انتشار مقاله «بودجه ۲۰۲۶: آغاز دورانی نو برای باستان‌شناسی» در روزنامه تایمز آف ایندیا مورخ ۱ فوریه ۲۰۲۶ فرصتی ارزشمند برای بازتاب یکی از مهم‌ترین تحولات فرهنگی در هند معاصر است. این مقاله نشان می‌دهد که چگونه سیاست‌گذاری مالی می‌تواند میراث فرهنگی را در کنار توسعه اقتصادی قرار دهد و الگویی نوین از پیوند میان اقتصاد و فرهنگ را به نمایش بگذارد.

بودجه پیشنهادی دولت هند برای سال مالی ۲۰۲۶–۲۰۲۷، با تمرکز بر توسعه ۱۵ محوطه باستانی شاخص، اهمیت حفاظت از میراث را برجسته می‌کند و آن را به‌عنوان موتور محرک گردشگری و هویت ملی معرفی می‌سازد. از تمدن سند ـ ساراسواتی تا محوطه‌های بودایی و معماری تبتی، این برنامه تصویری جامع از تنوع فرهنگی هند ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که میراث تاریخی می‌تواند به‌طور مستقیم در خدمت توسعه پایدار قرار گیرد.

این تجربه هند اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا نشان می‌دهد که چگونه یک کشور می‌تواند با رویکردی علمی و آینده‌نگر، میراث خود را به سرمایه‌ای اجتماعی و اقتصادی تبدیل کند. این نگاه تطبیقی می‌تواند الهام‌بخش دیگر کشورها، از جمله ایران، در مسیر تلفیق سیاست‌های توسعه با حفاظت از میراث فرهنگی باشد.

در نهایت، شعار «ویکاس بهی، ویراسات بهی» (هم توسعه، هم میراث) که در این بودجه برجسته شده، پیام روشنی برای جامعه جهانی دارد: توسعه واقعی زمانی معنا می‌یابد که ریشه‌های فرهنگی و تاریخی ملت‌ها نیز پاس داشته شوند.

خلاصه مقاله

در بودجه سال مالی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ که دولت مرکزی هند اعلام کرده، میراث فرهنگی و باستان‌شناسی جایگاهی ویژه یافته است. این بودجه علاوه بر اصلاحات اقتصادی و مالیاتی، توسعه ۱۵ محوطه باستانی شاخص در ایالت‌های مختلف کشور را پیش‌بینی می‌کند؛ اقدامی که هدف آن گسترش گردشگری میراثی با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و روایت‌گری پایدار است.

محوطه‌های مهم در این برنامه:

• راخیگارهی: بزرگ‌ترین مرکز تمدن سند ـ ساراسواتی.
• لوتال: قدیمی‌ترین بندر هند با نقش تاریخی در تجارت بین‌المللی.
• دولاویرا: محوطه‌ای با نظام پیشرفته مدیریت آب و طرح شهری منظم.
• آدیچانالور (تامیل نادو) : محوطه عصر آهن و محل تدفین کوزه‌ای.
• هاستیناپور: مرتبط با مهابهاراتا و کاوش‌های پروفسور بی. بی. لال.
• کاخ له (لاداخ) : نمونه برجسته معماری تبتی با مصالح بومی.
• سارنات: محل نخستین خطبه بودا و جایگاه پایتخت شیر آشوکا؛ نامزد ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو.

علاوه بر این، دولت برنامه‌هایی برای توسعه گردشگری بودایی در ایالت‌های آندرا پرادش، سیکیم، میزورام و تریپورا ارائه کرده است. همچنین، ایجاد مسیرهای پیاده‌روی در محوطه‌های باستانی برای تجربه‌ای فراگیر از تاریخ مورد توجه قرار گرفته است. در مجموع، سیاست جدید دولت با شعار (هم توسعه، هم میراث) نشان می‌دهد که میراث فرهنگی هند حفظ خواهد شد و به‌عنوان بخشی از توسعه پایدار و علمی آینده کشور نقش‌آفرینی خواهد کرد.

نویسنده: دکتر شوبهام کوالیا- استادیار گروه تاریخ، کالج شهید بهگات سینگ، دانشگاه دهلی

https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/voices/budget-2026-a-new-era-for-archaelogy/