هر مکان، شهر و منطقه ‌ای زبان، فرهنگ، آداب و رسوم منحصر به فرد خود را دارد. در پاکستان نیز زبان‌ ها و فرهنگ ‌های مختلفی وجود دارد و آداب و رسوم هر منطقه نیز منحصر به فرد است. اغلب، عروس در پاکستان عروس تازه را چند روز قبل و بعد از عروسی مجبور به کار نمی‌کنند و با آرایش و زیبایش زندگی می ‌کنند، اما این رسم در چیترال و سایر مناطق متفاوتی است. ویدئویی یکی از مراسم  عروسی از این منطقه زیبای چیترال پاکستان فیلمبرداری شده و در شبکه ‌های اجتماعی به سرعت در حال دست به دست شدن است که در آن عروس و دامادی در حال پختن نان در روز عروسی‌ شان، دیده می‌ شوند. طبق گزارش رسانه ‌ها، در روز عروسی در منطقه چیترال پاکستان، عروس نان می‌ پزد و داماد به عروس تازه در پختن نان کمک می‌ کند. ویدئویی مربوط به این سنت در شبکه‌ های اجتماعی به سرعت در حال انتشار است. در این ویدئوی رسانه های اجتماعی، زوج تازه را می ‌توان دید که در روز عروسی خود در میان مهمانان نشسته و مشغول به پختن نان است و عروس نان را می ‌پزد و داماد در پختن نان ها به وی کمک می ‌کند[1]. این رسم در تمام مناطق شمالی پاکستان از جمله در مناطق گیلگیت و بلتستان نیز می باشد. آیین ‌های عروسی در پاکستان بر اساس منطقه و قبیله متفاوت است، اما به طور کلی شامل مراسم نامزدی، آیین حنا، آیین سفر داماد به خانه عروس، سفر عروس به خانه داماد، محافل رقص، شادی و ولیمه (پذیرایی) می ‌شود که در آن ‌ها آیین ‌هایی مانند استفاده از حنا با آوازه خوانی، رقصیدن در جشن عروسی، ورود داماد به خانه عروس، بدرقه عروس از خانه والدین و آیین ‌های بعدی در خانه خانواده شوهر بسیار مهم هستند و به شادی و سنت های عروسی می ‌افزایند. اگرچه این آداب و رسوم از منطقه ‌ای به منطقه دیگر متفاوت است، اما آیین‌ های کلی نامزدی، جشن حنازنی، عروسی و پذیرایی عروسی، تقریباً یکسان است.در بیشتر مناطق پاکستان، والدین داماد برای خواستگاری به خانه والدین عروس می ‌روند، اول چند نفر از جمله والدین داماد و برادران و خواهرانش با جعبه شیرینی به خانه والدین عروسشان می روند، والدین عروس از میهمانان با نوشیدنی های متفاوت و شیرینی یا نهار و شام پذیرایی می کنند. پدر مادر داماد از والدین عروس دست دخترشان برای فرزندشان می طلبند. در پاسخ والدین عروس جواب مثبتی می دهند. این رفت و آمد ها تا مدتی طول می کشند، در برخی از مناطق، معمولا در شهرها داماد نیز به همراه والدین خود برای دیدن عروس به خانه والدین عروس می رود. والدین عروس به گرمی استقبال می کنند و عروس برای میهمانان چای و بیسکویت یا شیرینی وغیره می آورد. والدین داماد یا والدین عروس، عروس و داماد را فرصتی برای دیدن یکدیگر فراهم کرده و خود محو گفتگو می شوند. معمولا والدین داماد از فرزند خود و همچنین والدین عروس از دختر خودشان تعریف می کنند. سپس داماد و عروس وارد این نشست می شوند و والدین هر دو می فهمند که هر دو با این ازدواج راضی هستند یا خیر.اگر نتیجه را مثبت ارزیابی کنند، والدین داماد از والدین عروس برای برگزاری مراسم نامزد شدگی، اجازه می طلبند. به صورت رضایت والدین عروس، در تاریخ متعین شده والدین داماد به همراه تعدادی از فامیل های خود برای پوشاندن لباس و انگشتر به عروس خودشان به خانه والدین عروس می آیند.آن ها به همراه خود انواع جعبه های زیبای شیرینی های متفاوتی، لباس و انگشتر طلایی می آوردند، در خانواده مومنین در کنار این رسم "امام ضامن" بندی نیز وجود دارد که روی بازوی راست دختر بسته می شود. این سکه ای در پارچه زیبای معمولا رنگ قرمزی است که روی آن یا حسین (ع)، یا امام زمان (عج)، یا فاطمه (س) وغیره نوشته است و در بازارهای پاکستان دستیاب است. در این مراسم، داماد به عروسش انگشتر به دست می کند و سایر فامیل های داماد و همچنین فامیل های عروس به عروس پول هدیه می دهند. در برخی از خانواده ها در این مراسم رقص و آوازه خوانی نیز وجود دارد، اما خانواده های مذهبی از رقص و آوازه خوانی اجتناب می کنند، حتی در برخی از خانواده ها طبل نیز زده می شود، ولی خانواده های مذهبی به ویژه مومنین این مراسم را ساده برگزار می کنند و حتی حدیث کساء قرائت می شود. بعد از این مراسم اعلام نامزد شدن آن ها، از میهمانان پذیرایی بعمل می آید. خانواده های فقیر با شیرینی و چای پذیرایی می کنند، اما خانواده متوسط و ثروتمند با نهار یا شام مفصلی پذیرایی می کنند. سپس تا مدتی رفت و آمد های والدین داماد و عروس به خانه های یکدیگر ادامه پیدا می کنند و در این مدت، هر دو طرف برای مراسم عروسی امکانات را فراهم می آورند.

    والدین داماد، نه تا ده عدد لباس، کفش و جواهرات طلایی برای عروس تهیه می کنند،علاوه بر این لباس هایی را برای خانواده خود و خانواده عروس نیز تهیه می کنند، همچنین امکانات مراسم عروسی، از جمله، امکانات پذیرایی میهمانان در مراسم حنا و ولیمه تهیه می کنند و از آن طرف، والدین عروس نیز برای تهیه امکانات مراسم عروسی تلاش می کنند و چند جفت لباس و جواهرات طلایی و جهیزیه برای دخترشان (در پاکستان جهیزیه را والدین عروس تهیه می کنند و به خانه داماد می فرستند) تهیه می کنند که شامل تمام تسهیلات خانگی می باشد و چند جفت لباس و کفش برای  داماد و والدین او نیز تهیه می کنند. پس از تمام آمادگی های لازم، هر دو طرف برای برگزاری مراسم عروسی ابراز رضایت می کنند.

    والدین داماد، به همراه چند نفر از فامیل های خود و به همراه جعبه های شیرینی به خانه عروس می روند تا تاریخ عروسی را نهایی کنند. تاریخ عروسی با رضایت طرفین نهایی و برای برگزاری مراسم عروسی از سوی والدین داماد و همچنین از سوی والدین عروس، جداگانه کارت های دعوت عروسی به چاپ می رسند. دو نفر  وابسته به هر دو طرف، این کارت های دعوت را در خانه های فامیل های خود توزیع می کند. هر یکی از مدعوین، از این افراد دعوت کننده پذیرایی بعمل آورده و تبریک می گویند، حتی در برخی از مناطق برای دعوت فامیل های نزدیک، والدین داماد خود نیز حضور پیدا کرده و کارت دعوت عروسی و جعبه شیرینی ارائه می دهند. پیش از مراسم عروسی، خانه های داماد و عروس با زیبایی آماده، تزیین و آذین بندی می شود.

   در گذشته، یک هفته پیش از عروسی، خیاطی به خانه داماد و همچنین به خانه عروس فرا خوانده می شد تا لباس ها را آماده کند، اما اکنون تمام لباس ها به خیاط محل سپرده می شوند تا برای عروسی آماده کند. در برخی از خانه ها محافل رقص و آوازه خوانی نیز آغاز می شود. بالاخره انتظار به پایان می رسد و نوبت به برگزاری مراسم عروسی می رسد و همه فامیل های نزدیک به خانه داماد و همچنین به خانه عروس برای چند روز، گردهم جمع می شوند.

   خانم ها برای چینش لباس عروس و داماد به مادر داماد و عروس کمک می کنند، درحالیکه مردها برای تزیین خانه، به خانواده داماد و عروس کمک می کنند. هر کس در انتظار روز عروسی می بنظر می رسد تا اینکه روز مراسم حنا می رسند و هر زن خانواده عروس و داماد با لباس زرد، برای مراسم حنا آمادگی می گیرد. مردان هر دو طرف با لباس های نو و متفاوت برای جشن حنا آماده می شوند. مراسم حنای عروس معمولا  اول گرفته می شود و مراسم حنای داماد بعد از آن گرفته می شود. برخی ها مراسم حنای عروس را یک روز پیش از مراسم داماد می گیرند.

    برای حضور در مراسم حنا فامیل های داماد به خانه عروس و همچنین فامیل های عروس به خانه داماد می روند، در برخی از خانواده ها دختران جوان بشقاب های یک بار مصرفی را با شمع های رنگها رنگ تزیین کرده و در آن حنا آماده شده ریخته و با آوازه خوانی، طبل و رقص به همراه شیرینی های متفاوت به خانه عروس یا داماد می روند، وقتیکه آن ها به خانه عروس یا داماد می رسند، زنان آن خانواده از آنها استقبال گرمی کرده و گل پاشی می کنند.

     سپس از آن ها از میهمانان خود پذیرایی می کنند. عروس یا داماد را روی صندلی زیبا می نشانند و به دستشان حنا می زنند، حتی در برخی مناطق روی سر داماد روغن هم می زنند و مبالغی به آن ها هدیه می دهند. معمولا روی دست داماد و عروس ورقی می گذارند و همه خانم ها و فامیل ها حنا را روی آن می زنند تا دست داماد یا عروس کثیف نشود. در حالیکه برخی ها همان صبح، مراسم حنای عروس و شب مراسم حنای داماد را برگزار می کنند، اما برخی ها در همان یک روز برگزار می کنند، ولی هر کدام در خانه خود مراسم برگزار می کند و به خانه دیگری نمی رود.

     روز بعدی داماد برای آوردن عروس به همراه فامیل های خود به خانه والدین عروس می رود. این نیز آیین متفاوتی است که براساس مناطق و قبایل، متفاوتی انجام می شود. داماد ها بیشتر از قله زیبای عروسی و لباس زیبای عروسی استفاده می کنند،برای برخی از داماد ها، اسب تزیین شده آماده می شود و برای برخی ها " کالسکه اسبی" تزیین شده آماده می شود، اما اکنون در زمان مدرن خودروی پیشرفته تزیین می شود و داماد توسط آن به خانه عروس می رود. در برخی از خانواده ها، داماد را به همراه طبل، آوازه خوانی و رقص به خانه عروس می برند، اما در خانواده های مذهبی از طبل، آوازه خوانی و رقص اجتناب می ورزند.

    وقتیکه داماد به خانه عروس می رسد، تعدادی از مردان و زنان از خانواده عروس از میهمانان خود با گل پاشی استقبال می کنند. سپس مراسم نکاح خوانی برگزار می شود و یک روحانی فرم های نکاح را تکمیل کرده و صیغه های عقد را اجرا می کند، روحانی معمولا برای معین کردن مهریه به طرفین درخواست می کند، برخی از والدین عروس برای مهریه مبالغ زیادی را تقاضا می کنند و برخی ها پنج شش هزار روپیه یا کم تر یا بیشتر از آن را مهریه قرار می دهند. سپس روحانی به همراه دو افراد طرفین بطور گواه، برای اجازه وکالت از عروس، نزد او می رود و اجازه اجرای صیغه های عقد را می طلبد و صیغه های عقد را در آن نشست و با حضور میهمانان اجرا می کند. بعد از مراسم نکاح، شیرینی بین حضار توزیع می شود و از میهمانان پذیرایی بعمل می آید، این مراسم نیز در خانواده های فقیر و ثروت مند متفاوتی است، خانواده های فقیر این مراسم را در خانه خود برگزار می کنند، اما خانواده های ثروت مند در سالن های عروسی محل، برگزار می کنند. در سالن های عروسی و همچنین در خانه ها برای مردان و زنان نشست های جداگانه ای قرار می گیرند، در این مراسم خانواده های فقیر به شیرینی و چای و خانواده های ثروت مند با نهار و شام مفصلی پذیرایی  می کنند. سپس چند آیین های خاصی در هر محلی انجام می گیرند، در اکثر مراسم عروسی ها پس از پذیرایی، داماد را چند نفر از فامیل های بسیار نزدیک طرف خانم ها می برند و عروس را روی صحنه زیبا و تزیین شده روی یک صندلی یا مبل می نشانند، در حالیکه صندلی یا مبل دیگری که برای داماد می گذارند، روی آن یکی از خواهران عروس می نشیند و هنگام ورود داماد به این صحنه، از داماد برای تخلیه آن صندلی یا مبل مبلغی را تقاضا می کند.

  گاهی پول خوردی تقاضا می شود که اصلاً داماد ها انتظار آن را ندارند و گاهی مبلغ زیادی تقاضا می شود که شاید داماد در جیب خود داشته نباشد. این تقاضا جدی نیست، بنوعی شوخی است که مراسم را زینت می بخشد، حتی پولی که داماد می دهد،بعدا پس می دهند، اما جا را برای وی خالی می کنند، داماد در کنار عروس روی صندلی یا مبل می نشیند. مادر عروس برای داماد لیوانی زیبا از شیر می آورد، این لیوان های زیبا برای عروسی آماده شده و در بازار به فروش می رسند، داماد شیر را می نوشد و به مادر عروس مبلغی هدیه می کند، همچنین مادر عروس نیز به داماد خود مبلغی هدیه می کند. مراسم عکسبرداری برگزار می شود و همه فامیل های نزدیک طرفین، در کنار داماد و عروس نشسته یا ایستاده مبالغی را به داماد و عروس هدیه کرده، تبریک می گویند و از سوی عکاس این مراسم یا شخصاً عکسبرداری می شود.

  سپس والدین و فامیل های عروس، عروس را وداع می کنند، عروس را هنگام خروج از خانه یا سالن عروسی از زیر قرآن کریم رد می کنند، سپس عروس در همان خودروی داماد یا در" کالسکه اسبی" یا روی اسب وی و در کنار داماد می نشینند و به خانه داماد روانه می شود. این رسم نیز در مناطق مختلف متفاوت است، در مناطق هزاره ایالت خیبر پختونخوا برادران و فامیل های عروس، عروس را به خانه داماد می برند و داماد بعدا از خانه والدین عروس، به تنهایی و یا به همراه فامیل های خود به خانه خود می رود، اما در اکثر مناطق عروس به همراه داماد می رود و در کنار او در ماشین یا " کالسکه اسبی" یا روی اسب سوار شده می رود. در گذشته عروس را در یک چیزی جعبه مانندی که در داخل آن صندلی می بود و روی آن پارچه قرمزی می انداختند، به خانه داماد می بردند. وقتی عروس به خانه داماد می رسد، مادر داماد و سایر خانم ها گل پاشی می کنند و در برخی از خانواده ها، مادر داماد پنبه ها را زیر پای عروس می گذارد تا روی آن قدم زده و وارد اتاق خود شود.

  در برخی از مناطق عروس در ورودی اتاق خود در خانه داماد، می ایستد و مادر داماد وی را مبلغی یا چیزی هدیه می کند تا آن وارد اتاق خود شود. اتاق عروس را خانواده داماد، پیش از عروسی آماده و تزیین می کند. معمولا روی تخت خواب و سقف با گل های تازه تزیین می شود، لذا عروس به اتاق خود وارد شده و روی تخت می نشیند. همان روز شب زفاف است و داماد وارد اتاق عروس می شود، سلام می کند، روی سری قرمزی عروس را از چهره عروس برداشته و عوض دیدار آن انگشتر طلایی یا هدیه دیگری ارائه می دهد. از او تعریف می کند و در خانواده های مذهبی نماز شکر را بجا می آورند. آن شب، شب زفاف می گیرند و روز بعدی دعوت ولیمه برای عموم مردم محل برگزار می کنند.چه مراسم ولیمه و پذیرایی عروسی در خانه باشند یا در سالن عروسی، داماد و عروس آماده شده و به آن سو می روند. فامیل های نزدیک داماد برای استقبال میهمانان پیش از همه به سالن عروسی می روند و چند نفر از خانم ها و آقایان در ورودی سالن عروسی به میهمانان به گرمی استقبال کرده و تحویل می گیرند. میهمانان به خانواده داماد و به خود داماد تبریک گفته و روی صندلی های سالن عروسی می نشینند. از میهمانان پذیرایی نهار یا شام مفصلی بعمل می آید.

سپس مراسم عکسبرداری برگزار می شود، داماد و عروس روی مبل ها در صحنه زیبای می نشینند و میهمانان مبالغی را به عنوان تبریک به داماد و عروس هدیه می کنند. لازم به ذکر است، اکنون دولت پنجاب جهت برگزاری مراسم ساده عروسی، طبل، آوازه خوانی، استفاده از بلندگو، ارائه بیش از یک غذای ساده و یک نوع، همچنین درخواست جهیزیه از سوی داماد را ممنوع اعلام کرده و علیه متخلفین، اقدام جدی انجام می دهد. این اقدام دولت پنجاب برای آسان ساختن ازدواج برای مردم فقیر است. در اکثر مناطق روز  سوم عروس از خانه پدر و مادر بازدید می کند. 

  منابع: