یافته‌های حاصل از گفت‌وگو با ۴۸ جوان (۳۸ پسر و ۱۰ دختر) در ۱۶ ولایت افغانستان نشان می‌دهد که علاقه‌مندی جوانان و فعالیت­ آن‌ها در رشته‌هایی مانند رسانه، نویسندگی، شاعری، سینما، نقاشی، گرافیک و عکاسی در سال‌های اخیر کم‌رنگ شده است. نبود زمینه‌های مناسب کاری و نبود پشتیبانی‌های فرهنگی، سبب شده که تعدادی از جوانان انگیزه‌ی خود را از دست بدهند. در این بررسی با مسئولان مرکزهای آموزشی، استادان دانشگاه‌ها و نهادهای وابسته، گفت‌وگو شده است. کارشناسان، می‌گویند که ادامه‌ی این وضعیت می‌تواند آینده‌ی شغلی هزاران جوان را با چالش روبه‌رو کند و ظرفیت‌های فرهنگی را کاهش دهد.

نگرانی روزنامه‌نگاران در سایه‌ی کاهش فعالیت رسانه‌ها

نبود فرصت‌های پایدار کاری در رسانه‌ها، سبب شده است که تعدادی از روزنامه‌نگاران آینده‌ی این شغل را مبهم ببینند. یافته‌های حاصل از گفت‌وگو با نُه خبرنگار نشان می‌دهد که آن‌ها از ادامه‌ی فعالیت‌های خود در رسانه‌ها نگران هستند. الینای ۲۵ساله از بامیان که چهار سال در رسانه کار کرده است، می‌گوید: "اگر شرایط همین طور باشد و تغییر نکند، آینده نامعلوم است. شخصاً خودم شاید از کار در رسانه دست بکشم؛ چون اکنون خیلی با شرایط سختی روبه‌رو هستم".

شهزاد آرین، استاد یکی از دانشگاه‌ها، از کاهش حضور دانشجویان در رشته‌ی خبرنگاری خبر می‌دهد. "حضور دانشجویان حدود ۴۰ درصد یا بیشتر کاهش یافته است. نه تنها حضور کم‌رنگ شده، بلکه درصد باقی‌مانده نیز با بی‌انگیزگی تحصیلات را ادامه می‌دهند."

وحید غروال، کارشناس رسانه‌ای، می‌گوید: "بالندگی ژورنالیزم و رسانه به محیط و جامعه نیاز دارد. ژورنالیست باید چنان فعال باشد که مسئولیت اجتماعی را ادا کند، ناگفته‌ها را بگوید، نارسایی‌ها را آشکار کند. اگر چنین بستری وجود نداشته باشد، ژورنالیست و رسانه اصلاً وجود عینی ندارد."

نایل ابراهیمی، دیگر کارشناس رسانه‌ای، نیز می‌گوید: "متغیرهای بسیاری وجود دارد که باعث نگرانی کارمندان رسانه می‌شود. جوان؛ توانایی تشخیص بازار را دارد، وقتی می‌بیند فرصت کار نیست، به راحتی از ادامه و انتخاب این حوزه به عنوان یک فرصت شغلی برای آینده‌اش منصرف می‌شود."

نگاه شاعران و نویسندگان به وضعیت امروز ادبیات

وضعیت کاری و چالش‌های فرهنگی در بخش ادبیات، سبب شده است که حضور جوانان در این بخش کاهش یابد. ۱۱ جوان شاعر و نویسنده و سه انجمن فرهنگی، در گفت‌وگوی انجام شده گفته اند که نسبت به آینده‌ی کاری خود نگران استند.

معصومه‌ی ۲۵ساله از بامیان، با شش سال تجربه در ادبیات، می‌گوید: "محدودیت‌ها باعث شده نتوانم اشعارم را آزادانه در محفل‌های فرهنگی یا رسانه‌ها بخوانم. حالا بیشتر به موضوع‌های کلی می‌پردازم."

مریم ۲۸ساله از بامیان نیز با شش سال تجربه در ادبیات، می‌گوید: "بعضی موضوع‌ها را محدود کردیم، نمی‌خواهم با مشکل مواجه شوم. آرزوی من این است روزی برسد که آزادانه بنویسم و منتشر کنم."

حبیب‌الرحمان، برگزارکنند انجمن فرهنگی «ابوریحان البیرونی» از کاپیسا، می‌گوید: "حضور جوانان در انجمن‌های فرهنگی از ۱۰۰ درصد به ۴۰ درصد کاهش یافته است. در گذشته از طریق فراخوان می‌توانستیم جوانان را تشویق کنیم؛ نگرانم اگر اوضاع به همین شکل باقی بماند، استعداد جوانان نابود شود."

فردین روستایی، عضو انجمن شاعران کاپیسا، می‌افزاید: "در گذشته هر ماه دست‌کم یک یا دو محفل برگزار می‌شد؛ اما اکنون شاید هر سه یا چهار ماه یک بار فرصتی برای گردهم‌آیی پیش می‌آید. این کاهش مستقیم سبب دل‌سردی جوانان شده است."

گرایش جوانان به سینما کم‌رنگ شده است

سینما در ۱۹۲۸ میلادی به افغانستان وارد شد، در دهه‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۶۰ خورشیدی دوران شکوفایی را تجربه کرده است. اکنون دشواری فعالیت در تولید آثار و مهاجرت هنرمندان سبب شده که فعالیت جوانان در این بخش کم‌رنگ‌تر شود. پنج هنرپیشه‌ی سینما، گفته اند که از آینده‌ی شغلی خود در این بخش نگران هستند و تعدادی هم شغل خود را تغییر دادند.

حمید ۳۱ساله (نام مستعار) از بامیان با شش سال تجربه‌ی تولید فیلم مستند، می‌گوید: "راستش را بگویم انگیزه کم شده، اغلب پروژه‌ها به خاطر محتوای اجتماعی منتشر نمی‌شوند. قبلاً بیشتر روی موضوع‌های اجتماعی و حقوق خانم‌ها کار می‌کردیم؛ اما فعلاً به موضوعات فرهنگی و تاریخی محدود شده‌ایم."

اکمل ۳۰ساله از کندز با تولید ۲۹ فیلم هنری و صدها نمایش‌نامه، می‌گوید: "قبلاً در هنر سینما کار می‌کردیم، مردم علاقه‌مند بودند، سناریونویسان بودند، داستان می‌نوشتیم، سناریو می‌شد، تمرینات می‌شد. اما اکنون همه اینها تعطیل شده".

بصیر مجاهد، هنرپیشه‌ای با ۱۸ سال سابقه کار، هشدار می‌دهد: "در چهار سال گذشته فعالیت‌های سینمایی خیلی کم‌رنگ بوده و اصلاً شاهد ساخت هیچ فیلم بلند سینمایی نبودیم."

نقاشی: هنرمندان از نبود بازار شکایت دارند

گفت‌وگو با نُه هنرمند نقاش نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر جوانان نقاش در سبک کارشان تغییر ایجاد کرده اند. آن‌ها از نبود بازار فروش و مکان‌های دائمی برای فروش اثرهای هنری خود نیز، شکایت دارند.

زهرای ۳۵ساله (نام مستعار) از هرات، می‌گوید: "قبلاً هر وقت دلمان می‌خواست نمایشگاه می‌گرفتیم، حالا باید اجازه بگیریم. بعضی وقت‌ها مجبورم تابلو را نیمه‌کاره بگذارم یا عکسش را منتشر نکنم."

احمد ۳۰ساله از لغمان، می‌گوید: "بعضی از جوانان دست‌کشیدن از هنر نقاشی را مناسب می‌بینند که این برای هنر و خلاقیت خطرناک است."

مسعود عزیزی، آموزگار در یکی از کارگاه‌های هنری در کابل، از کاهش هنرآموزان خبر می‌دهد: "نبود نهادهای حمایتی، کم‌بودن فرصت‌های نمایش آثار، آینده‌ی شغلی هنرمندان جوان را نگران کرده است. اگر این وضعیت ادامه یابد، احتمال دارد بسیاری از استعدادها مسیر هنر را ترک کنند."

چالش‌های پیش‌ روی علاقه‌مندان عکاسی در بازار کار

نبود بازار کار مناسب؛ بر حوزه‌ی عکاسی و گرافیک نیز  تأثیر گذاشته است. جوانانی که در این بخش‌ها مشغول کار هستند، می‌گویند که کارشان کاهش یافته است.

عبدالرحمان ۲۹ساله با پنج سال تجربه‌ی طراحی گرافیک از غور، می‌گوید: "بسیاری از پروژه‌های مربوط به مسائل اجتماعی یا زنان رد می‌شوند. مشتری‌ها محتاط شده‌ اند و بازار محدود شده است."

احمد ۳۰ساله با شش سال تجربه‌ی عکاسی از غور، می‌گوید: "نمایشگاه‌های عکاسی دیگر برگزار نمی‌شود، در فضای مجازی هم محتاط‌تر شده‌ام؛ سفارش کارها کم شده و فضای نمایش عمومی تقریباً وجود ندارد."

کارشناسان مسائل اقتصادی، به این باور هستند کاهش سهم جوانان در حوزه­های مختلف مشاغل؛ بر روی تولید ناخالص داخلی تأثیر منفی دارد و در ادامه؛ بی‌کاری‌های گسترده را در کشور تشدید خواهد نمود.

احمدولی سازش، کارشناس مسائل اقتصادی، در باره‌ی برنامه‌های کاربردی برای پیش‌گیری این وضعیت چنین می‌گوید: " افرادی که از حوزه­هایی مانند رسانه و هنر پول به دست می‌آورند، در واقع در تولید ناخالص یک کشور تأثیر دارند. وقتی این افراد بی‌کار باشند، روی تولید ناخالص داخلی تأثیر منفی می‌گذارد. دولت می بایست برنامه‌هایی را در سطح کلان، راهبردی و استراتژیک داشته باشد و بستر کاری مناسب را فراهم کند. در غیر این صورت احتمال این که این بخش از جامعه از کشور فرار کنند، زیاد خواهد بود."

منبع: سلام وطندار

لینک:

 https://swn.af/youth-and-the-distance-from-art-a-look-at-challenges-and-opportunities/