خانم ناصره عتیق نویسنده پاکستانی:

بی‌تردید مرحله نخست مذاکرات اسلام‌آباد درباره جنگ ایران و آمریکا بدون دستیابی به نتیجه مشخص پایان یافت، اما روند گفت‌وگوها هنوز متوقف نشده است. انتظار می‌رود دور دوم مذاکرات در آینده‌ای نزدیک برگزار شود و به احتمال زیاد این گفت‌وگوها بار دیگر در پایتخت پاکستان، اسلام‌آباد، انجام خواهد شد.

دلیل این امر روشن است؛ پاکستان به‌عنوان یک قدرت هسته‌ای و با بهره‌گیری از ظرفیت‌های سیاسی و نظامی خود، تلاش گسترده‌ای را برای میانجیگری میان دو طرف درگیر و جلوگیری از رویارویی‌ای که می‌تواند پیامدهای ویرانگر و خطرناکی برای منطقه و جهان داشته باشد، آغاز کرده است. در این میان، کشورها و قدرت‌هایی که خواهان جلوگیری از وقوع یک جنگ گسترده و حفظ جان انسان‌ها هستند، نه‌تنها از تلاش‌های دیپلماتیک رهبری سیاسی و نظامی پاکستان حمایت می‌کنند، بلکه آشکارا از این رویکرد پشتیبانی به عمل می‌آورند.

واقعیت این است که پس از سال‌ها خصومت میان ایران و آمریکا، پاکستان توانست دو طرف را در اوج تنش‌ها پای میز مذاکره بنشاند؛ دستاوردی که باعث شده اسلام‌آباد به یکی از کانون‌های امید برای برقراری صلح در سطح جهان تبدیل شود.

در مرحله نخست مذاکرات اسلام‌آباد، چهره‌های برجسته و تأثیرگذار دو کشور حضور داشتند. هیئت آمریکایی به ریاست معاون رئیس‌جمهور آمریکا، جی‌دی ونس، و هیئت ایرانی به ریاست رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، محمدباقر قالیباف، در این مذاکرات شرکت کردند.

نادیده گرفتن این واقعیت نادرست خواهد بود که در کنار تلاش‌های صادقانه پاکستان برای حفظ آتش‌بس، حتی در میان رهبران آمریکا نیز نشانه‌هایی از تمایل به کاهش تنش‌ها مشاهده می‌شود؛ هرچند سیاست‌های تهاجمی همچنان ادامه دارد. همین وضعیت سبب شده است که روند گفت‌وگوها همچنان ادامه یابد.

در این میان، موضوع تنگه هرمز نیز به‌عنوان جبهه‌ای تازه مطرح شده است و آمریکا اقدام به محاصره دریایی این گذرگاه راهبردی کرده است.

در سطح بین‌المللی نیز قدرت‌های بزرگ و دارای توان هسته‌ای مواضع متفاوتی اتخاذ کرده‌اند. جمهوری خلق چین از ایران حمایت کرده و هم‌زمان در چارچوب تلاش‌ها برای پایان دادن به جنگ ایران و آمریکا، طرحی چهار ماده‌ای برای برقراری صلح و ثبات در خاورمیانه ارائه داده است.

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در دیدار با ولیعهد امارات متحده عربی در پکن تأکید کرد که برای پایان دادن به تنش‌های منطقه و دستیابی به صلح پایدار، باید به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورهای خلیج فارس احترام گذاشته شود. او تصریح کرد که تنها راه‌حل مشکلات، حاکمیت قانون است و برقراری صلح و ثبات در منطقه بدون پایبندی به قوانین بین‌المللی امکان‌پذیر نیست.

رئیس‌جمهور چین همچنین هشدار داد که نباید اجازه داد جهان بار دیگر به «قانون جنگل» بازگردد. در همین حال، تلاش‌های میانجیگرانه پاکستان نیز با شدت ادامه یافت. نخست‌وزیر پاکستان، شهباز شریف، به عربستان سعودی و قطر سفر کرد و فیلد مارشال سید عاصم منیر نیز راهی ایران شد. شهباز شریف با امیر قطر، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، دیدار و گفت‌وگو کرد و فیلد مارشال عاصم منیر نیز در تهران با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، ملاقات داشت. بر پایه این تماس‌ها و رایزنی‌ها، این احتمال بسیار قوی مطرح شده است که زمینه برای برگزاری دور دوم مذاکرات تا حد زیادی فراهم شده باشد.

برخی محافل آگاه معتقدند که دو طرف منازعه، از طریق میانجیگری پاکستان، پیش‌نویس‌های اولیه توافق احتمالی را با یکدیگر تبادل کرده‌اند. اگر این روند به نتیجه برسد و مذاکرات موفقیت‌آمیز باشد، امضای توافق نهایی می‌تواند در اسلام‌آباد انجام شود. بر اساس گزارش رسانه‌های ایرانی، در دیدار فیلد مارشال عاصم منیر و محمدباقر قالیباف در تهران، موضوع آتش‌بس میان ایران و آمریکا و راه‌های پیشبرد مذاکرات با جزئیات مورد بررسی قرار گرفت. پیش از این دیدار نیز عاصم منیر با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت‌وگو کرده بود.

در همان روز، شهباز شریف با امیر قطر دیدار کرد. هدف اصلی این ملاقات نیز تبادل نظر درباره صلح و ثبات در منطقه خلیج فارس و تأکید بر ضرورت حل اختلافات از طریق مذاکراتی بود که قرار است در اسلام‌آباد برگزار شود. در مجموع، گزارش‌های مختلف رسانه‌های بین‌المللی حاکی از آن است که تلاش‌های دیپلماتیک و میانجیگرانه برای انتقال پیام‌ها، پیشنهادها و شرایط طرف‌های درگیر با جدیت ادامه دارد.

شبکه الجزیره نیز گزارش داده است که بر همین اساس نمی‌توان احتمال دستیابی به یک پیشرفت مهم و غیرمنتظره در آینده نزدیک را نادیده گرفت؛ پیشرفتی که در صورت تحقق، می‌تواند مانع از وقوع فاجعه‌ای بزرگ و ویرانگر برای بشریت شود و راه را برای صلح و ثبات هموار سازد.