سه‌شنبه ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ ( 10 شهریور) روز رسمی آغاز سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ در صربستان است.

وزیر آموزش صربستان، دژان ووک استانکوویچ، اعلام کرده که سال تحصیلی به‌صورت منظم و رسمی آغاز می‌شود و هیچ مانع یا ناآرامی پیش‌بینی نشده است (برخلاف سال‌های قبلی که با اعتراضات و بلوکادرها همراه بود).

آمار کلیدی دانش آموزان:

حدود ۷۷۰ هزار دانش‌آموز در مدارس ابتدایی و متوسطه حضور دارند (حدود ۵۳۰ هزار ابتدایی و ۲۴۰ هزار متوسطه).

بیش از ۶۲٬۵۰۰ دانش‌آموز کلاس اول برای اولین بار وارد مدرسه می‌شوند.

توزیع کتاب‌های درسی رایگان برای حدود ۹۲٬۵۰۰ تا ۹۶٬۰۰۰ دانش‌آموز (حدود ۹۲۰ هزار واحد کتابی با ارزش بیش از یک میلیارد دینار) از امروز آغاز شده است.

مدارس آماده اعلام شده‌اند، برنامه‌های درسی تأیید شده و ثبت‌نام‌ها تکمیل شده است. مقامات تأکید کرده‌اند که وضعیت در سطح ابتدایی و متوسطه کاملاً عادی خواهد بود.

نکات مرتبط در رسانه‌ها:

ایمنی ترافیک: آژانس ایمنی ترافیک صربستان از رانندگان خواسته در محدوده مدارس سرعت را کاهش دهند (حداکثر ۳۰ کیلومتر در ساعت در مناطق مسکونی) و احتیاط بیشتری کنند، چون تعداد کودکان در خیابان‌ها افزایش می‌یابد.

توصیه‌های بهداشتی: مؤسسه بهداشت عمومی «باتوت» به والدین توصیه کرده خواب و روال روزانه کودکان را چند روز قبل به‌تدریج به حالت مدرسه برگردانند تا سازگاری آسان‌تر شود.

تقویم زمانی

تقویم رسمی نشان می‌دهد نیم‌سال اول تا ۳۰ دسامبر ۲۰۲۶ (برای مدارس مرکزی صربستان) ادامه دارد و نیم‌سال دوم از ۱۸ ژانویه ۲۰۲۷ آغاز می‌شود (با تفاوت جزئی برای استان وویوودینا).

تعداد مدارس

نوع مدرسه	تعداد
مدارس ابتدایی عادی	۱٬۱۳۴
مدارس ابتدایی ویژه (برای کودکان با نیازهای خاص)	46
مدارس آموزش بزرگسالان	37
مدارس متوسطه عادی	۴۹۱ (۴۵۱ دولتی + ۴۰ خصوصی)
مدارس متوسطه ویژه۲۶	26

طبق داده‌های وزارت آموزش( سال ۲۰۲۵/۲۰۲۶)  :  ۱٬۲۷۶ مدرسه ابتدایی و ۵۹۰ مدرسه متوسطه (شامل دولتی و خصوصی).

تعداد معلم:

مدارس ابتدایی عادی: ۵۲٬۹۰۶ معلم

حدود ۷۶٫۱٪ زن  -  ۳۲٬۰۹۰ نفر تمام‌وقت

مدارس متوسطه عادی: حدود ۳۰٬۰۱۹ معلم (طبق بولتن رسمی).

در مجموع، در مدارس ابتدایی و متوسطه حدود ۷۵٬۸۸۰ نیروی آموزشی (معلم) مشغول به کار هستند (آمار تقریبی رسانه‌ای بر اساس داده‌های رسمی).

این آمار مربوط به سال تحصیلی ۲۰۲۵/۲۰۲۶ است و برای سال جدید (۲۰۲۶/۲۰۲۷) که امروز آغاز شده، تغییرات جزئی خواهد بود (سیستم نسبتاً پایدار است). داده‌های دقیق‌تر برای سال جدید معمولاً چند ماه بعد توسط اداره آمار صربستان منتشر می‌شود.

ساختار کلی نظام آموزشی مدارس در صربستان

مدارس ابتدایی از اول تا هشتم است و سپس از دهم تا دوازدهم دوره دبیرستان محسوب می شود

مدرسه ابتدایی: کلاس‌های ۱ تا ۸

این دوره اجباری و رایگان است و به دو بخش تقسیم می‌شود: چرخه اول: کلاس‌های ۱ تا ۴  و چرخه دوم: کلاس‌های ۵ تا ۸

تفاوت چرخه اول و دوم ابتدایی

در مدارس ابتدایی صربستان ساختار تدریس به این شکل است:

کلاس‌های ۱ تا ۴ (چرخه اول)

یک معلم اصلی مسئول کلاس است. این معلم تقریباً همه دروس را تدریس می‌کند (ریاضی، زبان صربی، علوم، هنر، موسیقی، تربیت بدنی و غیره).

استثناها: زبان خارجی (معمولاً انگلیسی)؛گاهی دروس اختیاری مثل تعلیمات دینی یا تربیت شهروندی ؛ در برخی مدارس ممکن است معلم تخصصی برای موسیقی یا هنر بیاید.

کلاس‌های ۵ تا ۸ (چرخه دوم)

هر درس معلم تخصصی خودش را دارد (ریاضی‌، فیزیک‌، زیست‌شناسی، تاریخ‌ و غیره).

علاوه بر معلمان درسی، یک معلم به‌عنوان سرپرست کلاس تعیین می‌شود که مسئولیت کلی کلاس، ارتباط با والدین و مسائل تربیتی را بر عهده دارد.

آموزش زبان خارجی

اولین زبان خارجی از کلاس ۱ (پایه اول) اجباری است و تا پایان دبیرستان ادامه پیدا می‌کند.

زبان اصلی و غالب: تقریباً همیشه انگلیسی است (بیش از ۹۵–۹۷٪ دانش‌آموزان انگلیسی را به‌عنوان اولین زبان خارجی یاد می‌گیرند).

ساعات هفتگی: معمولاً ۲ ساعت در هفته در کلاس‌های ۱ تا ۸.

زبان دوم:

از کلاس ۵ یک زبان خارجی دوم به‌عنوان درس اختیاری اجباری معرفی می‌شود.

رایج‌ترین گزینه‌ها: آلمانی ؛ فرانسوی ؛ روسی

در برخی مدارس اسپانیایی یا ایتالیایی هم ارائه می‌شود (بسته به امکانات مدرسه).

دوره دبیرستان:

دبیرستان / مدرسه متوسطه: بعد از پایان کلاس هشتم شروع می‌شود و معمولاً ۳ یا ۴ سال طول می‌کشد (کلاس‌های ۹ تا ۱۱ یا ۹ تا ۱۲).

انواع اصلی: دبیرستان عمومی  و مدارس حرفه‌ای و فنی

رشته های انتخابی دبیرستان

دبیرستان در صربستان به چند دسته اصلی تقسیم می‌شود:

۱. گیمنازیوم  – مدارس عمومی/آکادمیک ؛ مدت تحصیل: ۴ سال ؛ هدف اصلی: آماده‌سازی برای دانشگاه.

انواع اصلی رشته های تحصیلی دوره دبیرستان:

گیمنازیوم عمومی

توضیح: گیمنازیوم عمومی  در صربستان به معنای رشته تحصیلی عمومی و همه‌جانبه است. برنامه‌ای متعادل بین علوم طبیعی (ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست) و علوم اجتماعی/زبان (تاریخ، جغرافیا، فلسفه، زبان‌ها). نه به سمت علوم طبیعی سنگین می‌رود و نه به سمت علوم انسانی سنگین. هدف اصلی آن آماده‌سازی دانش‌آموز برای دانشگاه است، نه ورود مستقیم به بازار کار. دانش‌آموز پس از ۴ سال، دیپلم عمومی می‌گیرد که به او اجازه می‌دهد تقریباً در هر دانشکده‌ای (فنی، پزشکی، حقوق، اقتصاد، ادبیات و...) شرکت کند.

گیمنازیوم علوم اجتماعی و زبان

گیمنازیوم علوم طبیعی و ریاضی

گیمنازیوم‌های تخصصی (مثل نظامی، زبان‌های خارجی، یا برای دانش‌آموزان استعدادهای خاص)

۲. مدارس حرفه‌ای و فنی

مدت تحصیل: ۳ یا ۴ سال ؛ هدف: آماده‌سازی برای بازار کار یا ادامه تحصیل در رشته‌های مرتبط.

حوزه‌های اصلی کاری شامل: اقتصاد، حقوق و اداری ؛ برق و الکترونیک ؛ مکانیک و فلزکاری ؛ بهداشت و مراقبت اجتماعی ؛ تجارت، هتلداری و گردشگری ؛کشاورزی و صنایع غذایی ؛ شیمی ؛ ساخت‌وساز و ژئودزی ؛ نساجی و چرم ؛ خدمات شخصی (مثل آرایشگری) ؛ حمل‌ونقل ؛ جنگلداری و صنایع چوب ؛ زمین‌شناسی، معدن و متالورژی ؛ فرهنگ، هنر و روابط عمومی

۳. مدارس هنری : موسیقی ؛ باله ؛ هنرهای تجسمی

۴. مدارس ترکیبی : ترکیبی از گیمنازیوم و حرفه‌ای (معمولاً در شهرهای کوچک).

نکته مهم: پس از پایان کلاس هشتم، دانش‌آموزان بر اساس نمرات و نتیجه آزمون نهایی در مدارس و رشته‌های مختلف پذیرفته می‌شوند. گیمنازیوم‌ها معمولاً رقابتی‌تر هستند و برای ورود به دانشگاه گزینه‌های بیشتری فراهم می‌کنند.

سیستم ورود به دبیرستان در صربستان به شکل زیر است:

۱. امتحان عمومی اجباری یا «مالا ماتورا»

همه دانش‌آموزان کلاس هشتم اجباراً امتحانی را می‌دهند که شامل سه تست است: زبان مادری (صربی یا زبان اقلیت)؛ ریاضیات و یک درس انتخابی از بین این ۵ درس: زیست‌شناسی، جغرافیا، تاریخ، فیزیک یا شیمی

حداکثر امتیاز از این امتحان: ۴۰ امتیاز

۲. نمرات مدرسه: میانگین نمرات کلاس‌های ۶، ۷ و ۸ × ۴   حداکثر: ۶۰ امتیاز

مجموع کل امتیاز برای رتبه‌بندی: حداکثر ۱۰۰ امتیاز

۳. امتحان اختصاصی برای ورود به دبیرستان فقط برای برخی مدارس و رشته‌های خاص لازم است:

گیمنازیوم‌های تخصصی (مثل گیمنازیوم ریاضی، گیمنازیوم زبان‌های خارجی)

مدارس هنری (موسیقی، باله، هنرهای تجسمی)

برخی رشته‌های خاص حرفه‌ای یا کلاس‌های دو زبانه

در این موارد، امتیاز امتحان ورودی وزن بسیار بالایی دارد و علاوه بر نمرات و امتحان عمومی محاسبه می‌شود.

خلاصه:

برای اکثر گیمنازیوم‌ها و مدارس حرفه‌ای معمولی → فقط امتحان عمومی + نمرات مدرسه کافی است.

برای مدارس و رشته‌های خاص و رقابتی → امتحان اختصاصی هم گرفته می‌شود.

دانش‌آموزان لیست اولویت مدارس خود را (تا ۲۰ انتخاب) در پورتال «Moja srednja škola» ثبت می‌کنند و بر اساس امتیاز کلی رتبه‌بندی و توزیع می‌شوند.

گیمنازیوم‌های تخصصی زبان:

جزو مدارس با توانایی‌های خاص هستند.امتحان ورودی دارند که معمولاً شامل آزمون زبان خارجی (انگلیسی، آلمانی، فرانسوی و...) و گاهی زبان صربی و آزمون‌های دیگر است. این امتحان وزن بالایی در رتبه‌بندی دارد و به همین دلیل ورود به آن‌ها سخت‌تر است.

در نتیجه چون امتحان ورودی سختی دارند، در دسته گیمنازیوم‌های تخصصی قرار می‌گیرند. این مدارس معمولاً سطح زبان بالاتری دارند و دانش‌آموزان را برای دانشکده‌های زبان، روابط بین‌الملل، ترجمه و رشته‌های مشابه آماده می‌کنند.

گیمنازیوم‌های اختصاصی در صربستان به دو دسته تقسیم می‌شوند:

۱. گیمنازیوم‌های کاملاً تخصصی (مدرسه‌های مستقل): این‌ها معروف‌ترین و رقابتی‌ترین‌ها هستند.

نام مدرسه	شهر	تخصص
Matematička gimnazija	بلگراد	ریاضی، فیزیک و انفورماتیک
Filološka gimnazija	بلگراد	زبان‌ها و علوم زبانشناسی
Sportska gimnazija	بلگراد	ورزش
Gimnazija za talente „Bolyai”	سِنتا	استعدادهای خاص (به زبان مجاری)
Vojna gimnazija	بلگراد	نظامی

. کلاس‌های تخصصی داخل گیمنازیوم‌های معمولی

این کلاس‌ها درگیمنازیوم‌های مختلف سراسر کشور وجود دارند و برای ورود به همه آن‌ها امتحان ورودی اختصاصی لازم است:

ریاضی ؛ فیزیک ؛  IT و انفورماتیک (رایانش و فناوری اطلاعات) — محبوب‌ترین‌ها در سال‌های اخیر؛ زیست‌شناسی و شیمی ؛ علوم زبان شناسی / زبان‌ها ؛ جغرافیا و تاریخ ؛ هنرهای صحنه و سمعی-بصری ؛ ورزش

نکته مهم: همه این موارد (هم مدرسه‌های مستقل و هم کلاس‌های تخصصی) امتحان ورودی دارند.تعداد مکان‌ها محدود است و رقابت بالاست (به‌خصوص در Matematička، Filološka  و کلاس‌های IT).

 مدارس خصوصی

حدود ۸۰ مدرسه متوسطه خصوصی در کل صربستان وجود دارد (در مقابل حدود ۵۱۰ مدرسه دولتی). بیشتر آن‌ها در بلگراد و شمال کشور متمرکز هستند. همه مدارس خصوصی معتبر باید از وزارت آموزش تأییدیه و مجوز  بگیرند. دیپلم آن‌ها کاملاً معتبر است و دانش‌آموزان می‌توانند با آن در دانشگاه‌های دولتی و خصوصی صربستان (و خارج از کشور) ثبت‌نام کنند.

انواع مدارس خصوصی

نوع مدرسه	توضیح	شهریه تقریبی سالانه
گیمنازیوم خصوصی	برنامه ملی صربستان + امکانات بهتر و کلاس‌های کوچک‌تر	۱٬۵۰۰ تا ۶٬۰۰۰ یورو
مدارس حرفه‌ای خصوصی	پزشکی، IT، اقتصاد، گردشگری و...	۲٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ یورو
مدارس بین‌المللی	برنامه کمبریج، IB، بریتانیایی یا آمریکایی	۶٬۰۰۰ تا ۲۵٬۰۰۰+ یورو

ویژگی‌های اصلی مدارس خصوصی

کلاس‌های کوچک‌تر (معمولاً ۱۵–۲۴ نفر)؛ امکانات و تجهیزات مدرن‌تر؛ انعطاف بیشتر در برنامه درسی ؛ اغلب آزمون ورودی اختصاصی خودشان را دارند (نه لزوماً سیستم دولتی) ؛ پرداخت شهریه (مدارس دولتی رایگان هستند)

مدارس بین‌المللی معروف در بلگراد: این مدارس معمولاً برنامه انگلیسی‌زبان دارند و برای خانواده‌هایی که قصد ادامه تحصیل در خارج از کشور را دارند مناسب‌ترند.