbBmfuKpwQ

5/5 دینگ لونگ (Ding long)، پروفسور موسسه مطالعات خاورمیانه دانشگاه مطالعات بین المللی شانگهای، در مصاحبه با خبرگزاری شینهوا درباره وضعیت جنگ در ایران اظهار داشت که یکی از عواملی تعیین کننده مدت زمان ادامه این جنگ، توان تحمل و فشار و استقامت پایدار ایران است. عوامل زیر از سوی ایران شایان توجه هستند:

اول، تصمیمات راهبردی سطح تصمیم‌گیری. دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، لاریجانی، اعلام کرده است که ایران با آمریکا مذاکره نخواهد کرد و برای جنگ طولانی‌مدت آماده است.

دوم، وضعیت ذخایر موشک و تولید فوری. در جنگ‌های فرسایشی، موجودی و تولید تجهیزات مهم نظامی کلیدی هستند.

سوم، تغییرات در صحنه سیاسی داخلی ایران. رهبر معظم ایران، خامنه‌ای به شهادت رسید و انتقال قدرت در ایران مجبور شد در میانه جنگ زودتر آغاز شود. اینکه این روند انتقال قدرت به‌صورت روان انجام شود یا نه و گرایش‌های سیاستی رهبر جدید، همگی تأثیر مهمی بر جنگ خواهند داشت.

چهارم، نقش کشورهای منطقه. آمریکا به منظور مقابله با ایران عمل می‌کند، ایران نیز به پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه حمله می‌کند و تنگه هرمز را کنترل می‌کند، که بر امنیت چندین کشور منطقه، حمل و نقل هوایی و دریایی، صادرات انرژی، رفت و آمد تجاری و انسانی تأثیر می‌گذارد.

پنجم، سطح مداخله "کمان مقاومت". در حال حاضر، نیروهای حمایتی ایران در منطقه، مانند حزب‌الله لبنان، نیروهای شبه‌نظامی عراق و جنبش حوثی‌های یمن، همگی از ایران حمایت می‌کنند.

 (منبع: سایت رسمی موسسه مطالعات خاورمیانه دانشگاه مطالعات بین المللی شانگهای)

https://mp.weixin.qq.com/s/DlKcv08N8rGR8K94rj7WCw

5/6 لیو ژونگ مین (Liu zhong min)، پروفسور مؤسسه مطالعات خاورمیانه دانشگاه مطالعات بین المللی شانگهای، تحلیل کرد که مسدود کردن تنگه هرمز باعث نوسانات شدید قیمت انرژی و بورس در داخل آمریکا می‌شود و در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا اثر نامطلوبی بر حزب جمهوری‌خواه که ترامپ رئیس‌جمهور آن است خواهد گذاشت و می‌تواند فشار بر دولت ترامپ برای پایان دادن به جنگ ایجاد کند. اما از سوی دیگر، این اقدام اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، به ویژه کشورهای خلیج فارس را تحت فشار قرار می‌دهد، بنابراین محبوبیت ندارد؛ ایران هنگام مسدود کردن تنگه هرمز تهدید به حمله به پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشورهای خلیج فارس نیز کرده است که باعث نارضایتی کشورهای منطقه شده است. ایران در سال‌های اخیر تلاش کرده روابط با کشورهای خلیج فارس را بهبود بخشد و باید این متغیرهای کلیدی را در نظر بگیرد.

(منبع: سایت رسمی موسسه مطالعات خاورمیانه دانشگاه مطالعات بین المللی شانگهای)

https://mp.weixin.qq.com/s/6OiYhR5--a_K-_5fVAUAYw

6. دیدگاه تحلیلگران غیرچینی با مخاطب چینی

جاوید اختر (Javed Akhtar) - شاعر و فیلمنامه‌نویس هندی

اگرچه چینی نیست، اما دیدگاه‌های او در شبکه‌های اجتماعی چین بازتاب گسترده‌ای یافت. وی در ۱ مارس در ایکس (توئیتر سابق) نوشت: «فکر می‌کنم این بار ترامپ و اسرائیل بیش از حد پیش رفته‌اند، زیرا اگر اجازه داده شود با این گستاخی از صحنه بگریزند و همان کاری که با عراق کردند با ایران نیز انجام دهند، چین تمام اعتبار خود را در جهان از دست خواهد داد. نتانیاهو و ترامپ مانند همه زورگوها، دیگران را به دیوار کشانده‌اند و در نهایت هیچ گزینه‌ای جز واکنش قاطع باقی نگذاشته‌اند.»

7. فعالان رسانه‌ای بین‌المللی با حمایت چین

نوویل روی سینگهام (Neville Roy Singham) - سرمایه‌گذار فنّاوری

سرمایه‌گذار فناوری مقیم شانگهای که نیویورک تایمز او را «دارای روابط نزدیک با ماشین رسانه‌ای دولت چین» توصیف کرده است، از حامیان اصلی سازماندهی اعتراضات علیه جنگ در ۷۰ شهر آمریکا بود. گروه‌های تحت حمایت او با صدور بیانیه‌ای حمله ترامپ به ایران را «حمله غیرقانونی و بدون دلیل» خواندند که می‌تواند «مرگ و تخریب غیرقابل تصور» به بار آورد.

8.فضای عمومی چین، متأثر از منافع اقتصادی وابسته به ایران و نگرانی از گسترش بی‌ثباتی در منطقه، عمدتاً جانب احتیاط و حمایت محدود از ایران را دنبال کرده، اما در سطح رسانه‌های اجتماعی، حمایت مردمی از ایران پرشور و گسترده بوده است. هشتگ‌های مرتبط با جنگ در صدر ترندهای ویبو و دویین قرار گرفت و کاربران چینی با مقایسه وضعیت ایران با تاریخ مبارزات ضداستعماری خود، هم‌بستگی عمیقی با ملت ایران ابراز کردند.

10. نمونه مصاحبه: خبرنگارروزنامه ونگوی با معاون رئیس انجمن مطالعات خاورمیانه چین و استاد دانشگاه زبان‌های خارجی شانگهای، لیو جونگ ‌مین، مصاحبه کرد.

روزنامه ون‌هوی: ترور رهبر عالی ایران خامنه‌ای چه تأثیری بر ثبات رژیم ایران خواهد داشت؟ رژیم آینده ایران چگونه اداره خواهد شد؟

لیو جونگ‌مین: ترور خامنه ای چالش‌های زیادی برای ایران به همراه دارد و از دو جنبه بر روند ایران و این درگیری تأثیر خواهد گذاشت. اول اینکه، به عنوان رهبر عالی و نماد معنوی ایران، ترور خامنه ای نه تنها ضربه‌ای سنگین به رژیم کنونی است، بلکه توهینی به عزت ملی ایران نیز محسوب می‌شود. جامعه بین‌المللی به شدت در حال رصد واکنش ایران و نحوه انتقام‌جویی آن برای ابراز خشم نسبت به آمریکا و اسرائیل است. ایران بارها به داشتن "سلاح‌های مرموز"اشاره کرده و مقامات نظامی نیز به طور علنی اعلام کرده‌اند که موشک‌های شلیک شده در ابتدای درگیری در روز  ۲۸، "موجودی قدیمی" بوده‌اند. ایران همچنین تنگه هرمز، شریان حیاتی حمل و نقل نفت جهان را مسدود خواهدکرد. تمرکز بعدی بر این است که ایران تحت تأثیر خشم چه واکنش‌های تهاجمی‌تری نشان خواهد داد، چرا که وضعیت عملاً تشدید شده و حتی روندی از بی‌ثباتی دارد. دوم اینکه، این حادثه تأثیر عمیقی بر سیاست داخلی ایران خواهد داشت و نکته اصلی این است که آیا رژیم موجود پس از مرگ خامنه‌ای می‌تواند در بحران به کار خود ادامه دهد یا خیر. بر اساس قانون اساسی ایران، پس از فوت رهبر عالی، باید کمیته‌ای از کارشناسان هر چه سریع‌تر رهبر جدید را انتخاب کند؛ تا آن زمان، کمیته‌ای متشکل از رئیس‌جمهور، رئیس قوه قضائیه و یک روحانی از شورای نگهبان به طور موقت وظایف رهبر عالی را بر عهده خواهند داشت.

https://mideast.shisu.edu.cn/1f/20/c3991a204576/page.htm

10. جمع‌بندی

    فضای مجازی چین در بازه ۹-۲۶ اسفند ۱۴۰۴، همزمان با حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و شهادت حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (قدس سره)، شاهد طیف گسترده‌ای از واکنش‌های انتقادی به تجاوز نظامی و حمایت از ایران بود. این واکنش‌ها در پنج دسته اصلی قابل تحلیل است:

 نخست، حمایت صریح و احساسی از سوی اینفلوئنسرهای برجسته مانند هو شیجین با بیش از ۲۵ میلیون دنبال‌کننده که اسرائیل را «کوچک و وحشی» خواند، و جیانگ شوئه‌چین که بستن تنگه هرمز را عامل فلج‌کننده غرب پیش‌بینی کرد؛

 دوم، تحلیل‌های محتاطانه و حقوقی مانند حساب چاینا میلیترینگ با ۵۰ میلیون دنبال‌کننده که به بررسی حق دفاع مشروع ایران و درس‌های حقوق بین‌الملل برای جهان پرداخت؛

سوم، هشدارهای درون‌نگر به جامعه چین برای درس‌گیری از بحران، مانند حساب نظامی جون ژنگ‌پینگ وابسته به ارتش آزادی‌بخش که بر حفظ حس بحران در اوقات صلح تأکید کرد؛

 چهارم، واکنش‌های مردمی پرشور با تولید محتوای طنزآمیز هوش مصنوعی که بیش از ۲.۱ میلیون لایک در دویین دریافت کرد، هشتگ‌های ترند «جنگ خاورمیانه» در ویبو، و مقایسه تاریخی عملیات ایران با «جنگ مقاومت علیه ژاپن» که هم‌بستگی عمیقی با ملت ایران ایجاد کرد؛

پنجم، تلاش‌های سازمان‌یافته برای جهت‌دهی افکار عمومی بین‌المللی علیه جنگ، مانند فعالیت نوویل روی سینگهام سرمایه‌گذار فنّاوری مقیم شانگهای در سازماندهی اعتراضات ۷۰ شهری آمریکا.

    در لایه رسمی، وزیر خارجه چین حملات را «غیرقابل قبول» و بازگشت به «قانون جنگل» خواند، اما پکن راهی میانه بین حمایت نمادین و دخالت واقعی پیش گرفت. لایه آکادمیک با تحلیلگرانی مانند شِن یی، جین چان‌رونگ، وانگ زه‌ژوانگ، ژو ژائویی، دینگ لونگ و لیو ژونگ‌مین، ابعاد نظامی، سیاسی و اقتصادی بحران را بررسی کرد، هرچند برخی در پیش‌بینی‌ها دچار خطا شدند و با انتقاد مواجه گردیدند. تفاوت آشکار با روایت غربی در بازنمایی «مقاومت» به‌جای «تهدید»، شکاف عمیق نظم روایت‌سازی جهانی را نشان داد.

   در مجموع، این فضا ترکیبی از محافظه‌کاری استراتژیک دولت، حمایت احساسی مردم، و محدودیت‌های قدرت چین در مقابل واشنگتن بود که ریشه در منافع اقتصادی با ایران و نگرانی از بی‌ثباتی منطقه‌ای داشت.