بر اساس گزارش شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۶، تایلند با یک پله صعود نسبت به سال گذشته، در رتبه ۴۴ جهان از میان ۱۳۹ اقتصاد قرار گرفته است. این کشور همچنین رتبه سوم در میان اقتصادهای با درآمد متوسط رو به بالا و رتبه چهارم در میان کشورهای آسه‌آن را به دست آورده است.در این رتبه‌بندی، سنگاپور در جایگاه پنجم جهان، مالزی در رتبه ۳۴ و ویتنام در رتبه ۴۳ قرار دارند و تایلند پس از آنها در رتبه ۴۴ ایستاده است.اما اهمیت این رتبه تنها در عدد ۴۴ خلاصه نمی‌شود. بررسی شاخص‌های مختلف نشان می‌دهد که تایلند در حال تقویت توانایی خود برای تبدیل دانش، پژوهش، فناوری و خلاقیت به محصولات و خدمات قابل استفاده است؛ موضوعی که از منظر فرهنگی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.
از دانش تا ارزش؛ مفهوم فرهنگی نوآوری
نوآوری معمولاً با فناوری‌های پیشرفته، آزمایشگاه‌ها، هوش مصنوعی یا صنایع مدرن مرتبط دانسته می‌شود، اما مفهوم نوآوری بسیار گسترده‌تر است.فرهنگ هر جامعه مجموعه‌ای از دانش، مهارت‌ها، تجربه‌ها، هنرها، سنت‌ها و شیوه‌های خلاقانه‌ای است که طی نسل‌ها شکل گرفته است. هنگامی که این سرمایه فرهنگی با دانش علمی، فناوری و اقتصاد پیوند می‌خورد، می‌تواند به شکل‌گیری محصولات و خدمات جدید منجر شود.از این منظر، نوآوری تنها خلق یک فناوری جدید نیست؛ بلکه توانایی تبدیل دانش و خلاقیت به ارزش جدید است.این نگاه به‌ویژه برای کشورهایی مانند تایلند که از تنوع فرهنگی، صنایع خلاق، میراث تاریخی و ظرفیت قابل توجه گردشگری برخوردارند، اهمیت فراوانی دارد.
قدرت صنایع خلاق تایلند
یکی از نقاط قوت قابل توجه تایلند در گزارش ۲۰۲۶، حوزه محصولات خلاقانه است. صادرات کالاهای خلاقانه تایلند رتبه ششم جهان را به خود اختصاص داده است.این جایگاه نشان می‌دهد که فرهنگ و خلاقیت می‌توانند بخشی از قدرت اقتصادی یک کشور باشند. طراحی، مد، صنایع دستی، غذا، تولیدات هنری، سرگرمی، محتوای دیجیتال و سایر صنایع خلاق، نمونه‌هایی هستند که می‌توانند عناصر فرهنگی را به محصولات قابل عرضه در بازار جهانی تبدیل کنند.در چنین رویکردی، فرهنگ نه صرفاً موضوعی برای حفظ در موزه‌ها، بلکه منبعی زنده برای خلاقیت، کارآفرینی و ارتباط با جهان محسوب می‌شود.
فناوری؛ مسیر تازه برای فرهنگ
یکی دیگر از نقاط قوت تایلند، عملکرد این کشور در حوزه فناوری‌های پیشرفته است. صادرات محصولات با فناوری پیشرفته در رتبه هشتم جهان قرار گرفته و توانمندی نیروی انسانی در حوزه پژوهش و توسعه نیز رتبه هفتم جهان را به خود اختصاص داده است.این ظرفیت می‌تواند زمینه‌ای برای پیوند میان فرهنگ و فناوری ایجاد کند.امروزه فناوری‌های دیجیتال، هوش مصنوعی، واقعیت مجازی، واقعیت افزوده و فناوری‌های تعاملی امکان ارائه میراث فرهنگی را به شیوه‌هایی متفاوت فراهم کرده‌اند. یک بنای تاریخی می‌تواند به یک تجربه دیجیتال تبدیل شود؛ یک هنر سنتی می‌تواند از طریق طراحی مدرن به بازارهای جهانی راه پیدا کند و یک داستان فرهنگی می‌تواند در قالب فیلم، بازی، انیمیشن یا محتوای دیجیتال به مخاطبان نسل جدید معرفی شود.بنابراین، آینده دیپلماسی فرهنگی نیز بیش از گذشته با فناوری و صنایع خلاق پیوند خواهد داشت.
مالکیت فکری؛ حفاظت از خلاقیت
یکی از بخش‌های مهم گزارش ۲۰۲۶، عملکرد تایلند در شاخص‌های مرتبط با مالکیت فکری است.تایلند در تعداد درخواست‌های مدل کاربردی (Utility Models) رتبه پنجم جهان را به دست آورده و برای سومین سال متوالی این جایگاه را حفظ کرده است. همچنین در درخواست‌های ثبت طرح صنعتی (Industrial Designs) رتبه ۳۰ جهان را کسب کرده که نسبت به سال گذشته چهار رتبه بهبود یافته است.این آمار از یک منظر فرهنگی نیز قابل توجه است؛ زیرا مالکیت فکری سازوکاری برای شناسایی و حفاظت از حاصل خلاقیت انسان است.هنرمند، طراح، پژوهشگر، مخترع و کارآفرین زمانی می‌توانند با اطمینان بیشتری ایده‌های خود را توسعه دهند که نتیجه تلاش آنها قابلیت شناسایی، حفاظت و بهره‌برداری قانونی داشته باشد.به همین دلیل، مالکیت فکری را می‌توان یکی از حلقه‌های اتصال فرهنگ، خلاقیت و اقتصاد دانست.
تجربه تایلند؛ از میراث فرهنگی تا اقتصاد خلاق
تجربه تایلند نشان می‌دهد که توسعه فرهنگی و توسعه اقتصادی الزاماً دو مسیر جدا از یکدیگر نیستند.یک کشور می‌تواند از میراث فرهنگی خود برای ایجاد صنایع خلاق استفاده کند، از دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی برای توسعه فناوری بهره ببرد و از نظام مالکیت فکری برای حفاظت از دستاوردهای حاصل از این فرایند استفاده کند.این زنجیره را می‌توان چنین ترسیم کرد:
فرهنگ و دانش → خلاقیت → نوآوری → مالکیت فکری → تجاری‌سازی → ارزش اقتصادی و فرهنگی
هرچه ارتباط میان این حلقه‌ها قوی‌تر باشد، امکان تبدیل ظرفیت‌های فرهنگی و علمی به فرصت‌های جدید نیز افزایش پیدا می‌کند.
نقش همکاری‌های بین‌المللی
یکی دیگر از نکات مهم در مسیر توسعه نوآوری، همکاری میان کشورها، دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، شرکت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی است.تایلند در سیاست‌های جدید خود بر توسعه فناوری‌های پیشرفته‌ای مانند هوش مصنوعی، زیست‌فناوری، نیمه‌رساناها، رباتیک، فناوری فضایی، مواد پیشرفته و انرژی پاک تأکید کرده است.در کنار این حوزه‌ها، همکاری‌های بین‌المللی می‌تواند به تبادل دانش، انتقال فناوری، توسعه بازارهای جدید و شکل‌گیری پروژه‌های مشترک فرهنگی و خلاقانه نیز کمک کند.در این میان، سازمان‌هایی مانند WIPO می‌توانند در ایجاد دانش، استانداردها و سازوکارهای بین‌المللی مرتبط با مالکیت فکری نقش مهمی داشته باشند.
فرهنگ در عصر جدید؛ از حفظ میراث تا خلق آینده
رتبه ۴۴ تایلند در شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۶ را می‌توان فراتر از یک رتبه اقتصادی یا فناورانه مورد توجه قرار داد.این رتبه نشان می‌دهد که مسیر توسعه یک کشور تنها از کارخانه‌ها و فناوری‌های پیشرفته عبور نمی‌کند؛ بلکه دانش، خلاقیت، فرهنگ، نیروی انسانی و توانایی تبدیل ایده به ارزش نیز بخش مهمی از این مسیر هستند.برای تایلند، برخورداری از فرهنگ غنی، صنایع خلاق، نیروی انسانی پژوهشگر و زیرساخت‌های فناوری می‌تواند فرصت مناسبی برای ایجاد پیوند میان میراث فرهنگی و اقتصاد نوآوری فراهم کند.در چنین شرایطی، فرهنگ دیگر تنها بخشی از گذشته یک ملت نیست؛ بلکه می‌تواند بخشی از آینده اقتصادی، فناوری و تعاملات بین‌المللی آن نیز باشد.
گزارش شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که تایلند در مسیر تقویت توانایی خود برای تبدیل دانش و خلاقیت به ارزش اقتصادی حرکت می‌کند. صعود یک پله‌ای این کشور به رتبه ۴۴ جهان، همراه با جایگاه قابل توجه آن در صادرات کالاهای خلاقانه، فناوری‌های پیشرفته، نیروی انسانی پژوهشی و شاخص‌های مالکیت فکری، تصویری از ظرفیت‌های چندبعدی این کشور ارائه می‌دهد.از منظر فرهنگی، شاید مهم‌ترین پیام این تحول آن باشد که فرهنگ، خلاقیت و فناوری دیگر حوزه‌هایی جدا از یکدیگر نیستند. در جهان امروز، کشورهایی که بتوانند میان سرمایه فرهنگی، دانش علمی، فناوری و مالکیت فکری ارتباط ایجاد کنند، ظرفیت بیشتری برای تولید ارزش، حضور در بازارهای جهانی و معرفی هویت فرهنگی خود خواهند داشت.تایلند با تکیه بر این ظرفیت‌ها می‌تواند مسیر خود را از «حفظ فرهنگ» به سوی «توسعه فرهنگ از طریق نوآوری» گسترش دهد؛ مسیری که در آن میراث گذشته، دانش امروز و فناوری آینده در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
منابع :
- https://www.moc.go.th/th/gallery/category/detail/id/5/iid/2245
- https://marketeeronline.co/archives/490318
نظر شما