ممتاز عسکری مادهوانی (نام خانوادگی: عسکری؛ متولد ۳۱ ژوئیه ۱۹۴۷) که با نام هنری ممتاز شناخته میشود، بازیگر هندی است که بیشتر در فیلمهای هندی فعالیت داشت. او فعالیت هنری خود را از کودکی آغاز کرد و پس از بازی در فیلمهای درجه دوم، به یکی از بازیگران برجسته و پردرآمد اواخر دهه ۱۹۶۰ و اوایل دهه ۱۹۷۰ تبدیل شد. ممتاز به خاطر ایفای نقش زنان سرزنده و پرشور در فیلمهای درام عاشقانه و اکشن شهرت دارد. او برنده جایزه فیلمفیر بهترین بازیگر زن شده و در سال ۱۹۹۷ جایزه یک عمر دستاورد فیلمفیر را دریافت کرد..
ممتاز در ۱۱ سالگی با فیلمهای «لاجونتی» (۱۹۵۸) و «سونه کی چیدیا» (۱۹۵۸) وارد سینما شد و نقشهای کوچکی در فیلمهای «استری» (۱۹۶۱) و «سهرا» (۱۹۶۳) ایفا کرد. او در ابتدا به عنوان «قهرمان زن بدلکار» در فیلمهای «فولاد» (۱۹۶۳) و «داکو منگل سینگ» (۱۹۶۶) شناخته میشد که این موضوع موقتاً به پیشرفت حرفهای او آسیب زد. پس از تحسین منتقدان برای بازی در فیلمهای «رام اور شیام» (۱۹۶۷)، «میره همدام میره دوست» (۱۹۶۸) و «برهماچاری» (۱۹۶۸)، او با فیلم «دو راسته» (۱۹۶۹) به موفقیت بزرگی دست یافت. ممتاز با بازی در فیلمهایی چون «بندان» (۱۹۶۹)، «آدمی اور انسان» (۱۹۶۹)، «سچا جهوٹھا» (۱۹۷۰)، «خیلونا» (۱۹۷۰) — که برای آن جایزه فیلمفیر بهترین بازیگر زن را دریافت کرد — «ترے میرے سپنے» (۱۹۷۱)، «لوفر» (۱۹۷۳)، «جھیل کے اس پار» (۱۹۷۳)، «چور مچائے شور» (۱۹۷۴)، «آپ کی قسم» (۱۹۷۴)، «روتی» (۱۹۷۴) و «پریم کهانی» (۱۹۷۵) به یکی از محبوبترین بازیگران زن سینمای هند تبدیل شد. پس از فیلم «آینا» (۱۹۷۷)، ممتاز برای ۱۳ سال از سینما فاصله گرفت و در سال ۱۹۹۰ با فیلم «آندیان» بازگشت که آخرین حضور سینمایی او پیش از بازنشستگی بود. از آن زمان تاکنون، او به همراه همسرش مایور مادهوانی، تاجر اوگاندایی، در لندن زندگی میکند و دو دختر به نامهای ناتاشا و تانیا دارد. ناتاشا در سال ۲۰۰۶ با فردین خان، پسر فیروز خان، ازدواج کرد. ممتاز همچنین مدافع بازماندگان سرطان سینه بوده و در مستند «۱ دقیقه» (۲۰۱۰) حضور داشته است.
ریشه ایرانی خانواده ممتاز
ممتاز فرزند عبدالصمد عسکری (فروشنده خوشکبار) و شادی حبیب آقا است که اهل مشهد، ایران بودند. پدرش از خانواده سادات بودند. والدین او تنها یک سال پس از تولد او از یکدیگر جدا شدند. خواهر بزرگتر او، مالیکا، نیز بازیگر است و با راندهاوا، کشتیگیر و بازیگر هندی و برادر کوچکتر دارا سینگ، ازدواج کرده است.
در دوران کودکی، ممتاز در فیلم «سونه کی چیدیا» (۱۹۵۸) ظاهر شد. در نوجوانی و اوایل دهه ۱۹۶۰، او به عنوان سیاهیلشکر در فیلمهایی چون «واله کیا بات های»، «استری» و «سهرا» بازی کرد. نخستین نقش او در فیلمهای درجه یک، نقش خواهر قهرمان در فیلم «گهرا داغ» به کارگردانی او. پی. رالهان بود. او همچنین نقشهای کوچکی در فیلم موفق «موج جین دو» ایفا کرد. سپس، او نقش قهرمان اصلی زن را در ۱۶ فیلم اکشن از جمله «فولاد»، «ویر بیمسن»، «تارزان به دهلی میآید»، «سکندر اعظم»، «رستم هند»، «راکا» و «داکو منگل سینگ» به همراه دارا سینگ، کشتیگیر آزاد، بازی کرد و به عنوان قهرمان زن بدلکار شناخته شد. در فیلمهای مشترک با دارا سینگ، دستمزد او ۲۵۰ هزار روپیه و دستمزد دارا سینگ ۴۵۰ هزار روپیه برای هر فیلم بود. ممتاز برای بازی در فیلمهای «رام اور شیام» (۱۹۶۷) و «آدمی اور انسان» (۱۹۶۹) نامزد دریافت جایزه فیلمفیر بهترین بازیگر نقش مکمل زن شد. درام خانوادگی پرفروش «دو راسته» (۱۹۶۹) به کارگردانی راج خوسلا و با بازی راجش خانا، سرانجام ممتاز را به یک ستاره تمامعیار تبدیل کرد. او در این فیلم نقش یک قهرمان زن فرعی را داشت و کارگردان چهار آهنگ را با او فیلمبرداری کرد. این فیلم یکی از محبوبترین آثار او شد و او اذعان داشت که اگرچه نقش کوچکی داشت، اما تأثیر زیادی بر محبوبیت او گذاشت. «دو راسته» و «بندان»، هر دو با بازی راجش خانا، به ترتیب با فروش حدود ۶۵ میلیون و ۲۸ میلیون روپیه، پرفروشترین فیلمهای سال ۱۹۶۹ شدند.
در سال ۱۹۷۰، ممتاز نقش اصلی زن را در فیلم «خیلونا» بازی کرد و برای این نقش اولین و تنها جایزه فیلمفیر بهترین بازیگر زن را دریافت کرد. او ابراز خوشحالی کرد که تماشاگران او را در یک نقش احساسی پذیرفتهاند. همکاری او با راجش خانا در مجموع ۱۰ فیلم، موفقترین همکاری او در دوران حرفهای بود. ممتاز اغلب با فیروز خان همبازی شد و در فیلمهای پرفروشی چون «میلا» (۱۹۷۱)، «آپراد» (۱۹۷۲) و «ناگین» (۱۹۷۶) ظاهر شد. او در فیلمهای «لوفر» و «جهیل کے اس پار» (۱۹۷۳) در مقابل دارمندرا بازی کرد. ششی کاپور که پیشتر بازی در نقش مقابل ممتاز را در فیلم «سچا جهوٹھا» به دلیل بدلکاریهای قهرمان زن رد کرده بود، سرانجام در «چور مچائے شور» (۱۹۷۳) با او همبازی شد.
ممتاز پس از درام «آینا» (۱۹۷۷) از سینما کنارهگیری کرد تا بر خانواده تمرکز کند. او پس از ۱۳ سال با فیلم «آندیان» (۱۹۹۰) بازگشت، اما با شکست این فیلم، برای همیشه از سینما دوری گزید.
ممتاز در ابتدا با شامی کاپور، بازیگر، نامزد بود، اما به دلیل اینکه خانواده کاپور خواستار ترک حرفه توسط او پس از ازدواج بودند، این نامزدی به هم خورد. او در سال ۱۹۷۴ با مایور مادهوانی، تاجر اوگاندایی و گجراتیتبار، ازدواج کرد.
اگرچه ممتاز در خانوادهای مسلمان متولد شد، اما اعلام کرده به خدایان هندو، به ویژه شیوا و گانشا، ایمان دارد. او همچنین با اشاره به رضایت خود از ازدواج تکهمسری با مادهوانی که هندو است، مخالفت خود را با چندهمسری در اسلام ابراز کرده است. در ماه مه ۲۰۲۲، ممتاز به دلیل عفونت معده در بیمارستان بریچکندی بمبئی بستری شد. او در ۵۴ سالگی به سرطان سینه مبتلا شد و شش دوره شیمیدرمانی و ۳۵ جلسه پرتودرمانی را پشت سر گذاشت تا سرطان او کاملاً درمان شود.
ممتاز یکی از نمادینترین بازیگران زن سینمای هند به شمار میرود. او در طول دوران بازیگری خود به خاطر سرزندگی و خودجوشیاش شناخته شد و از برچسب قهرمان بدلکار فیلم که در ابتدا مانع پیشرفت او شده بود، رهایی یافت. در سال ۲۰۲۲، او در فهرست «۷۵ بازیگر زن برتر بالیوود» مجله اوتلوک هند قرار گرفت. ممتاز یکی از پردرآمدترین بازیگران زن از اواخر دهه ۱۹۶۰ تا اواسط دهه ۱۹۷۰ بود و شش بار از سال ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۴ در فهرست «برترین بازیگران زن» باکس آفیس هند حضور داشت که دو بار (۱۹۷۰ و ۱۹۷۱) در صدر این فهرست قرار گرفت. او در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ به عنوان یک نماد جنسی شناخته میشد و در فهرست «۵۰ چهره زیبا»ی تایمز آو ایندیا قرار گرفته است. ممتاز یکی از جذابترین بازیگران زن بالیوود در تمام دوران محسوب میشود. درخشش ملایم و سبک ساری آویخته از ویژگیهای سبک او بود که هنوز هم در دنیای مد مطرح است.
منابع:
https://en.wikipedia.org/wiki/Mumtaz_(Indian_actress)
نظر شما