خدمات موسوم به «دوست اجاره‌ای» (Friend-for-hire) در تایلند به‌تدریج در حال رونق گرفتن است؛ پدیده‌ای که هم‌زمان با تغییرات اجتماعی در این کشور، از جمله افزایش جمعیت سالمندان و بیشتر شدن شمار افراد مجرد، مورد توجه قرار گرفته است.این خدمات نوع جدیدی از کارهای پلتفرمی و پروژه‌ای (Gig Work) محسوب می‌شود که در آن افراد در ازای دریافت پول، نقش یک همراه یا دوست را ایفا می‌کنند؛ برای مثال، فردی را در سفر همراهی می‌کنند تا از او عکس بگیرند یا حتی در فعالیت‌هایی مانند صخره‌نوردی داخل سالن در کنار او باشند.اگرچه آمار رسمی درباره تعداد فعالان یا میزان درآمد این صنعت وجود ندارد، اما فعالان این حوزه می‌گویند تقاضا برای همراهان حرفه‌ای در سال‌های اخیر افزایش یافته است. افزایش تعداد افرادی که تنها زندگی می‌کنند، تغییر سبک زندگی و تأثیر شبکه‌های اجتماعی از جمله عواملی هستند که به رشد این بازار کمک کرده‌اند.
بر اساس اطلاعات شرکت تحقیقات بازار جهانی Euromonitor International، در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۹.۵ درصد از خانوارهای تایلندی، خانوارهای تک‌نفره بوده‌اند؛ رقمی که از میانگین جهانی ۲۱.۹ درصد بیشتر است.رشد این گروه از جمعیت باعث افزایش تقاضا برای محصولات و خدماتی شده که برای زندگی مستقل طراحی شده‌اند؛ از جمله میزهای یک‌نفره در رستوران‌ها و خدمات مرتبط با سفرهای انفرادی.با این حال، برای بسیاری از مشتریان، دلیل استفاده از خدمات «دوست اجاره‌ای» لزوماً احساس تنهایی نیست، بلکه راحتی و حل یک مشکل عملی است.
همراهی برای سفر و گرفتن عکس
آینتون راتاناواراپورن، دانشجوی دانشگاه و تولیدکننده محتوای ساکن بانکوک، می‌گوید ابتدا از روی کنجکاوی از این خدمات استفاده کرده، اما خیلی زود متوجه شده که این سرویس می‌تواند یک مشکل واقعی را برای او حل کند.او می‌گوید دوستانش گاهی آن‌قدر مشغول هستند که نمی‌توانند در سفرها همراهش شوند، اما خودش نیز هنوز برای سفر کاملاً انفرادی احساس راحتی نمی‌کرد.او گفت:«همچنین می‌خواستم کسی باشد که از من عکس بگیرد.»برخلاف زمانی که از دوستان خود می‌خواهید برایتان عکس بگیرند، استخدام یک همراه به او اجازه می‌داد دقیقاً درباره زاویه و ترکیب‌بندی عکس‌ها توضیح دهد، زیرا عکاسی بخشی از خدمات ارائه‌شده بود.او گفت:«نمی‌خواهم دوستانم را با درخواست گرفتن صدها عکس در طول سفر اذیت کنم. با یک همراه اجاره‌ای، می‌توانم دقیقاً بگویم چه نوع عکس‌هایی می‌خواهم.»
درآمدزایی از «همراهی»
افزایش تقاضا فرصت‌های درآمدی جدیدی را برای افرادی مانند تانافون چارونچوا، دانشجوی ۲۰ ساله دانشگاه، ایجاد کرده است.او خدماتی با نام «Snap Like a Bestie» راه‌اندازی کرده است؛ سرویسی که در آن مانند یک دوست صمیمی در کنار مشتری حضور پیدا می‌کند.تانافون تنها طی حدود دو ماه، به بیش از ۵۰ مشتری خدمات ارائه کرده است.او می‌گوید مشتریانش فقط به دنبال فردی نیستند که از آنها عکس بگیرد.او گفت:«آنها کسی را می‌خواهند که بتواند هنگام گرفتن عکس‌های طبیعی، باعث شود احساس راحتی کنند.»تانافون علاوه بر عکاسی، بخش قابل‌توجهی از زمان خود را صرف گفت‌وگو با مشتریان می‌کند و به افراد خجالتی یا درون‌گرا کمک می‌کند تا پیش از عکس گرفتن، احساس آرامش بیشتری داشته باشند.او گفت:«بزرگ‌ترین چالش این است که مطمئن شوم هر مشتری هم از تجربه‌ای که دارد و هم از عکس‌های نهایی لذت می‌برد.»او اضافه کرد که به عکاسی و آشنایی با افراد جدید علاقه دارد و به همین دلیل این کار را هم لذت‌بخش و هم رضایت‌بخش می‌داند.او در روزهای شلوغ می‌تواند تا سه قرار داشته باشد که هرکدام بین یک تا سه ساعت طول می‌کشند.تانافون تنها در مکان‌های عمومی سفارش می‌پذیرد و پیش از قبول مشتری، حساب‌های او در شبکه‌های اجتماعی را بررسی می‌کند.
«دوست اجاره‌ای»؛ فراتر از عکاسی
برای پنکاوین وانگ‌نیوتکول که با نام آیس (Ice) شناخته می‌شود، فعالیت در این حوزه بسیار فراتر از عکاسی رفته است.آیس پس از ترک شغل تمام‌وقت خود به‌عنوان تهیه‌کننده تلویزیونی، چند سال به‌عنوان مجری، گوینده و مجری برنامه‌های بازاریابی آنلاین فعالیت کرد و حدود سه ماه پیش وارد کسب‌وکار خدمات همراهی شد.آغاز این فعالیت کاملاً اتفاقی بود.بستگانش از او خواستند دو زن سالمند را در خرید و گردش همراهی کند.او می‌گوید:«متوجه شدم واقعاً تقاضایی برای کسی وجود دارد که صرفاً افراد را همراهی کند.»پس از آن، آیس تجربه خود را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد و همین موضوع باعث شد مشتریان بیشتری از طریق معرفی دیگران به سراغش بیایند.امروز مشتریان او را برای فعالیت‌های مختلفی استخدام می‌کنند؛ از جمله:
- دویدن
- رفتن به باشگاه
- ایروبیک
- خرید
- رفتن به اسپا
- کافه‌گردی
- صخره‌نوردی داخل سالن
یک سفارش معمولاً دو تا سه ساعت طول می‌کشد و آیس برای خدمات خود ساعتی ۱۰۰۰ بات دریافت می‌کند.او تاکنون به بیش از ۱۰ مشتری خدمات ارائه داده است، اما تعداد سفارش‌ها را عمداً محدود نگه می‌دارد، زیرا همچنان به‌عنوان مجری و گوینده فعالیت می‌کند.او نیز پیش از پذیرش هر مشتری، او را بررسی می‌کند.مشتریان او حتی شامل چهره‌های شناخته‌شده نیز بوده‌اند؛ از جمله یک بازیگر که او را برای مراجعه به کلینیک دامپزشکی همراهی کرده است.او همچنین درخواست‌هایی برای حضور به‌عنوان همراه در مراسم عروسی دریافت کرده، اما به دلیل مشغله نتوانسته آنها را بپذیرد.
اولویت با امنیت
با وجود افزایش تقاضا، آیس در انتخاب مشتریان بسیار محتاط است.او درخواست‌هایی را که ممکن است امنیتش را به خطر بیندازد یا باعث ناراحتی‌اش شود، رد می‌کند؛ از جمله همراهی با مشتریان مرد در مکان‌های تفریحی و سرگرمی در ساعات پایانی شب.او تأکید دارد که مرزهای شخصی و امنیت فردی باید در چنین خدماتی در اولویت قرار داشته باشد.
گسترش خدمات به سفرهای خارج از بانکوک
این خدمات اکنون به سفرهای خارج از شهر نیز گسترش یافته است.ساسپراپا نوکونگ، کارمند یک شرکت، یکی از افرادی است که در سفر خود به استان چیانگ‌مای از یک همراه اجاره‌ای استفاده کرده است.او می‌گوید همراه یکی از دوستانش به چیانگ‌مای سفر کرده بود، اما تصمیم گرفتند یک روز از سفر را جداگانه و بر اساس علایق شخصی خود بگذرانند.دوستش قصد داشت به کوه‌پیمایی برود، در حالی که ساسپراپا ترجیح می‌داد در سطح شهر به کافه‌ها سر بزند.بنابراین، پس از مشاهده نظرات کاربران درباره یک دانشجوی ارائه‌دهنده این خدمات در TikTok، با او تماس گرفت.ساسپراپا می‌گوید:«به نظر من این خدمات نیاز افرادی را برطرف می‌کند که گاهی اوقات می‌خواهند کسی همراهشان باشد، نه اینکه به دنبال یک رابطه یا همراهی بلندمدت باشند.»
او نیز مانند دیگر مشتریان تأکید کرد که امنیت باید همیشه هنگام استخدام افراد ناشناس در اولویت باشد.
نگاه جامعه‌شناختی به پدیده «دوست اجاره‌ای»
ناروپون دوانگ‌ویس، جامعه‌شناس مرکز انسان‌شناسی پرنسس ماها چاکری سیریندورن، در گزارشی نوشته است که تعامل با همراهان اجاره‌ای می‌تواند برای افرادی که در زندگی روزمره برای دوست پیدا کردن مشکل دارند، نوعی آرامش عاطفی ایجاد کند.با این حال، او به تفاوت مهمی میان «دوستی اجاره‌ای» و دوستی سنتی اشاره کرده است.در دوستی‌های معمول، رابطه به‌صورت طبیعی و در طول زمان شکل می‌گیرد؛ اما در خدمات «دوست اجاره‌ای»، فرد می‌تواند همراه خود را حتی بر اساس ظاهر فیزیکی انتخاب کند.به گفته این جامعه‌شناس، همین ویژگی می‌تواند این نوع رابطه را از دوستی سنتی متمایز کند.او پیشنهاد کرده است ارائه‌دهندگان این خدمات، قوانین و مرزهای مشخصی برای فعالیت خود تعیین کنند تا از خودشان محافظت کنند و از بروز مشکلاتی مانند آزار جنسی یا سایر اشکال خشونت جلوگیری شود.
پدیده‌ای فراتر از رفع تنهایی
رشد خدمات «دوست اجاره‌ای» در تایلند نشان می‌دهد که مفهوم همراهی اجتماعی نیز در حال تغییر است.این خدمات الزاماً فقط برای افرادی نیست که احساس تنهایی می‌کنند؛ بلکه می‌تواند راه‌حلی برای کسانی باشد که می‌خواهند در یک فعالیت خاص، سفر، خرید، ورزش، کافه‌گردی یا حتی گرفتن عکس، همراه داشته باشند اما دوستان یا اعضای خانواده‌شان در آن زمان فرصت همراهی ندارند.در نتیجه، دوستی در قالب یک خدمت قابل خرید در حال تبدیل شدن به بخشی از اقتصاد جدید خدمات شخصی در تایلند است؛ بازاری که هم‌زمان با افزایش زندگی‌های تک‌نفره، تغییر سبک زندگی و گسترش شبکه‌های اجتماعی می‌تواند در سال‌های آینده نیز رشد کند.
منبع :
نظر شما