شعر فارسی

  • حافظ و هرمز

    حافظ و هرمز

    سلطان محمد دوم بهمنی، که میان سال‌های ۱۳۷۸ تا ۱۳۹۷ بر دکن حکومت می‌کرد، حافظ را به پایتخت خود، گلبرگه، دعوت کرد. حافظ سفر را آغاز کرد، اما در بندر هرمز از تصمیم خود منصرف شد و شعری برای سلطان فرستاد که در آن توضیح می‌داد نمی‌تواند بوستان‌ها، شراب‌ها و دوستان محبوبش را در برابر ثروتی که سلطان…

  • ساغر صدیقی؛ شاعری که از اوج شهرت به تنهایی و فراموشی رسید

    ساغر صدیقی؛ شاعری که از اوج شهرت به تنهایی و فراموشی رسید

    ساغر صدیقی، شاعر برجسته اردو، با وجود استعداد درخشان و محبوبیت فراوان، زندگی پرفرازونشیبی را تجربه کرد. این گزارش، زندگی او را از دوران کودکی و آغاز شاعری تا مهاجرت به پاکستان، شهرت ادبی، سال‌های دشوار پایانی عمر و میراث ماندگارش در شعر اردو مرور می‌کند.

  • نقش محوری زبان فارسی در سرود ملی پاکستان

    نقش محوری زبان فارسی در سرود ملی پاکستان

    یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های سرود ملی پاکستان، ترکیب زبانی آن است. این سرود تقریباً به طور کامل به زبان فارسی سروده شده است که نشان‌دهنده تأثیر عمیق این زبان بر فرهنگ و تاریخ منطقه و تلاشی آگاهانه برای پیوند دادن هویت نوین پاکستان به میراث کلاسیک تمدن اسلامی در شبه‌قاره است.

  • چهار رکن ادبیات پشتو و ارادت به اهل‌بیت(ع)_ بخش دوم

    بخش دوم: حمزه بابا؛ عارف غزل‌سرای پشتو و روایتگر عرفان حسینی

    چهار رکن ادبیات پشتو و ارادت به اهل‌بیت(ع)_ بخش دوم

    اگر خوشحال‌خان ختک را باید بنیان‌گذار حماسه و هویت ملی در شعر پشتو دانست، بی‌تردید حمزه شینواری، مشهور به حمزه بابا، بنیان‌گذار مکتب عرفانی غزل پشتو است. ادبیات پشتو با حمزه بابا وارد مرحله‌ای تازه شد؛ مرحله‌ای که در آن، غزل از محدوده توصیف عشق زمینی فراتر رفت و به عرصه سلوک، معرفت، توحید و…

  • چهار رکن ادبیات پشتو و ارادت به اهل‌بیت(ع) _ بخش اول

    بخش اول: خوشحال‌خان ختک؛ شاعر حماسه، عشق و ولایت

    چهار رکن ادبیات پشتو و ارادت به اهل‌بیت(ع) _ بخش اول

    اگر تاریخ زبان پشتو را به بنایی عظیم تشبیه کنیم، بدون تردید چهار ستون اصلی آن رحمان بابا، خوشحال‌خان ختک، حمزه بابا و غنی‌خان هستند. این چهار شخصیت، نه تنها زبان پشتو را به اوج رساندند، بلکه روح فرهنگ پشتون را نیز در آثار خود متجلی ساختند. در میان این چهار شخصیت سه تن از جمله خوشحال‌خان ختک،…

  • مختار علی نیرآخونزاده پارسی سرای پیشاور

    معرفی اشخاص مشهور پیشاور

    مختار علی نیرآخونزاده پارسی سرای پیشاور

    مختار علی نیّر آخونزاده از برجسته‌ترین چهره‌های ادبی، فرهنگی، رسانه‌ای و پژوهشی زبان هندکو و پارسی سرای شهر پیشاور به شمار می‌رود؛ شخصیتی که زندگی و فعالیت‌هایش با تاریخ معاصر زبان هندکو گره خورده است. او نه تنها در عرصه ادبیات، نمایشنامه‌نویسی، روزنامه‌نگاری و پژوهش پیشگام بود، بلکه از طریق…

  • حیدری وجودی؛ پل میان شعر عرفانی کلاسیک و هویت معاصر افغانستان

    حیدری وجودی؛ پل میان شعر عرفانی کلاسیک و هویت معاصر افغانستان

    در تاریخ معاصر افغانستان، برخی شخصیت‌های فرهنگی فراتر از یک شاعر، نویسنده یا پژوهشگر ظاهر شده‌اند و به نمادهای هویت فرهنگی و معنوی جامعه تبدیل گردیده‌اند. مولانا غلام‌حیدر حیدری وجودی از جمله این چهره‌های ماندگار است که عمر خود را در راه پاسداری از زبان فارسی‌دری، ادبیات عرفانی و فرهنگ اصیل…

  • برگزاری محفل مشاعره ذیل عنوان «گل انار»

    برگزاری محفل مشاعره ذیل عنوان «گل انار»

    برگزاری محفل مشاعره ذیل عنوان «گل انار» در استان قندهار با حضور شیخ شیراحمد حقانی وزیر اطلاعات و فرهنگ، ملا محمد فاضل مظلوم وزیر حمل و نقل، استاندار قندهار و تعدادی از شاعران و فرهنگیان، بیانگر آن است که فرهنگ، ادب و شعر همچنان در تار و پود جامعه¬ی افغانستان زنده بوده و مردم این سرزمین با…

  • نگاهی به زندگی و دیوان فارسی مولانا وصی احمد

    شاعران فارسی گوی شبه قاره هند

    نگاهی به زندگی و دیوان فارسی مولانا وصی احمد

    مولانا وصی احمد از عالمان و شاعران برجسته سنت اسلامی در شبه‌قاره هند به شمار می‌رود که در کنار مقام علمی و دینی، در عرصه شعر فارسی نیز طبع‌آزمایی کرده و دیوانی ارزشمند از خود به یادگار گذاشته است.

  • پژوهشی درباره زندگی نامه، شرح احوال و آثار آفرین لاهوری

    پژوهشی درباره زندگی نامه، شرح احوال و آثار آفرین لاهوری

    آفرین به خاطر توانایی در خیال‌پردازی ادبی، آفرینش مضمون‌های نو، و ترکیب عارفانهٔ عشق و حقیقت شناخته می‌شود، و آثارش در منابع ادبی نظیر تاریخ‌های ادبی شبه‌قاره، تذکره‌ها و فهرست نسخه‌های خطی، همواره مورد استناد قرار گرفته‌اند.

  • زندگی و اشعار حکیم عینی

    زندگی و اشعار حکیم عینی

    حکیم عینی تحصیلات ابتدایی خود را در مکتب‌های قدیم آغاز کرد و در همان دوران به فراگیری قرآن کریم، حدیث شریف، صرف و نحو زبان عربی، و نیز زبان، تاریخ و ادب فارسی پرداخت.

  • زندگی و آثار اشرف علی تهانوی

    زندگی و آثار اشرف علی تهانوی

    اشرف علی، دانشمندی دینی، صوفی، واعظ و نویسنده‌ای برجسته بود و آثار فراوانی در موضوعات مختلف از جمله تفسیر، حدیث، منطق، کلام، عقاید و تصوف از خود به یادگار گذاشت. وی از شیفتگان مولوی بود و در مجالس وعظ خود از ابیات مثنوی معنوی فراوان بهره می‌برد. بیشتر آثار او به زبان اردو نگاشته شده است.

  • ذکر شاعر نامدار زبان فارسی، بیدل

    ذکر شاعر نامدار زبان فارسی، بیدل

    زمانهٔ بیدل دورهٔ اقتدار مغولان بر شبه‌قاره بود؛ هنگامی که زبان فارسی در اوج شوکت و اعتبار قرار داشت و اردو هنوز در گهوارهٔ کودکی بود. دیوان بیدل در ادبیات فارسی در کنار گلستان سعدی، مثنوی معنوی و دیوان حافظ جایگاهی بلند دارد.

  • نگاهی به ترجمه اردوی آثار سعدی شیرازی

    نگاهی به ترجمه اردوی آثار سعدی شیرازی

    در شبه‌قارهٔ هند، آثار سعدی از قرن هجدهم میلادی به بعد همواره مورد توجه ادیبان، مصلحان و مترجمان اردو بوده و ترجمه‌های گوناگونی از آن‌ها پدید آمده است. ترجمه‌های اردو از گلستان سعدی سهمی بزرگ در پیوند فرهنگی میان فارسی و اردو داشته‌اند. این ترجمه‌ها نه تنها ابزار انتقال معنا بوده‌اند، بلکه…

  • نگاهی به ترجمه های رباعیات خیام به زبان اردو

    نگاهی به ترجمه های رباعیات خیام به زبان اردو

    یکی از نکات تاریخی مهم این است که پیش از ترجمهٔ مشهور فیتزجرالد (۱۸۵۹م)، نخستین ترجمهٔ منظوم رباعیات خیام در شبه‌قاره به زبان اردو توسط راجه مکهن‌لال در سال ۱۸۴۴م منتشر شده است۔ این مسئله، اهمیت نقش مترجمان اردو را در تاریخ جهانیِ پذیرش خیام برجسته می‌کند

  • معرفی ادبیات داستانی پاکستان: داستان زندگی رابعه بلخی

    معرفی ادبیات داستانی پاکستان: داستان زندگی رابعه بلخی

    این رمان زندگی غم‌انگیز و در عین حال الهام‌بخش «رابعه خضداری» را زنده می‌کند؛ شاعره‌ای کهن از خضدار بلوچستان که بیش از هزار سال پیش به فارسی و عربی شعر می‌سرود. او که در تاریخ در کنار «رابعه بلخی» شناخته می‌شود، به‌عنوان یکی از نخستین زنان شاعر این منطقه یاد می‌شود ــ و متأسفانه از نخستین قربانیان…

  • شعر حافظ از منظر نیچه و اقبال

    شعر حافظ از منظر نیچه و اقبال

    چه چیزی در شعر حافظ بود که نیچه آن را ستودنی یافت، آن هم شاعری از فرهنگی و سنتی دیگر؟ و در مقابل، چرا علامه اقبال حافظ را چنان سخت نقد کرد که در برابر واکنش شدید علما و نویسندگان بزرگ مسلمان ناچار شد این انتقاد را از آثار بعدی خود حذف کند؟

  • پلی میان فرهنگ‌ها: سهم علمی دکتر مقصود جعفری در شعر و ادبیات فارسی

    پلی میان فرهنگ‌ها: سهم علمی دکتر مقصود جعفری در شعر و ادبیات فارسی

    مجموعه فارسی برجسته دکتر جعفری با عنوان "حلقه زنجیر" نشان از تسلط استادانه او بر قالب‌های کلاسیک شعر فارسی دارد که با حساسیت‌های مدرن درهم‌آمیخته‌اند. این کتاب که نخستین‌بار در سال ۱۹۸۹ و سپس در سال ۱۹۹۷ توسط مجلس فارسی اسلام‌آباد منتشر شد، گواهی‌ست بر دلبستگی مادام‌العمر او به زبان فارسی و…

  • اقبال و غالب: اتهامِ فارسی‌گرایی

    اقبال و غالب: اتهامِ فارسی‌گرایی

    شاعر اردو تنها با ۴۷ آوای زبانی کار می‌کند. از این میان، ۱۰ واکه (vowel) و ۳۷ هم‌خوان (consonant) هستند. در میان این هم‌خوان‌ها، ۶ آوا از زبان‌های عربی و فارسی وام گرفته شده‌اند: /ف/، /ز/، /ژ/، /خ/، /غ/ و /ق/. از میان این‌ها، /ژ/ تقریباً کاربردی ندارد. به‌جز /ق/ که یک آوای بسته (stop) است،…

  • اقبال و ذکر رسول ﷺ در زبان پهلوی (فارسی)

    اقبال و ذکر رسول ﷺ در زبان پهلوی (فارسی)

    گنجینه‌ی عظیم شعری او که به زبان فارسی است، به‌دلیل کم‌توجهی به زبان فارسی در پاکستان، از چشم خوانندگان دور مانده است. بی‌تردید زبان اردو تأثیرگذاری خاص خود را دارد، اما فارسی، زبانی که زبان اردو در دامان آن پرورش یافت و زبان محبوب اهل علم بود، این‌گونه بی‌محابا نادیده گرفته شود، هرگز شایسته…

  • جایگاه زنان در ادبیات افغانستان

    جایگاه زنان در ادبیات افغانستان

    وقتی به این موضوع فکر می‌کنیم که جایگاه زنان در ادبیات افغانستان کجاست؛ ناخودآگاه برای لحظه‌ای سکوت می‌کنیم، چراکه زن در هیچ جای تاریخ، جایگاهی آنچنان که باید می‌داشت، ندارد و همچنان مظلوم باقی‌مانده است.

  • افول زبان فارسی در پاکستان

    افول زبان فارسی در پاکستان

    تا مدت‌ها در مدارس، فارسی به‌عنوان زبان اجباری از کلاس ششم تا هشتم تدریس می‌شد. این اقدام دو فایده مهم داشت: نخست، آشنایی دانش‌آموزان با زبان فارسی و دوم، نزدیکی قواعد دستور زبان فارسی با زبان اردو که یادگیری آن را آسان‌تر می‌کرد و موجب می‌شد دانش‌آموزان در هر دو زبان مهارت یابند. با حذف زبان…

  • نامه‌ای عاشقانه به ایران

    نامه‌ای عاشقانه به ایران

    ایران اقبالی را شیفته‌ی خود کرده بود. پایان‌نامه‌ی دکتری او با عنوان سیر فلسفه در ایران که در سال ۱۹۰۸ در دانشگاه مونیخ ارائه شد، بررسی جامعی از اندیشه‌ی فلسفی ایرانی در طول قرون، از دوران زرتشتی تا دوره‌ی اسلامی و اواخر قرن نوزدهم است. اقبال ایرانیان را به خاطر آداب و رسوم ظریف، ذهن فلسفی،…

  • تأثیر شعر فارسی "سچل سرمست" بر شعرای صوفی مشرب

    تأثیر شعر فارسی سچل سرمست: شاعر حقیقت و وجد

    تأثیر شعر فارسی "سچل سرمست" بر شعرای صوفی مشرب

    شعرهای فارسی سچل سرمست بر شاعران صوفی بعدی در سند و دیگر مناطق تأثیر عمیقی گذاشت. تعالیم عرفانی او فراتر از مرزهای مذهبی و قومی رفت و در طول قرون، الهام‌بخش عارفان و جویندگان حقیقت شد.