خانم سائره سامو: خشونت علیه زنان
«نه همه مردان ،اما یک مرد.» این عبارت سالهاست که هر بار خبر خشونت علیه زنان ــ از قتلهای ناموسی و اسیدپاشی گرفته تا آزار و اذیت ــ در رسانهها یا شبکههای اجتماعی منتشر میشود، بار دیگر بر سر زبانها میافتد. زنکشی و خشونت مبتنی بر جنسیت، پدیدهای ریشهدار و چندصدساله است، اما قرن بیستویکم نیز شاهد شکلهای تازهای از خشونت علیه زنان بوده است؛ خشونتی که گاه به خاطر کوچکترین بهانه و گاه حتی بدون هیچ تقصیری بر آنان تحمیل میشود. پرونده دکتر ماهنور که هنگام انجام وظیفه در بیمارستان مدنی کویته، هدف حمله اسیدپاشی یکی از کارکنان همان بیمارستان قرار گرفت و بهشدت مجروح شد، بار دیگر پرسشهای جدی را پیش روی جامعه قرار داده است. آیا زن همچنان در بند نگرشهای مردسالارانه اسیر است و تحصیل و پیشرفت او برای این جامعه پذیرفتنی نیست؟ آیا اسید پاشیدن بر چهره یک زن، به اقدامی ساده برای انتقامجویی تبدیل شده است؛ اقدامی که تنها هدفش نابود کردن چهره و زندگی او برای همیشه است؟ آیا این همان عدالتی است که زنان در جامعه امروز ما از آن برخوردارند؟ آیا جایگاه نهایی زنان در چنین جامعهای همین است؟
آمارهای مربوط به قتل زنان نشان میدهد که بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴، بیش از ۷۵۰۰ زن در پروندههای ثبتشده خشونت مبتنی بر جنسیت جان خود را از دست دادهاند. از این میان، دستکم ۱۵۵۳ زن به نام غیرت کشته شدهاند و ۳۳۸۵ زن نیز قربانی خشونت خانگی شدهاند. این ارقام، آسیبپذیری زنان در جامعهای مردسالار را بهروشنی نشان میدهد؛ جامعهای که در آن، عاملان خشونت اغلب پدران، برادران یا همسرانی هستند که به بهانه حفظ آبرو، اعمال خشونت و حتی قتل همسر، خواهر یا دختر خود را موجه و حق خود میدانند. بسیاری از موارد خشونت خانگی هرگز به رسانهها راه پیدا نمیکند، اما همین میزان گزارششده نیز نشان میدهد که خشونت علیه زنان همچنان یکی از جدیترین معضلات اجتماعی است. خشونت خانگی، عزتنفس و کرامت زن را خدشهدار میکند و حتی به او در خانه خود نیز احساس ناامنی میدهد. از بسیاری از زنان انتظار میرود که در هر شرایطی در چارچوب خانه باقی بمانند و مسئولیتهای خانوادگی را بدون هیچ کاستی انجام دهند. در صورت کوچکترین کوتاهی، بهویژه در مناطق روستایی، زنان غالباً با سرزنش و حتی برخوردهای خشونتآمیز از سوی اعضای مردسالار خانواده روبهرو میشوند. چنین رفتارهایی نهتنها آثار جسمی، بلکه زخمهای عمیق روحی و روانی بر جای میگذارد و سلامت و امنیت زنان را به خطر میاندازد.
قتلهای موسوم به غیرت بیش از همه در مناطق روستایی، بهویژه در میان جوامع فئودالی و اقشار کمسواد که آن را با مفهوم ناموس پیوند میدهند، رواج دارد. ریشهکن کردن این سنت زیانبار، گامی ضروری برای ساختن جامعهای عادلانه و برابر است. در شهرها، هرچند تا اندازهای از شکافهای جنسیتی کاسته شده و زنان توانستهاند در عرصههای آموزشی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی پیشرفتهای چشمگیری داشته باشند و در بسیاری از حوزهها بدرخشند، اما همچنان با پروندههایی مانند ماجرای دکتر ماهنور روبهرو هستیم؛ زنانی که تنها به دلیل رد کردن پیشنهاد ازدواج یک مرد، هدف خشونت قرار میگیرند. برای چنین مردانی، رد شدن خواستگاری نوعی خدشه به حیثیت و غرور تلقی میشود و آنان برای انتقام، به اسیدپاشی، خشونت فیزیکی یا آزار جنسی متوسل میشوند تا کرامت و شأن زن را از او بگیرند.
سازمانهای بینالمللی و متخصصان، اشکال گوناگونی از خشونت علیه زنان را شناسایی کردهاند؛ از جمله خشونت جسمی، خشونت جنسی، خشونت عاطفی و روانی، خشونت فرهنگی، توهین و آزار کلامی، آزار و اذیت و نیز خشونت دیجیتال. زنان، چه در مناطق روستایی و چه در شهرها، همچنان قربانی این اشکال مختلف خشونت هستند. حتی زمانی که دسترسی فیزیکی به یک زن ممکن نباشد، او از طریق شبکههای اجتماعی و فضای مجازی مورد آزار قرار میگیرد. پژوهشها نشان میدهد که در سطح جهان حدود ۵۸ درصد زنان دستکم یکبار آزار و اذیت اینترنتی را تجربه کردهاند و در پاکستان نیز نزدیک به ۴۰ درصد زنان قربانی قلدری و آزار سایبری شدهاند. در این میان، دانشجویان دختر از جمله گروههایی هستند که بیش از دیگران هدف خشونت دیجیتال قرار میگیرند. در جنوب آسیا، سنتهای ریشهداری همچون ازدواج اجباری و بدون رضایت، محروم کردن دختران از تحصیل و استفاده از زنان بهعنوان ابزار حلوفصل اختلافات و پرداخت غرامت، همچنان در برخی جوامع بهعنوان رسوم فرهنگی پذیرفته میشوند. این تعرض مداوم به حقوق و کرامت زنان، آسیبهای عمیق روانی بر آنان وارد میکند و روحیه و امیدشان را تضعیف میسازد. تداوم چنین نگرشهای زنستیزانه، بیعدالتیها و خشونتها، کشورها را به پایینترین رتبههای شاخص برابری جنسیتی سوق میدهد.
امروز بیش از هر زمان دیگری، اصلاح این طرز فکرها و سنتهایی که کرامت، عفت و شخصیت زنان را زیر سؤال میبرند، ضرورتی انکارناپذیر است. باید با رسوم زنستیزانه و هرگونه تبعیض جنسیتی مقابله کرد تا دیگر هیچ زنی قربانی اسیدپاشی و خشونت نشود و چهره و آیندهاش برای همیشه نابود نگردد. به رسمیت شناختن جایگاهی که اسلام قرنها پیش برای زنان ترسیم کرده است، در حقیقت اذعان به منزلتی است که بر پایه کرامت، احترام و عزت انسانی بنا شده؛ منزلتی که در بسیاری از جوامع، هنوز نیز نظیری برای آن یافت نمیشود.
لینک:
https://tribune.com.pk/story/2614291/violence-against-women-5
نظر شما