مقدمه

در غیاب نظرسنجی‌های مستقل و معتبر بین‌المللی در چین درباره جنگ اخیر آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران (بازه ۲۸ فوریه تا ۱۴ آوریل ۲۰۲۶)، تحلیل حاضر بر دو منبع اصلی استوار است: نخست، تحلیل‌های اندیشکده‌ای و اظهارات رسمی مقامات چین که نگرانی‌های راهبردی و اقتصادی نخبگان را منعکس می‌کند؛ دوم، نظرسنجی‌های معتبر در کشورهای غربی و منطقه که تصویری روشن از افول حمایت عمومی از جنگ در سطح جهانی ارائه می‌دهد.

به دلیل ماهیت کنترل‌شده فضای اطلاعاتی و محدودیت‌های سیاسی، مراکز تحقیقاتی مانند پیو (Pew) یا ایپسوس (Ipsos) که در غرب فعالیت می‌کنند، در سرزمین اصلی چین امکان اجرای نظرسنجی‌های آزادانه درباره سیاست خارجی را ندارند. بنابراین، آنچه در چین موجود است، داده‌های افکارسنجی عمومی نیست، بلکه تحلیل‌های نخبگان و مواضع رسمی مقامات است.

بخش اول: دیدگاه نخبگان و مقامات چین

موضع رسمی وزارت خارجه چین

وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در تاریخ ۸ مارس ۲۰۲۶ (۱۸ اسفند ۱۴۰۴) در نشست خبری سالانه خود اعلام کرد که جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران «نباید اتفاق می‌افتاد» و «به نفع هیچ‌کس نیست». وی با تأکید بر اصول چندجانبه‌گرایی افزود: «زور حق را نمی‌سازد و جهان نمی‌تواند به قانون جنگل بازگردد. جامعه بین‌المللی باید پیام روشنی علیه یکجانبه‌گرایی و مداخله نظامی ارسال کند.» چین همچنین اعلام کرد که فرستاده‌ای ویژه برای میانجی‌گری به منطقه اعزام می‌کند، اما تحلیلگران معتقدند پکن از نظر راهبردی با ایران هم‌سوتر است. دلیل اصلی این هم‌سویی، وابستگی انرژی چین به خاورمیانه است: چین خریدار عمده نفت ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس است و بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران، مستقیماً امنیت انرژی و اقتصاد چین را تهدید می‌کند.

تحلیل‌های مؤسسه روابط بین‌الملل معاصر چین (CICIR) 

تحلیلگران ارشد CICIR، از جمله نیو شینچون (رئیس بخش خاورمیانه) و شیو فی‌بیائو (پژوهشگر ارشد)، در اوایل آوریل ۲۰۲۶ هشدار دادند که درگیری وارد مرحله «جنگ اقتصادی-نظامی ترکیبی» شده است. به گفته آنان، ایران با تهدید بستن تنگه هرمز (که ۲۰ درصد از تجارت نفت جهان از آن عبور می‌کند) فشار اقتصادی شدیدی بر اقتصاد جهانی و به‌طور خاص بر چین وارد خواهد کرد. نیو شینچون در این تحلیل تأکید کرد که اگر بستن تنگه هرمز بیش از ۲۵ روز ادامه یابد، تولید کشورهای حاشیه خلیج فارس متوقف شده و قیمت نفت جهانی به شدت افزایش خواهد یافت. چین به عنوان بزرگترین واردکننده نفت جهان، به شدت از این وضعیت متضرر خواهد شد.

بخش دوم: نظرسنجی‌های معتبر در کشورهای غربی و منطقه (آوریل ۲۰۲۶)

برخلاف چین، در کشورهای غربی و منطقه، نظرسنجی‌های معتبر متعددی انجام شده که نشان‌دهنده افول حمایت عمومی از جنگ و تقویت گرایش‌های ضدجنگ، به‌ ویژه در میان نسل جوان است.

درایالات متحده آمریکا، طبق نظرسنجی مؤسسه ایپسوس (Ipsos) که در تاریخ ۳۱ مارس ۲۰۲۶ منتشر شد، ۶۶ درصد از آمریکایی‌ها خواستار پایان سریع درگیری نظامی هستند، حتی اگر این به معنای دستیابی نیافتن به تمام اهداف در ایران باشد. در مقابل، تنها ۲۷ درصد معتقدند جنگ باید تا تحقق کامل اهداف (از جمله تغییر رژیم یا خلع سلاح کامل ایران) ادامه یابد. همچنین نظرسنجی مؤسسه انگوس رید (Angus Reid Institute) در ۴ مارس ۲۰۲۶ نشان داد که شکاف حزبی عمیقی در آمریکا درباره امنیت اسرائیل و حمایت از جنگ وجود دارد.

به وقت محلی در تاریخ ۳ آوریل، نظرسنجی منتشر شده مشترک توسط رویترز و گروه ایپسوس نشان داد که مردم آمریکا نسبت به حملات نظامی فعلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران نگرش کلی بدبینانه دارند و به طور گسترده نگران تأثیر این درگیری بر اقتصاد، امنیت و اوضاع خاورمیانه هستند. علاوه بر این، نظرسنجی‌ها همچنین نشان می‌دهند که بیش از سه ‌چهارم آمریکایی‌ها با اعزام نیروهای زمینی ایالات متحده به ایران مخالف هستند.

در ژاپن، نتایج یک نظرسنجی در ژاپن که از 14 تا 15 مارس انجام شد، نشان داد که افرادی که با حمله آمریکا به ایران مخالف هستند، به ٪82 درصد می‌ رسد و تنها ٪9 از آن حمایت می‌کنند.

در آلمان، مطالعه‌ای تازه که توسط بخش آلمان مؤسسه تحقیقاتی بازار بریتانیایی YouGov در تاریخ ۱۷ مارس به وقت محلی منتشر شد، نشان می‌دهد که اکثریت مردم آلمان با حملات فعلی آمریکا و اسرائیل به ایران مخالفت دارند و هم چنین با استفاده آمریکا از پایگاه‌های نظامی مستقر در آلمان برای شرکت در اقدامات مربوطه، به وضوح مخالفت می‌کنند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که ۵۴٪ از پاسخ‌دهندگان معتقدند حمله آمریکا و اسرائیل به ایران «کاملاً غیرموجه» یا «تا حدی غیرموجه» است و ٪۵۳ از پاسخ‌دهندگان با استفاده آمریکا از تأسیسات نظامی مستقر در آلمان برای مشارکت در این اقدام، به وضوح مخالفت دارند.

در کانادا، بر اساس نظرسنجی مؤسسه انگوس رید در تاریخ ۲-۳ مارس ۲۰۲۶، ۶۱ درصد از کانادایی‌ها (که ۴۲ درصد به‌شدت) از حمله نظامی آمریکا به ایران اعلام نارضایتی کرده‌اند. همچنین ۶۶ درصد از پاسخ‌دهندگان نگران کشیده شدن کانادا به جنگ هستند. این یافته‌ها نشان‌دهنده نگرانی عمیق افکار عمومی کانادا از پیامدهای گسترش جنگ به متحدان آمریکا است.

در فرانسه، نظرسنجی مؤسسه البه (Elabe) در تاریخ ۱۳ آوریل ۲۰۲۶ نشان داد که ۷۵ درصد از فرانسوی‌ها اقدامات اسرائیل را نمی‌پذیرند که نسبت به ماه قبل ۷ واحد درصد افزایش داشته است. همچنین ۷۴ درصد اقدامات آمریکا را محکوم کردند که ۱۱ واحد درصد رشد داشته است. نکته قابل توجه اینکه ۸۳ درصد از فرانسوی‌ها معتقدند آتش‌بس فعلی موقت است و پایدار نخواهد ماند. این نظرسنجی نشان‌دهنده شکاف عمیق میان افکار عمومی اروپا و سیاست‌های جنگ‌افروزانه آمریکا است.

دربریتانیا، طبق نظرسنجی مؤسسه یوگاو (YouGov) در تاریخ ۹ آوریل ۲۰۲۶، ۶۵ درصد از بریتانیایی‌ها (افزایش ۹ واحد درصدی نسبت به مارس) مخالف حملات آمریکا هستند. همچنین ۸۶ درصد از پاسخ‌دهندگان نگران تأثیر جنگ بر قیمت سوخت و انرژی در بریتانیا هستند. نظرسنجی دیگری از یوگاو در آوریل ۲۰۲۶ نشان داد که نگرانی عمومی از وقوع جنگ جهانی سوم به طور قابل توجهی افزایش یافته است.

در هلند، نظرسنجی مؤسسه ایپسوس هلند در تاریخ ۱۲ مارس ۲۰۲۶ نشان داد که ۳۹ درصد از هلندی‌ها حملات آمریکا و اسرائیل را «امر بدی» می‌دانند، در مقابل ۲۱ درصد که آن را «خوب» ارزیابی کرده‌اند. مخالفت با جنگ در میان احزاب چپ-میانه (سبز-چپ، دموکرات ۶۶، حزب کارگر) به طور قابل توجهی بیشتر است.

در اسرائیل، نظرسنجی‌های مؤسسات والا (Walla) و معاریو (Maariv) در تاریخ ۹ آوریل ۲۰۲۶ نشان داد که ۴۶ درصد از اسرائیلی‌ها معتقدند اسرائیل و آمریکا جنگ را «نبرده‌اند». ۶۳ درصد از نتیجه جنگ ناراضی هستند. اگرچه ۷۷ درصد از عملکرد فرمانده نیروی هوایی رضایت دارند، اما رضایت از عملکرد نتانیاهو تنها ۴۷ درصد و از وزیر دفاع ۴۰ درصد است. نظرسنجی مؤسسه دموکراسی اسرائیل (Israel Democracy Institute) در اوایل آوریل ۲۰۲۶ نیز نشان داد که افکار عمومی اسرائیل درباره جنگ با ایران عمیقاً دچار تردید و دوگانگی شده است.

درمیان ایرانیان مقیم آمریکا، نظرسنجی مؤسسه PAAIA (انجمن ملی ایرانیان آمریکایی) در بازه ۱۸ تا ۲۳ مارس ۲۰۲۶ روی ۴۵۰ ایرانی‌تبار آمریکایی نشان داد که ۵۸ درصد از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل حمایت می‌کنند. با این حال، ۴۸ درصد بقای حکومت فعلی ایران (یا حتی رژیمی سخت‌گیرتر) را بزرگ‌ترین نگرانی خود می‌دانند. نظرسنجی شورای ملی ایرانیان آمریکا (NIAC) و زاگبی آنالیتیکس (Zogby Analytics) در بازه ۲۴ تا ۲۷ مارس ۲۰۲۶ روی ۵۰۸ نفر نیز نتایج مشابهی را نشان داد.

نتیجه‌گیری: شکاف میان چین و جهان در دسترسی به داده‌های افکار عمومی.در چین، به دلیل محدودیت‌های ساختاری، هیچ داده افکارسنجی عمومی معتبر و مستقلی درباره جنگ ایران در دسترس نیست و تحلیلگران ناگزیر به استناد به تحلیل‌های نخبگان و اظهارات مقامات رسمی هستند. این تحلیلها نشان‌دهنده نگرانی عمیق از پیامدهای اقتصادی جنگ (به‌ویژه تهدید تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت) و تمایل به حفظ «توازن راهبردی» در منطقه است.

در مقابل، در کشورهای غربی و منطقه، نظرسنجی‌های معتبر نشان‌دهنده افول چشمگیر حمایت عمومی از جنگ و تقویت گرایش‌های پوپولیستی ضدجنگ، به‌ویژه در میان نسل جوان و احزاب چپ-میانه است.

از نظر تطبیقی، مهم‌ترین تفاوت میان چین و غرب را می‌توان در سه محور خلاصه کرد: در چین، به دلیل محدودیت‌های ساختاری، دسترسی به داده‌های افکار عمومی وجود ندارد و تنها تحلیل نخبگان در دسترس است. نگرانی اصلی نخبگان چین، پیامدهای اقتصادی جنگ (تنگه هرمز و قیمت نفت) است. در غرب و منطقه، نظرسنجی‌های معتبر متعدد نشان می‌دهد که حمایت عمومی از جنگ به شدت کاهش یافته است، به طوری که ۶۶ درصد آمریکایی‌ها خواستار پایان سریع جنگ هستند. همچنین نگرانی از گسترش جنگ و تأثیر آن بر قیمت انرژی در میان مردم غرب بسیار بالاست، به عنوان مثال ۸۶ درصد بریتانیایی‌ها از تأثیر جنگ بر قیمت سوخت نگران هستند.

منابع

۱. وزارت امور خارجه جمهوری خلق چین. (۲۰۲۶، ۸ مارس). نشست خبری وزیر خارجه وانگ یی. (گزارش‌شده در (Eurasian Business Review).

۲. نیو شینچون و تیان یی. (۲۰۲۶، اوایل آوریل). تحلیل بحران خاورمیانه: جنگ ترکیبی اقتصادی-نظامی و تنگه هرمز. مؤسسه روابط بین‌الملل معاصر چین (CICIR).

۳. مؤسسه ایپسوس (Ipsos). (۲۰۲۶، ۳۱ مارس). نظرسنجی افکار عمومی آمریکا درباره درگیری با ایران.

۴. مؤسسه انگوس رید (Angus Reid Institute). (۲۰۲۶، ۴ مارس). شکاف حزبی در آمریکا درباره امنیت اسرائیل.

۵. مؤسسه انگوس رید. (۲۰۲۶، ۲-۳ مارس). دیدگاه کانادایی‌ها درباره جنگ آمریکا با ایران.

۶. مؤسسه البه (Elabe). (۲۰۲۶، ۱۳ آوریل). افکار عمومی فرانسه درباره اقدامات آمریکا و اسرائیل در ایران.

۷. مؤسسه یوگاو (YouGov). (۲۰۲۶، ۹ آوریل). افکار عمومی بریتانیا درباره جنگ ایران و نگرانی‌های انرژی.

۸. مؤسسه ایپسوس هلند. (۲۰۲۶، ۱۲ مارس). *افکار عمومی هلند درباره حملات آمریکا و اسرائیل به ایران.

۹. والا و معاریو (Walla & Maariv). (۲۰۲۶، ۹ آوریل). افکار عمومی اسرائیل درباره نتایج جنگ و رهبری.

۱۰. مؤسسه دموکراسی اسرائیل (Israel Democracy Institute). (۲۰۲۶، اوایل آوریل). نظرسنجی افکار عمومی اسرائیل درباره جنگ با ایران.

۱۱. PAAIA (Public Affairs Alliance of Iranian Americans). (۲۰۲۶، ۱۸-۲۳ مارس). نظرسنجی ایرانیان آمریکایی درباره حملات آمریکا و اسرائیل* (حجم نمونه: ۴۵۰ نفر).

۱۲. شورای ملی ایرانیان آمریکا (NIAC) و زاگبی آنالیتیکس (Zogby Analytics). (۲۰۲۶، ۲۴-۲۷ مارس). نظرسنجی ایرانیان آمریکایی (حجم نمونه: ۵۰۸ نفر).

۱۳. مؤسسه یوگاو. (۲۰۲۶، آوریل). نظرسنجی بریتانیا درباره احتمال وقوع جنگ جهانی سوم.

13. https://www.sohu.com/a/1005159685_115239?scm=10001.325_13-325_13.0.0-0-0-0-0.5_1334

14. https://www.sohu.com/a/1000093831_123753?scm=10001.8085_13-8085_13.0.0-0-0-0-0.0