برنامه ارزیابی بین‌المللی دانش‌آموزان (PISA) وابسته به سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، هر سه سال یک‌بار مطالعه‌ای جهانی درباره دانش‌آموزان ۱۵ ساله انجام می‌دهد. هدف این ارزیابی سنجش میزان توانایی دانش‌آموزان در به‌کارگیری آموخته‌های خود در حوزه‌های علوم، ریاضیات و خواندن برای حل مسائل دنیای واقعی است. همچنین در این مطالعه، محیط‌های آموزشی و شرایط یادگیری دانش‌آموزان نیز بررسی می‌شود.در آزمون PISA 2025 بیش از ۷۶۰ هزار دانش‌آموز شرکت کردند که نماینده حدود ۳۳ میلیون دانش‌آموز در ۹۱ کشور و اقتصاد جهان بودند. به همین دلیل، PISA یکی از جامع‌ترین و دقیق‌ترین ارزیابی‌های آموزشی در جهان به شمار می‌رود.
خبر خوب برای تایلند
در سال ۲۰۲۵، نمرات تایلند در هر سه حوزه اصلی PISA افزایش یافت، هرچند همچنان فاصله قابل توجهی با میانگین کشورهای OECD دارد.تایلند در آزمون PISA 2025 در علوم ۴۳۲، ریاضیات ۴۰۷ و خواندن ۳۹۲ امتیاز کسب کرد. این ارقام نسبت به سال ۲۰۲۲، در علوم ۲۳ امتیاز و در ریاضیات و خواندن هر کدام ۱۳ امتیاز افزایش داشته است.علوم، محور اصلی آزمون PISA 2025 بود. تایلند از میان ۹۱ کشور و اقتصاد شرکت‌کننده، از نظر امتیاز علوم در رتبه ۵۳ قرار گرفت که نسبت به رتبه ۵۸ در سال ۲۰۲۲ بهبود یافته است. البته OECD یک رتبه‌بندی واحد و کلی برای کل آزمون PISA منتشر نمی‌کند.در تایلند، ۸۵۴۷ دانش‌آموز از ۲۷۳ مدرسه در این ارزیابی شرکت کردند که نماینده حدود ۵۴۲ هزار و ۷۰۰ دانش‌آموز ۱۵ ساله، معادل حدود ۶۹ درصد از جمعیت ۱۵ ساله این کشور، بودند.
نمرات همچنان پایین‌تر از سطوح سال‌های گذشته
بهبود نتایج تایلند نسبت به سال ۲۰۲۲ بخشی از افت مشاهده‌شده در دوره‌های اخیر ارزیابی را جبران کرده است. با این حال، OECD اعلام کرده که میانگین نمرات تایلند همچنان در علوم و خواندن پایین‌تر از سطح سال ۲۰۱۵ و در علوم پایین‌تر از سطح سال ۲۰۱۸ قرار دارد.همچنین سهم دانش‌آموزانی که عملکرد پایینی دارند همچنان بالا است.
علوم
در حوزه علوم، ۵۹ درصد از دانش‌آموزان تایلندی حداقل به سطح ۲، یعنی سطح پایه مهارت مورد انتظار در PISA، دست یافتند؛ در حالی که میانگین OECD ۷۴ درصد بود.در این سطح، دانش‌آموزان می‌توانند توضیح‌های مربوط به پدیده‌های علمی آشنا را تشخیص دهند و با استفاده از داده‌ها، نتیجه‌گیری‌های ساده را ارزیابی کنند.تنها ۱ درصد از دانش‌آموزان تایلندی به بالاترین سطوح علوم، یعنی سطح ۵ یا ۶، رسیدند؛ در مقابل، این میزان در کشورهای OECD حدود ۷ درصد بود.
ریاضیات و خواندن
وضعیت در ریاضیات و خواندن نگران‌کننده‌تر بود.تنها ۴۱ درصد از دانش‌آموزان تایلندی در ریاضیات به سطح ۲ یا بالاتر رسیدند، در حالی که میانگین OECD ۶۵ درصد بود.در بخش خواندن نیز تنها ۴۱ درصد دانش‌آموزان تایلندی به سطح پایه رسیدند، در مقایسه با ۶۹ درصد در کشورهای OECD.تقریباً هیچ‌یک از دانش‌آموزان تایلندی به بالاترین سطح مهارت خواندن نرسیدند، در حالی که این میزان در کشورهای OECD حدود ۶ درصد بود.در مقایسه با سال ۲۰۱۵، سهم دانش‌آموزان تایلندی که پایین‌تر از سطح ۲ قرار داشتند، در ریاضیات ۶ واحد درصد و در خواندن ۹ واحد درصد افزایش یافته است. در علوم، این سهم ۶ واحد درصد کاهش داشته است.
حل مسئله محاسباتی
PISA 2025 همچنین ارزیابی جدیدی با عنوان حل مسئله محاسباتی (Computational Problem-Solving) معرفی کرد.این بخش توانایی دانش‌آموزان را در استفاده از ابزارهای دیجیتال برای مدل‌سازی مسائل، انجام آزمایش‌ها، تحلیل داده‌ها و ایجاد یا رفع اشکال محصولات دیجیتال اندازه‌گیری می‌کند.تایلند در این بخش ۴۷۶ امتیاز کسب کرد که پایین‌تر از میانگین ۵۰۰ امتیازی OECD بود.از آنجا که این ارزیابی جدید است، سابقه‌ای برای مقایسه با سال‌های گذشته وجود ندارد؛ با این حال، در صورت تداوم استفاده از این شاخص در دوره‌های آینده PISA، اهمیت آن احتمالاً افزایش خواهد یافت.
استفاده گسترده دانش‌آموزان تایلندی از هوش مصنوعی
این مطالعه همچنین تصویری از نحوه استفاده دانش‌آموزان تایلندی از فناوری در محیط آموزشی ارائه کرده است.دانش‌آموزان تایلندی اعلام کردند که به‌طور متوسط روزانه ۲.۲ ساعت در مدرسه از ابزارهای دیجیتال برای یادگیری استفاده می‌کنند؛ این رقم بالاتر از میانگین ۱.۷ ساعت در کشورهای OECD است.آنها همچنین به‌طور متوسط روزانه ۱.۵ ساعت از ابزارهای دیجیتال برای سرگرمی در مدرسه استفاده می‌کنند، در حالی که میانگین OECD ۱.۱ ساعت است.حدود ۵۱ درصد دانش‌آموزان تایلندی گفتند که حداقل هفته‌ای یک‌بار برای کمک به یادگیری از چت‌بات‌های هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. این رقم در کشورهای OECD ۴۶ درصد است.بر اساس یافته‌های OECD، ۴۱ درصد دانش‌آموزان از هوش مصنوعی برای تحقیقات اولیه، ۴۲ درصد برای خلاصه‌کردن متون و ۴۱ درصد برای تهیه پیش‌نویس تکالیف نوشتاری استفاده می‌کنند.تنها ۴ درصد اعلام کردند که هرگز یا تقریباً هرگز برای فعالیت‌های درسی مورد بررسی در این مطالعه از چت‌بات‌های هوش مصنوعی استفاده نمی‌کنند.این یافته‌ها لزوماً نشان نمی‌دهند که استفاده از هوش مصنوعی موجب بهبود یا افت نتایج تحصیلی می‌شود؛ اما نشان می‌دهند که ابزارهای هوش مصنوعی هم‌اکنون به بخشی از عادات مطالعاتی بسیاری از دانش‌آموزان تبدیل شده‌اند.
نقاط قوت نسبی تایلند
داده‌های PISA فراتر از نمرات آزمون، چند نشانه امیدوارکننده نیز نشان می‌دهد:
- پشتکار دانش‌آموزان: ۸۱ درصد اعلام کردند زمانی که کار دشوار می‌شود، تلاش بیشتری می‌کنند؛ این رقم در کشورهای OECD حدود ۶۰ درصد است.
- کمک‌گرفتن: دانش‌آموزان تایلندی در شاخص‌های مربوط به درخواست کمک و تعیین هدف، امتیازی بالاتر از میانگین OECD کسب کردند.
- نگاه مثبت به معلمان: ۹ نفر از هر ۱۰ دانش‌آموز گفتند معلم علوم آنها به یادگیری تک‌تک دانش‌آموزان توجه دارد.
- تاب‌آوری دانش‌آموزان محروم: ۱۷ درصد از دانش‌آموزان محروم در تایلند در میان ۲۵ درصد برتر عملکرد علمی داخل کشور قرار گرفتند؛ این میزان در کشورهای OECD حدود ۱۲ درصد بود.
نقاط ضعف تایلند
مهم‌ترین هشدارها مربوط به مهارت‌های پایه آموزشی و نگرش دانش‌آموزان نسبت به آینده بود:
- مهارت‌های پایه: تایلند در علوم، ریاضیات، خواندن و حل مسئله محاسباتی همچنان پایین‌تر از میانگین OECD قرار دارد.
- تحرک اجتماعی: تنها ۳۸ درصد از دانش‌آموزان معتقدند جایگاه آنها در جامعه چیزی است که می‌توانند تغییر دهند.
- ذهنیت رشد: تنها ۳۶ درصد باور داشتند که هوش را می‌توان از طریق تلاش و دریافت بازخورد توسعه داد؛ این میزان در کشورهای OECD ۶۹ درصد بود.
- احساس تعلق و فرصت: تایلند از نظر احساس تعلق دانش‌آموزان به مدرسه و باور آنها به امکان تحرک اجتماعی، پایین‌تر از میانگین OECD قرار گرفت.
- منابع آموزشی: نزدیک به ۴ نفر از هر ۱۰ دانش‌آموز در مدارسی تحصیل می‌کنند که مدیران آنها اعلام کرده‌اند کمبود مواد و منابع آموزشی، روند تدریس را با مشکل مواجه کرده است.
در مجموع، یک تضاد قابل توجه دیده می‌شود: دانش‌آموزان تایلندی از پشتکار، حمایت معلمان و تمایل به درخواست کمک برخوردارند، اما این نقاط قوت هنوز به ایجاد پایه‌های قدرتمند در مهارت‌های خواندن، ریاضیات و علوم منجر نشده است.
مقایسه تایلند با کشورهای آسه‌آن
امتیاز تایلند در علوم ۱۳ امتیاز کمتر از ویتنام و ۷ امتیاز کمتر از برونئی بود، اما ۱۳ امتیاز بالاتر از مالزی قرار گرفت.سنگاپور همچنان فاصله قابل توجهی با سایر کشورهای شرکت‌کننده آسه‌آن داشت و در سطح جهانی پس از گروه B-S-J-Z چین در رتبه دوم قرار گرفت.البته این مقایسه کامل نیست، زیرا سه عضو آسه‌آن در این مطالعه شرکت نکردند و برای کامبوج نیز داده‌ای در زمینه حل مسئله محاسباتی وجود ندارد.با این حال، نتایج نشان می‌دهد تایلند در گروه میانیِ بالاتر کشورهای منطقه قرار دارد، در حالی که فاصله قابل توجهی میان سنگاپور و سایر کشورهای آسه‌آن مشاهده می‌شود.
نتایج PISA 2025 برای تایلند نشانه‌هایی از بهبود را نشان می‌دهد. نمرات این کشور در علوم، ریاضیات و خواندن افزایش یافته و این در حالی است که بسیاری از کشورها با کاهش عملکرد مواجه بوده‌اند. دانش‌آموزان تایلندی همچنین از پشتکار، تاب‌آوری و حمایت قابل توجه معلمان برخوردارند.با این حال، روند بهبود هنوز کامل نشده است. نتایج علوم و خواندن همچنان پایین‌تر از سطوح ثبت‌شده تایلند در سال‌های گذشته قرار دارد و این کشور در تمام حوزه‌های اصلی پایین‌تر از میانگین OECD است.بسیاری از دانش‌آموزان همچنان فاقد مهارت‌های پایه کافی در خواندن و ریاضیات هستند و نگرانی‌هایی نیز درباره احساس تعلق آنها به مدرسه و باورشان به امکان بهبود جایگاه اجتماعی خود وجود دارد.پرسش اصلی این است که آیا تایلند می‌تواند کمبود نیروی انسانی و منابع آموزشی را برطرف کند و در عین حال از اراده و پشتکار دانش‌آموزان برای بهبود نتایج یادگیری بهره بگیرد یا خیر. میزان موفقیت در این مسیر تا حد زیادی به نحوه تبدیل نتایج PISA به اولویت‌های سیاست‌گذاری و تصمیمات بودجه‌ای دولت بستگی خواهد داشت.
منابع :
نظر شما