کلیسای مونت سنت مری (Mount St. Mary Church)، منطقه باندرا بمبئی
کلیسای مونت سنت مری (Mount St. Mary Church) که به طور رسمی با عنوان کلیسای بانوی کوه (Basilica of Our Lady of the Mount) شناخته میشود، یکی از مهمترین زیارتگاههای مسیحیان کاتولیک در هند و از برجستهترین بناهای مذهبی شهر بمبئی است. این کلیسا بر فراز تپهای در منطقه باندرا و در ارتفاع حدود ۸۰ متری از سطح دریای عرب قرار گرفته و به دلیل موقعیت ممتاز جغرافیایی، معماری باشکوه، پیشینه تاریخی چندصدساله و جایگاه معنوی ویژه، سالانه میلیونها زائر و گردشگر را از سراسر هند و کشورهای دیگر به سوی خود جذب میکند.
زیارتگاه مونت سنت مری تنها یک مکان عبادت برای مسیحیان نیست، بلکه نمادی از همزیستی مسالمتآمیز ادیان، گفتوگوی بینفرهنگی و احترام متقابل میان پیروان مذاهب مختلف در شهر چندفرهنگی بمبئی به شمار میآید. هندوها، مسلمانان، زرتشتیان و پیروان دیگر ادیان نیز همانند مسیحیان برای دعا، نذر و طلب برکت به این مکان مقدس مراجعه میکنند و همین ویژگی، آن را به یکی از شاخصترین نمادهای همزیستی دینی در هند تبدیل کرده است.
پیشینه تاریخی
تاریخ این زیارتگاه به نیمه دوم قرن شانزدهم میلادی بازمیگردد؛ زمانی که مبلغان عیسوی پرتغالی پس از استقرار در سواحل غربی هند، مجسمهای از حضرت مریم(س) را از پرتغال به باندرا منتقل کردند و در حدود سال ۱۵۷۰ میلادی نیایشگاهی کوچک از گل و چوب بر فراز تپهای مشرف به دریا بنا نهادند. این نیایشگاه که در ابتدا تنها برای عبادت خصوصی ساخته شده بود، به سرعت مورد توجه مسیحیان منطقه قرار گرفت و به یکی از مراکز مهم زیارتی هند پرتغالی تبدیل شد.
در سال ۱۵۸۷ این نیایشگاه تحت سرپرستی کلیسای سانتا آنا قرار گرفت و پس از تأسیس کلیسای سنت اندرو در سال ۱۶۱۶، اداره آن به این کلیسا واگذار شد. با افزایش شمار زائران، در حدود سال ۱۶۴۰ بنای اولیه به نمازخانهای بزرگتر تبدیل شد تا پاسخگوی نیازهای مذهبی جامعه رو به رشد مسیحیان و سربازان پرتغالی مستقر در قلعه لندز اند باشد.
حمله دزدان دریایی و افسانه زنبورها
در سال ۱۷۰۰ میلادی، دزدان دریایی عرب از مسقط به باندرا حمله کردند و در پی یافتن گنجینههای ارزشمند، به زیارتگاه مونت سنت مری نیز یورش بردند. آنان با تصور اینکه دست راست مجسمه حضرت مریم از طلا ساخته شده است، آن را قطع کردند و قصد داشتند کلیسا را نیز به آتش بکشند. بر اساس روایات محلی، ناگهان دستههای عظیمی از زنبورها به مهاجمان حمله کردند و آنان ناچار شدند بدون تحقق هدف خود منطقه را ترک کنند. این روایت هنوز هم در میان مردم باندرا به عنوان یکی از کرامات حضرت مریم نقل میشود.
پس از آسیب دیدن مجسمه، برای مدتی مجسمه «بانوی دریانوردان» از کلیسای سنت اندرو به این زیارتگاه منتقل شد تا مراسم مذهبی ادامه یابد. بعدها مجسمه اصلی مرمت شد و بار دیگر جایگاه ویژه خود را در کلیسا به دست آورد.
ویرانی و بازسازی کلیسا
زیارتگاه مونت سنت مری در طول تاریخ چندین بار تخریب و بازسازی شده است. در جریان لشکرکشی مراتهها به فرماندهی چیماجی آپا در سال ۱۷۳۸ میلادی، کلیسا به شدت آسیب دید. به علت آشفتگیهای سیاسی و کمبود روحانیون، برای حدود دو دهه برگزاری مراسم عمومی در این مکان متوقف شد.
در سال ۱۷۶۱ کلیسا برای سومین بار بازسازی گردید و فعالیتهای مذهبی از سر گرفته شد. اسقف اعظم گوا نیز در همان سال انجمن مذهبی «برادری بانوی کوه» را تأسیس کرد که نقش مهمی در اداره و توسعه این زیارتگاه ایفا نمود.
در قرن نوزدهم، کشیشان مختلف به توسعه و زیباسازی کلیسا پرداختند. همچنین با کمک مالی خیر نامدار پارسی، سر جمشیدجی جیجیبوی، جادهای مناسب برای دسترسی آسان زائران از مسیر ماهیم به کلیسا احداث شد؛ اقدامی که نقش مهمی در افزایش شمار زائران داشت.
بنای کنونی کلیسا
ساختمان فعلی که چهارمین بنای این زیارتگاه محسوب میشود، در سال ۱۹۰۲ میلادی آغاز و در سال ۱۹۰۴ تکمیل شد. طراحی این بنا را معمار مشهور اس. ان. چاندابوی بر عهده داشت و بیشتر مصالح ساختمانی از طریق دریا به محل منتقل شد. سبک معماری این کلیسا تلفیقی از عناصر نئوگوتیک اروپایی و ویژگیهای بومی معماری غرب هند است که جلوهای باشکوه و منحصربهفرد به آن بخشیده است.
در سال ۱۹۴۳ این زیارتگاه از نظر اداری استقلال یافت و مدیریت مستقلی برای آن تعیین شد. چند سال بعد، در سال ۱۹۵۴، همزمان با سال مریم، جایگاه معنوی این کلیسا بیش از پیش تثبیت شد.
تاجگذاری رسمی مجسمه حضرت مریم
یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ این زیارتگاه، اعطای اجازه رسمی تاجگذاری بر مجسمه حضرت مریم از سوی پاپ پیوس دوازدهم در ۲۱ اکتبر ۱۹۵۴ بود. این فرمان توسط کاردینال جیووانی باتیستا مونتینی ــ که بعدها با عنوان پاپ پل ششم شناخته شد ــ تأیید گردید. در پنجم دسامبر همان سال، کاردینال والرین گراسیاس طی مراسمی باشکوه، تاجهای زرین را بر سر حضرت مریم و کودک عیسی نهاد و زیارتگاه مونت سنت مری رسماً به یکی از مهمترین مراکز زیارتی کلیسای کاتولیک هند تبدیل شد.
مجسمه حضرت مریم
قدیمیترین و ارزشمندترین میراث این کلیسا، مجسمه چوبی حضرت مریم است که در قرن شانزدهم توسط مبلغان یسوعی از پرتغال به باندرا آورده شد. مردم محلی، بهویژه جامعه کاتولیک شرق هند، این مجسمه را با نام «موت مائولی» (Mot Mauli) میشناسند؛ عنوانی که در زبان مراتی و کنکانی به معنای «مادر مهربان» یا «بانوی کوه» است. بر اساس روایتی مشهور، یک ماهیگیر مسیحی در خواب مشاهده کرد که این مجسمه بر سطح آب دریا شناور است. روز بعد، همانگونه که در خواب دیده بود، مجسمه در دریا پیدا شد و با احترام فراوان به کلیسا منتقل گردید. این روایت در اسناد تاریخی کلیسای سنت اندرو نیز ثبت شده و به عنوان بخشی از سنت شفاهی جامعه مسیحیان باندرا شناخته میشود.
جشن مونت مری (Bandra Fair)
مهمترین آیین سالانه این زیارتگاه، جشن میلاد حضرت مریم در هشتم سپتامبر است که در سراسر هند با عنوان جشن مونت مری یا نمایشگاه باندرا شناخته میشود. پس از مراسم مذهبی، نمایشگاهی مردمی به مدت حدود یک هفته برگزار میشود که یکی از بزرگترین جشنوارههای مذهبی ایالت ماهاراشترا به شمار میرود. در این ایام، محوطه کلیسا و خیابانهای اطراف با گلآرایی، چراغانی و پرچمهای رنگارنگ آراسته میشود. صدها غرفه به فروش صنایعدستی، اشیای مذهبی، گل، شیرینی، خوراکیهای محلی و شمعهای نذری میپردازند. از رسوم مشهور این جشن، روشن کردن شمعهای مومی به شکل اعضای بدن انسان مانند دست، پا، قلب، چشم و دیگر اندامهاست. زائران این شمعها را به نشانه دعا برای شفا، سلامتی یا برآورده شدن حاجات خود تقدیم حضرت مریم میکنند و بسیاری نیز پس از برآورده شدن نذر، برای ادای شکرگزاری دوباره به این زیارتگاه بازمیگردند.
جایگاه فرهنگی و اجتماعی
امروزه کلیسای مونت سنت مری نه تنها یکی از مهمترین مراکز زیارتی مسیحیان هند، بلکه یکی از شناختهشدهترین نمادهای هویت فرهنگی و مذهبی شهر بمبئی محسوب میشود. حضور پیروان ادیان گوناگون در این مکان، برگزاری آیینهای مشترک و فضای احترام متقابل، این زیارتگاه را به نمونهای برجسته از همزیستی دینی و گفتوگوی بینادیان در جامعه چندفرهنگی هند تبدیل کرده است. از این رو، مونت سنت مری علاوه بر اهمیت مذهبی، جایگاهی ارزشمند در تاریخ اجتماعی، فرهنگی و گردشگری بمبئی نیز دارد و همچنان یکی از پربازدیدترین اماکن مقدس غرب هند به شمار میرود.
منبع: 
نظر شما