در ادامه سیاست تایلند برای گسترش و معرفی میراث بودایی این کشور در سطح بین‌المللی، پروژه تهیه «تیپی‌تیکا، نسخه انگلیسی» (Tipitaka English Version) با مشارکت نهادهای دولتی و عالی‌ترین نهادهای بودایی تایلند در حال پیگیری است. این پروژه با همکاری وزارت فرهنگ تایلند از طریق اداره امور دینی، شورای عالی سانگها و دفتر ملی بودیسم تایلند اجرا می‌شود و از نظر دولت این کشور، طرحی مهم برای انتقال و گسترش آموزه‌های بودا در میان مردم تایلند و همچنین مخاطبان خارجی محسوب می‌شود. از اهداف رسمی پروژه، افزون بر فراهم کردن امکان دسترسی عمومی به آموزه‌های بودایی، انجام آن به عنوان اقدامی در راستای ادای احترام و بزرگداشت پادشاه تایلند، ماها واجیرالونگکورن، که خود را حامی و پشتیبان آیین بودایی معرفی کرده است، عنوان شده است. در عین حال، بخش مهمی از مأموریت پروژه، فراهم کردن امکان مطالعه آموزه‌های بودایی برای اتباع خارجی و تبدیل تیپی‌تیکا به یکی از ابزارهای معرفی میراث بودایی تایلند در سطح جهانی است.

بر اساس برنامه مصوب، نسخه انگلیسی تیپی‌تیکا در نهایت شامل ۴۵ جلد با مجموع ۲۱٬۹۴۱ صفحه خواهد بود. این مجموعه از سه بخش اصلی تشکیل می‌شود که شامل هشت جلد «وینایا پیتاکا»، ۲۵ جلد «سوتا پیتاکا» و ۱۲ جلد «ابهیداما پیتاکا» است. از سال مالی ۲۰۲۲، کمیته‌های تخصصی زیرمجموعه کمیته پشتیبانی پروژه، با ریاست «فرا بروم‌باندیت»، عضو شورای عالی سانگها و رئیس معبد Wat Prayurawongsawat، روند ترجمه و بررسی صحت مطالب را بر اساس برنامه اجرایی دنبال کرده‌اند. در مرحله فعلی، سه جلد به صورت نسخه کامل و کتابی آماده شده است که هر یک به یکی از سه بخش اصلی تیپی‌تیکا تعلق دارد. این سه جلد شامل «ماه‌اویبهنگا، بخش نخست» از وینایا پیتاکا، «دیغه نیکایا، سیلَکَندها وگّه» از سوتا پیتاکا و «دهَمّاسَنگَنی» از ابهیداما پیتاکا است. بنابراین، پروژه پس از طی مراحل اولیه ترجمه و بررسی، اکنون دارای سه مجلد آماده در قالب نسخه‌های کتابی است و روند تهیه سایر مجلدات ادامه دارد.

برنامه مرحله بعد پروژه بر تسریع فرآیند ترجمه، بررسی صحت و ویراستاری علمی و زبانی متمرکز خواهد بود تا نسخه نهایی از دقت و کیفیت لازم برخوردار باشد. همچنین دولت تایلند قصد دارد همزمان با آماده‌سازی متن اصلی، مجموعه‌ای از محتوای آموزشی و اطلاع‌رسانی درباره تیپی‌تیکا تهیه کند تا مردم تایلند و اتباع خارجی بتوانند علاوه بر دسترسی به متن، با مفاهیم و آموزه‌های آن آشنا شده و آنها را متناسب با شرایط زندگی خود مطالعه و به کار گیرند. پس از تکمیل مراحل علمی و فنی، انتشار گسترده نسخه انگلیسی در قالب چاپی نیز پیش‌بینی شده است. یکی از بخش‌های قابل توجه این پروژه، توجه ویژه به فضای دیجیتال و تغییر الگوی دسترسی مخاطبان به منابع علمی و دینی است. بر همین اساس، تهیه نسخه الکترونیکی یا E-book تیپی‌تیکا نیز در دستور کار قرار گرفته است. این اقدام با هدف ایجاد مسیرهای جدید برای دسترسی به دانش بودایی و تسهیل مطالعه و پژوهش برای مردم و علاقه‌مندان در داخل و خارج از تایلند انجام می‌شود. از دیدگاه دولت تایلند، انتشار دیجیتال می‌تواند نقش مهمی در گسترش آموزه‌های بودایی در جامعه تایلند و در سطح بین‌المللی داشته باشد.

در همین جلسه، تصمیم گرفته شد برای ایجاد یک ساختار منسجم‌تر و تخصصی‌تر، سه کمیته فرعی برای پیشبرد پروژه تشکیل شود. کمیته نخست مسئول تهیه نسخه انگلیسی تیپی‌تیکا، کمیته دوم مسئول ترجمه تیپی‌تیکا به زبان انگلیسی و کمیته سوم مسئول ویراستاری نسخه انگلیسی خواهد بود. در این کمیته‌ها از افراد صاحب‌نظر و متخصص استفاده خواهد شد تا فرآیند تهیه مجموعه به صورت مستمر، منظم و تخصصی دنبال شود. اهمیت این پروژه از منظر فرهنگی و دیپلماسی عمومی تایلند در آن است که دولت این کشور تلاش دارد یکی از مهم‌ترین عناصر هویت دینی و فرهنگی خود را از محدوده مخاطبان داخلی فراتر برده و در قالب یک منبع انگلیسی در اختیار جامعه جهانی قرار دهد. زبان انگلیسی در این طرح به عنوان ابزار ارتباطی بین‌المللی عمل می‌کند و می‌تواند امکان دسترسی دانشگاهیان، پژوهشگران، دانشجویان، مراکز مطالعات ادیان، راهبان و علاقه‌مندان به بودیسم در کشورهای مختلف را فراهم کند. بنابراین، پروژه را می‌توان فراتر از یک طرح ترجمه متون دینی ارزیابی کرد و آن را اقدامی برای بین‌المللی‌سازی میراث فرهنگی و دینی تایلند دانست.

نکته قابل توجه دیگر، ترکیب همزمان ترجمه، بررسی علمی، ویراستاری، انتشار چاپی، تولید محتوای آموزشی و انتشار دیجیتال است. این رویکرد نشان می‌دهد که تایلند صرفاً به دنبال انتقال متن تیپی‌تیکا به زبان انگلیسی نیست، بلکه در پی ایجاد یک مجموعه کامل از منابع برای معرفی، آموزش و دسترسی جهانی به میراث بودایی خود است. از این منظر، پروژه تیپی‌تیکا را می‌توان نمونه‌ای از به‌کارگیری ظرفیت‌های فرهنگی، علمی و دیجیتال در راستای تقویت قدرت نرم و دیپلماسی فرهنگی تایلند تلقی کرد. این رویکرد برای فعالیت‌های فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تایلند نیز قابل توجه است. تجربه تایلند نشان می‌دهد که یک کشور می‌تواند با شناسایی عناصر مهم میراث دینی و تمدنی خود، آنها را از طریق ترجمه تخصصی به زبان‌های بین‌المللی و بومی، بررسی علمی، انتشار دیجیتال و تولید محتوای آموزشی در اختیار مخاطبان خارجی قرار دهد. چنین الگویی می‌تواند در زمینه معرفی میراث فرهنگی و فکری ایران در تایلند نیز مورد مطالعه قرار گیرد؛ به‌ویژه در حوزه‌هایی همچون شاهنامه، آثار حافظ، سعدی و مولانا، فلسفه و حکمت ایرانی ـ اسلامی، ادبیات کلاسیک فارسی، تاریخ تمدن ایران و دیگر منابع مهم فرهنگی و تمدنی.  تجربه تایلند نشان می‌دهد که معرفی فرهنگ یک کشور به مخاطب خارجی لزوماً از طریق تبلیغات مستقیم صورت نمی‌گیرد، بلکه ایجاد منابع معتبر، قابل دسترس و قابل استفاده برای پژوهش و آموزش می‌تواند در بلندمدت شناخت عمیق‌تری از فرهنگ و تمدن یک کشور ایجاد کند. در مجموع، پروژه تهیه نسخه انگلیسی تیپی‌تیکا را می‌توان یکی از طرح‌های مهم فرهنگی ـ دینی تایلند برای معرفی میراث بودایی این کشور به جامعه جهانی دانست. تعیین هدف ۴۵ جلدی و ۲۱٬۹۴۱ صفحه‌ای، مشارکت همزمان نهادهای دولتی و بودایی، تشکیل کمیته‌های تخصصی ترجمه و ویراستاری، آماده‌سازی سه جلد از سه بخش اصلی تیپی‌تیکا و برنامه‌ریزی برای انتشار چاپی و الکترونیکی، بیانگر آن است که این پروژه با رویکردی بلندمدت دنبال می‌شود. این اقدام در نهایت می‌تواند ضمن تسهیل دسترسی جهانی به متون بودایی، به تقویت جایگاه تایلند به عنوان یکی از مراکز مهم میراث و مطالعات بودایی در جهان و افزایش حضور فرهنگی این کشور در فضای بین‌المللی کمک کند.

منبع :

• https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/39/iid/540962
• https://today.line.me/th/v3/article/RBqPzQZ
• https://www.matichon.co.th/economy/news_5885395