«کشیشان از دولت یا هیچ نهاد رسمی حقوق دریافت نمی‌کنند. ما منحصراً از طریق مردم وفادار خود امرار معاش می‌کنیم.»

شنیدن این حرف‌ها که امروزه در صربستان هیچ‌کس بهتر از کشیشان زندگی نمی‌کند، برای عموم مردم غیرمعمول نیست. چنین ادعاهایی بحث‌برانگیز است؛ در حالی که برخی معتقدند کشیشان در جایگاه والایی زندگی می‌کنند، برخی دیگر خاطرنشان می‌کنند که این تصور غلط و ناشی از ناآگاهی از نحوه عملکرد کلیسا و روحانیت است.

نه دولت و نه نهادها هزینه آن‌ها را پرداخت نمی‌کنند.

در پاسخ به شبهات فزاینده درباره حقوق کشیشان، کشیش اعظم الکساندر چاوکا نیز در برنامه «پرسش و پاسخ» در تلویزیون هرام، به تفصیل توضیح داد که کشیشان چگونه درآمد دارند و حقوق خود را دریافت می‌کنند.

چاوکا ابتدا توضیح داد: «کشیشان از دولت یا هیچ نهاد رسمی حقوق دریافت نمی‌کنند. ما منحصراً از طریق مردم وفادار خود امرار معاش می‌کنیم.»

او اشاره کرد که در بیشتر اسقف‌نشین‌ها، کشیش‌ها از پولی که اعضای کلیسا برای خدمات مذهبی — غسل تعمید، عروسی، تشییع جنازه، تبرک آب و خانه‌ها — به آن‌ها می‌دهند، امرار معاش می‌کنند. او می‌گوید حقوق کشیش‌ها از بودجه دولت تأمین نمی‌شود، بلکه اگر اسقف‌نشین به این شکل سازمان‌دهی شده باشد، از خزانه کلیسا تأمین می‌گردد.

پدر الکساندر، به نقل از Religija.rs، می‌گوید: «در برخی از مناطق صربستان، مانند وویوودینا، اسقف‌نشین‌ها به گونه‌ای عمل می‌کنند که شهرداری کلیسا حقوق کشیش را از وجوه جمع‌آوری‌شده از فروش شمع، کمک‌های مالی و… پرداخت می‌کند.»

مقایسه با جامعه یهودیان پراکنده به‌ویژه جالب است؛ جایی که جوامع یهودی به‌طور واضح حقوق و دستمزد کشیش‌ها را تعیین کرده‌اند.

او نتیجه می‌گیرد: «بنابراین، کشیشان، مستقیم یا غیرمستقیم، از طریق ایمانداران خود امرار معاش می‌کنند. شاید کسی به خاطر این موضوع مرا قضاوت کند، اما من در کلیسای خود این‌گونه عمل می‌کنم.» و می‌گوید که دقیقاً به همین دلیل است که برای غسل تعمید، عروسی، تشییع جنازه و سایر خدمات مذهبی هزینه دریافت می‌شود؛ موضوعی که به اذعان او، اغلب باعث بحث‌های داغ عمومی می‌شود.

او تأکید می‌کند که کلیسای ارتدکس صربستان فهرست قیمت مشخصی برای خدمات کشیش ندارد و قیمت‌گذاری به کشیش یا اسقف‌نشین واگذار شده است. او همچنین تأکید می‌کند که دریافت هزینه برای خدمات توسط کشیش‌ها بحث‌برانگیز نیست، زیرا آن‌ها نیز خانواده دارند و باید مانند هر کس دیگری از آن‌ها حمایت کنند و هزینه برق، آب و سایر مخارج را بپردازند.

او به کتاب مقدس استناد می‌کند: «در کتاب مقدس، پولس رسول می‌گوید کسی که خدمت می‌کند باید از آن خدمت زندگی کند؛ کسی که در محراب خدمت می‌کند باید از محراب سهمی ببرد و کسی که انجیل را موعظه می‌کند باید از آن زندگی کند. بنابراین کاملاً واضح است که منبع درآمد یک کشیش باید خدمت او باشد.»

با این حال، او تأکید می‌کند که باید محدودیتی وجود داشته باشد: «هرگونه اغراقی غیرقابل‌قبول است، اما لازم است که یک کشیش مانند گله‌اش زندگی کند. برای یک کشیش مناسب نیست که در تجمل زندگی کند، در حالی که گله‌اش حتی ذره‌ای هم قادر به چنین زندگی‌ای نیست.»

او می‌گوید که قیمت دقیقی برای خدماتش ندارد، بلکه این را به اعضای کلیسا واگذار می‌کند تا خودشان با توجه به توانایی‌هایشان آن را تعیین کنند. او همچنین اضافه کرد که کشیش‌هایی را که تعرفه‌های مشخصی تعیین کرده‌اند محکوم نمی‌کند، اما همیشه اگر عبارت «اگر می‌توانید» به آن اضافه شود، آن را می‌پذیرد.

https://nportal.novosti.rs/vest/137942/vesti/drustvo/svestenici-izvor-prihoda?utm_source=novosti&utm_medium=novosti-naslovna&utm_campaign=naslovna-widget

تحلیل سخنان کشیش اعظم الکساندر چاوکا:

۱. شفافیت و صداقت نسبی

کشیش چاوکا به‌طور مستقیم و بدون حاشیه می‌گوید که کشیشان صربستانی از بودجه دولتی یا نهادهای رسمی حقوق نمی‌گیرند و کاملاً وابسته به مردم مؤمن هستند. این حرف در مقایسه با بسیاری از اظهارات کلیسایی که معمولاً مبهم یا دفاعی هستند، نسبتاً شفاف است. این شفافیت نقطه قوت سخنان اوست. بسیاری از مردم تصور می‌کنند کلیسا از دولت یا منابع پنهان تغذیه می‌شود؛ چاوکا این تصور را رد می‌کند و منبع اصلی درآمد را «خدمات مذهبی + کمک‌های مردمی» معرفی می‌کند.

۲. توجیه الهیاتی

او به سخن پولس رسول استناد می‌کند که «کسی که خدمت می‌کند باید از آن خدمت زندگی کند». این استدلال در سنت مسیحی (به‌ویژه ارتدکس و کاتولیک) کاملاً کلاسیک و پذیرفته‌شده است. از نظر الهیاتی، موضع او منسجم است: روحانی نباید کارگر دولت باشد، بلکه باید از همان جماعتی که خدمت می‌کند، روزی بگیرد.

با این حال، این توجیه الهیاتی همیشه با واقعیت اقتصادی مدرن هم‌خوانی کامل ندارد. وقتی خدمات مذهبی (غسل تعمید، عروسی، تشییع) عملاً به یک «معامله» تبدیل می‌شود و قیمت‌ها در جامعه بحث‌برانگیز می‌شود، فاصله بین اصل الهیاتی و اجرای آن آشکار می‌گردد.

۳. دوگانگی و ابهام در عمل

از یک طرف می‌گوید قیمت ثابتی ندارد و به «توانایی» مردم واگذار می‌کند. از طرف دیگر، وجود تعرفه‌های مشخص را کاملاً محکوم نمی‌کند (فقط شرط «اگر می‌توانید» را اضافه می‌کند). این موضع‌گیری کمی دوپهلو

است. در عمل، وقتی کشیش یا اسقف‌نشین تعرفه‌ای اعلام می‌کند، فشار اجتماعی و فرهنگی روی مردم برای پرداخت آن وجود دارد؛ حتی اگر عبارت «اگر می‌توانید» هم اضافه شود. بسیاری از مردم احساس می‌کنند اگر کمتر بدهند، «کم‌ایمان» یا «خسیس» به حساب می‌آیند. چاوکا این بعد روان‌شناختی و اجتماعی را چندان جدی نمی‌گیرد.

۴. معیار «زندگی مانند گله»

جمله‌ای که می‌گوید «کشیش نباید در تجمل زندگی کند در حالی که گله‌اش حتی ذره‌ای از آن را ندارد»، از نظر اخلاقی قوی و مهم است. این معیار کلاسیک در سنت‌های دینی است (ساده زیستی روحانی). اما مشکل اینجاست که او معیار عملی و قابل‌اندازه‌گیری برای تشخیص «افراط» ارائه نمی‌دهد. در نتیجه، این اصل زیبا می‌تواند در عمل نادیده گرفته شود یا به سلیقه شخصی هر کشیش وابسته بماند.

۵. مقایسه با جوامع دیگر

اشاره او به جوامع یهودی دیاسپورا جالب است. در بسیاری از جوامع یهودی، حقوق خاخام‌ها به‌صورت شفاف و قراردادی از سوی کنیسه تعیین می‌شود. این مدل شفاف‌تر و قابل‌پیش‌بینی‌تر است. چاوکا این مدل را ذکر می‌کند اما نمی‌گوید چرا کلیسای ارتدکس صربستان به سمت چنین شفافیتی حرکت نمی‌کند. این نقطه می‌توانست فرصتی برای پیشنهاد اصلاح باشد، اما او آن را صرفاً به‌عنوان مقایسه رها می‌کند.

جمع‌بندی ارزیابی

در نهایت، سخنان چاوکا بیشتر توضیح و توجیه وضعیت موجود است تا نقد یا پیشنهاد اصلاح جدی. او واقعیت اقتصادی روحانیت را می‌پذیرد و آن را مشروع می‌داند، اما به تنش‌های اجتماعی و اخلاقی که این مدل ایجاد می‌کند، کمتر می‌پردازد. این موضع برای یک روحانی داخل سیستم، قابل‌انتظار و نسبتاً صادقانه است، اما از منظر یک ناظر بیرونی، هنوز جای بحث و اصلاح دارد.