( تسِ سید)CeSID؛ یکی از نهادهای مهم نظارت انتخاباتی و پژوهش سیاسی در صربستان

مرکز انتخابات آزاد و دموکراسی صربستان (CeSID) یک سازمان غیردولتی، غیرحزبی و غیرانتفاعی است که فعالیت خود را با هدف نظارت بی‌طرفانه بر انتخابات در صربستان آغاز کرد. نظارت بر روند رأی‌گیری، شمارش آرا، فعالیت رسانه‌ها و ارزیابی کیفیت فرایندهای انتخاباتی از مهم‌ترین حوزه‌های فعالیت این سازمان به شمار می‌رود.

تسِ سید در سال ۱۹۹۷ با مشارکت گروهی از دانشگاهیان، دانشجویان و فعالان جامعه مدنی تأسیس شد و به‌تدریج حوزه فعالیت خود را از نظارت انتخاباتی به پژوهش درباره افکار عمومی، دموکراسی، سیاست‌گذاری عمومی، رسانه و مشارکت سیاسی گسترش داد.

جایگاه تسِ سید ؛ سازمان نظارتی یا اندیشکده؟

تسِ سید در ساختار رسمی خود یک سازمان غیردولتی محسوب می‌شود، اما بخشی از فعالیت‌های آن دارای ویژگی‌های یک اندیشکده تخصصی در حوزه انتخابات، سیاست و دموکراسی است.

انجام مطالعات جامعه‌شناختی و سیاسی، سنجش افکار عمومی، تحلیل رفتار انتخاباتی و ارائه پیشنهادهای سیاستی از جمله فعالیت‌هایی است که این نهاد را به مراکز پژوهشی و اندیشکده‌ها نزدیک می‌کند.

در عین حال، تفاوت اصلی تسِ سید با یک اندیشکده کلاسیک در آن است که فعالیت‌های آن تنها به پژوهش و انتشار گزارش محدود نمی‌شود؛ بلکه این سازمان به‌طور مستقیم در نظارت میدانی بر انتخابات، آموزش ناظران و ارائه پیشنهاد برای اصلاح قوانین و رویه‌های انتخاباتی نیز مشارکت دارد.

از این رو، می‌توان تسِ سید را نهادی میان یک سازمان نظارتی  و یک مرکز پژوهشی و سیاست‌پژوهی دانست.

نقش پژوهشی و سیاستی

یکی از مهم‌ترین حوزه‌های فعالیت تسِ سید تولید داده و تحلیل درباره جامعه و سیاست صربستان است. این سازمان از روش‌های مختلف پژوهشی، از جمله نظرسنجی‌های حضوری و تلفنی، گروه‌های متمرکز و مصاحبه‌های تخصصی برای بررسی نگرش شهروندان و تحولات سیاسی استفاده می‌کند.

نتایج این مطالعات مورد استفاده رسانه‌ها، پژوهشگران، نهادهای مدنی و بازیگران سیاسی قرار می‌گیرد و بخشی از اطلاعات مورد نیاز برای تحلیل رفتار انتخاباتی و افکار عمومی صربستان را فراهم می‌کند.

تسِ سید همچنین در مباحث مربوط به اصلاح نظام انتخاباتی و سیاست‌گذاری عمومی مشارکت داشته و در برخی گفت‌وگوهای میان احزاب و نهادهای سیاسی درباره بهبود شرایط انتخابات، پیشنهادهای کارشناسی ارائه کرده است.

شبکه داخلی و بین‌المللی

 تسِ سید با بیش از ۶۰ سازمان غیردولتی در صربستان همکاری داشته و از اعضای شبکه اروپایی سازمان‌های نظارت بر انتخابات (ENEMO) است.

این عضویت امکان همکاری با دیگر نهادهای تخصصی نظارت بر انتخابات در کشورهای مختلف و استفاده از تجربه‌ها و استانداردهای بین‌المللی را برای این سازمان فراهم کرده است.

 تسِ سید طی سال‌های فعالیت خود در ده‌ها فرایند انتخاباتی حضور داشته و علاوه بر نظارت، پروژه‌های متعددی در حوزه دموکراسی، افکار عمومی، مشارکت شهروندی و اصلاح نظام انتخاباتی اجرا کرده است.

نقش تسِ سید در انتخابات پارلمانی ۲۰۲۳

در انتخابات پارلمانی دسامبر ۲۰۲۳ صربستان، تسِ سید یکی از نهادهای فعال در زمینه نظارت و ارزیابی روند انتخابات بود. این سازمان با همکاری مؤسسه ایپسُس و با استفاده از نمونه‌های آماری و شمارش موازی آرا، برآوردهایی از نتایج انتخابات ارائه کرد. بر اساس این برآوردها، ائتلاف تحت رهبری حزب پیشرو صربستان (SNS) حدود ۴۶ درصد و ائتلاف مخالف «صربستان علیه خشونت» حدود ۲۳ درصد آرا را به دست آوردند.

تسِ سید همچنین گزارش‌هایی درباره مشکلات و تخلفات مشاهده‌شده در جریان رأی‌گیری منتشر کرد. این گزارش‌ها مواردی از فشار بر رأی‌دهندگان، بی‌نظمی در برخی شعب، مشکلات مربوط به فهرست رأی‌دهندگان و تخلف از مقررات انتخاباتی را مورد توجه قرار دادند.

این سازمان علاوه بر روند رأی‌گیری، عملکرد برخی نهادهای مسئول نظارت بر انتخابات و رسانه‌ها، از جمله نهاد تنظیم‌کننده رسانه‌های الکترونیکی و نهادهای مسئول نظارت بر تأمین مالی و اجرای مقررات انتخاباتی را نیز ارزیابی کرده و خواستار افزایش شفافیت و کارآمدی آنها شده است.

رویکرد تسِ سید به چرخه انتخابات

فعالیت تسِ سید تنها به روز رأی‌گیری محدود نمی‌شود. این سازمان انتخابات را به‌عنوان یک فرایند کامل بررسی می‌کند که مراحل پیش از انتخابات، روز رأی‌گیری و دوره پس از انتخابات را دربرمی‌گیرد.

از جمله فعالیت‌های آن می‌توان به رصد عملکرد کمیسیون انتخابات جمهوری و کمیسیون‌های محلی، بررسی فضای رسانه‌ای و مبارزات انتخاباتی، نظارت بر رأی‌گیری و شمارش آرا، پیگیری اختلافات انتخاباتی و تحلیل چارچوب حقوقی انتخابات اشاره کرد.

تسِ سید پس از هر دوره انتخاباتی نیز معمولاً پیشنهادهایی برای اصلاح قوانین، افزایش شفافیت و بهبود اعتماد عمومی به فرایند انتخابات ارائه می‌دهد.

جمع‌بندی

تسِ سید را می‌توان یکی از نهادهای شناخته‌شده جامعه مدنی صربستان در حوزه انتخابات و دموکراسی دانست. ترکیب فعالیت‌های پژوهشی، نظارت میدانی، سنجش افکار عمومی و مشارکت در مباحث سیاست‌گذاری، جایگاهی فراتر از یک سازمان صرفاً ناظر بر انتخابات به آن داده است.

از منظر شناخت فضای سیاسی و اجتماعی صربستان، گزارش‌ها و نظرسنجی‌های این مرکز می‌توانند یکی از منابع قابل توجه برای بررسی نگرش عمومی، رفتار رأی‌دهندگان، کیفیت فرایندهای انتخاباتی و تحولات دموکراتیک این کشور باشند.

وب‌سایت رسمی:    https://www.cesid.rs/