مقاله دوم:
ای. آر. رحمان در کنار فعالیت گسترده خود در عرصه آهنگسازی و موسیقی فیلم، بخش قابل توجهی از فعالیت‌هایش را به امور بشردوستانه، آموزش موسیقی و ایجاد فرصت برای نسل جوان اختصاص داده است. مشارکت او در پروژه‌های خیریه، حمایت از کودکان و افراد محروم، ایجاد مراکز آموزشی و تلاش برای پیوند دادن موسیقی با اهداف اجتماعی، بخش مهمی از کارنامه او را تشکیل می‌دهد. او در سال ۲۰۰۴ به عنوان سفیر جهانی مشارکت توقف سل، پروژه‌ای وابسته به سازمان بهداشت جهانی، انتخاب شد و از سازمان نجات کودکان هند نیز حمایت کرد.
یکی از نمونه‌های همکاری‌های بشردوستانه او، مشارکت در قطعه Oceanic با یوسف اسلام بود که درآمد حاصل از آن برای کمک به کودکان یتیم در باندا آچه، پس از سونامی اقیانوس هند در سال ۲۰۰۴، اختصاص یافت. رحمان همچنین در پروژه‌های موسیقایی دیگری با اهداف اجتماعی مشارکت داشته و در سال‌های مختلف تلاش کرده است از ظرفیت موسیقی برای جلب توجه عمومی به مسائل انسانی استفاده کند. او در سال ۲۰۰۸ نیز همراه با نوازنده مشهور سازهای کوبه‌ای، سیوامانی، قطعه Jiya Se Jiya را با الهام از کمپین آغوش رایگان تولید کرد و برای آن ویدئویی در شهرهای مختلف هند تهیه شد.
یکی از مهم‌ترین اقدامات رحمان در حوزه آموزش، تأسیس هنرستان موسیقی KM در سال ۲۰۰۸ بود. این مرکز با هدف آموزش و پرورش نوازندگان و هنرمندان جوان در حوزه‌هایی مانند آواز، نوازندگی ساز، فناوری موسیقی و طراحی صدا ایجاد شد. هنرستان در نزدیکی استودیوی رحمان در کودامباکام چنای قرار دارد و دوره‌هایی در سطوح مختلف ارائه می‌کند. این مجموعه با حضور استادان و نوازندگان برجسته فعالیت می‌کند و دارای یک ارکستر سمفونیک نیز هست. برخی از هنرجویان این مرکز بعدها وارد عرصه آهنگسازی برای فیلم‌های بلند شده‌اند. نوازنده برجسته ویولن، ال. سوبرامانیام، نیز در هیئت مشاوره آن فعالیت داشته است.
رحمان در سال ۲۰۰۹ ارکستر Sunshine را نیز با هدف ایجاد فرصت‌های موسیقایی برای کودکان راه‌اندازی کرد. از طریق هنرستان موسیقی KM، آموزش موسیقی رایگان برای کودکانی که از نظر اقتصادی و اجتماعی در شرایط دشوارتری قرار داشتند، فراهم شد. این رویکرد نشان می‌دهد که آموزش موسیقی برای رحمان تنها به تربیت هنرمندان حرفه‌ای محدود نبوده، بلکه به عنوان ابزاری برای ایجاد فرصت، پرورش خلاقیت و دسترسی بیشتر کودکان به آموزش هنری مورد توجه قرار گرفته است. او همچنین در سال ۲۰۰۶ موسیقی یک فیلم کوتاه با عنوان Bananian را ساخت که هدف آن حمایت از زنان فقیر در چنای بود.
در سال ۲۰۱۷، رحمان بنیاد One Heart را معرفی کرد که هدف آن حمایت از افراد فعال در صنعت موسیقی عنوان شده است. او همچنین پروژه Ta Futures را مطرح کرد؛ پروژه‌ای فرهنگی که با هدف گردآوری و معرفی صداها و جلوه‌های فرهنگی تامیل‌نادو شکل گرفت. این پروژه در ابتدا با ایده ثبت صداهای شهری و ایجاد یک سمفونی شهری آغاز شد، اما به‌تدریج رویکردی گسترده‌تر پیدا کرد. رحمان درباره این طرح بر اهمیت کودکان و ایجاد زمینه‌ای برای شکل‌گیری شیوه‌های تازه تفکر و تصور آینده تأکید کرده است.
پیوند میان موسیقی و فعالیت‌های اجتماعی در برنامه‌های رحمان همچنان ادامه یافت. در سال ۲۰۱۹، او در مراسم سالانه خیریه سازمان Pratham در نیویورک کنسرتی با مضمون موسیقی صوفیانه برگزار کرد. این سازمان از جمله نهادهای مهم غیردولتی هند در حوزه آموزش کودکان محروم است. رحمان و گروهش این برنامه را به‌صورت داوطلبانه و رایگان اجرا کردند و او پس از این برنامه، آن را تحقق یکی از آرزوهای دیرینه خود برای اجرای موسیقی صوفیانه در خدمت اهداف بشردوستانه دانست.
فعالیت آموزشی مجموعه KM نیز به‌تدریج گسترش یافته است. این مجموعه در پردیسی اختصاصی، امکاناتی از جمله استودیوهای ضبط تجاری و ارکستر Sunshine را در اختیار دارد و برای گروه‌های سنی و سطوح مختلف مهارتی برنامه‌های آموزشی ارائه می‌کند. دوره‌های پاره‌وقت و تمام‌وقت آن حوزه‌هایی مانند موسیقی کلاسیک هندوستانی، موسیقی کلاسیک غربی و فناوری موسیقی را دربر می‌گیرد. استادان این مجموعه از کشورهای مختلف گرد هم آمده‌اند و در زمینه‌هایی همچون آهنگسازی، نظریه و تحلیل موسیقی، تاریخ موسیقی و فناوری موسیقی آموزش می‌دهند.
یکی از ویژگی‌های مهم این مرکز، ارتباط آموزشی آن با دانشگاه میدلسکس لندن است. بر اساس مطالب ارائه‌شده، دانشجویانی که دوره دوساله دیپلم آموزش عالی موسیقی را با موفقیت به پایان برسانند، امکان ورود مستقیم به دوره کارشناسی موسیقی در دانشگاه میدلسکس را خواهند داشت. چنین همکاری‌ای، فعالیت هنرستان را از یک مرکز آموزشی محلی فراتر برده و آن را به مسیری برای ادامه تحصیل موسیقی در سطح بین‌المللی تبدیل کرده است.
رحمان در کنار این فعالیت‌ها، همچنان به خلق آثار موسیقایی جدید و همکاری با هنرمندان و مؤسسات مختلف ادامه داده است. همکاری او با مارول برای ساخت Marvel Anthem به زبان‌های هندی، تامیل و تلوگو برای فیلم Avengers: Endgame نمونه‌ای از حضور او در پروژه‌های فرهنگی و تجاری بین‌المللی است. این اثر با ترکیبی از موسیقی رپ و سازهای کوبه‌ای ساخته شد و رحمان علاوه بر آهنگسازی، خوانندگی آن را نیز بر عهده داشت.
ای. آر. رحمان و سینمای ایران
ارتباط میان «ای. آر. رحمان» (A. R. Rahman)، آهنگساز و موسیقیدان برجسته و برنده جایزه اسکار اهل هند، و «مجید مجیدی»، کارگردان نام‌آشنای سینمای ایران، یک همکاری هنری بزرگ و بین‌المللی در عرصه سینما است.
مهم‌ترین ابعاد و پروژه‌های مشترک این دو هنرمند به شرح زیر است:
1. فیلم سینمایی «محمد رسول‌الله (ص)» بزرگ‌ترین و اولین همکاری آن‌ها در فیلم حماسی و تاریخی محمد رسول الله محسوب می شود. رحمان در مصاحبه‌های خود اشاره کرده است که به دلیل عدم آشنایی قبلی با کارگدان مجیدی و سبک کاری او، حدود ۶ ماه زمان برد تا به درک مشترکی از موسیقی مدنظر مجیدی برای فیلم برسند. او در نهایت حدود ۱.۵ سال روی این پروژه کار کرد. موسیقی این فیلم با نگاهی جهانی و فرامنطقه‌ای ساخته شد و در آن از ارکستر بزرگ، گروه کر، نوازندگان ایرانی، هندی و مصری و سازهایی مانند دودوک استفاده شد.
2. فیلم سینمایی «آن سوی ابرها» (Beyond the Clouds)
پس از تجربه موفق اول، مجید مجیدی در سال ۲۰۱۷ نخستین فیلم خود در سینمای هند را با نام کارگردانی کرد. او بار دیگر مسئولیت آهنگسازی و ساخت موسیقی متن فیلم را به ای. آر. رحمان واگذار کرد.
توصیف مجیدی از رحمان: مجید مجیدی همواره از رحمان به عنوان شخصی بسیار مهربان، دوست‌داشتنی و شریف یاد کرده و معتقد است او با موسیقی درخشانش، فرهنگ و هنر هند را به جهانیان معرفی کرده است.
علاقه رحمان به سینمای ایران: رحمان اعلام کرده که از گذشته شیفته سینمای انسانی ایران بوده و همکاری با مجیدی باعث شده تا رویای دیرینه‌اش برای کار در یک پروژه ایرانی محقق شود.
آنچه در مجموعه فعالیت‌های رحمان بیش از همه برجسته است، ارتباط میان سه حوزه موسیقی، آموزش و فعالیت اجتماعی است. او از یک سو آهنگسازی با کارنامه‌ای بین‌المللی است و از سوی دیگر، ایجاد مراکز آموزشی، حمایت از کودکان و مشارکت در پروژه‌های بشردوستانه را بخشی از فعالیت خود قرار داده است. هنرستان موسیقی KM نیز در همین چارچوب قرار می‌گیرد؛ مرکزی که تلاش می‌کند آموزش موسیقی، فناوری و تجربه حرفه‌ای را در محیطی آموزشی به نسل جدید منتقل کند. رحمان به عنوان بنیان‌گذار و رئیس این کنسرواتوار فعالیت می‌کند و فاطمه رفیق نیز مسئولیت مدیریت اجرایی و امور عملیاتی آن را بر عهده دارد.
از این منظر، کارنامه ای. آر. رحمان را می‌توان فراتر از مجموعه‌ای از موفقیت‌های سینمایی و جوایز بین‌المللی بررسی کرد. فعالیت‌های آموزشی و بشردوستانه او نشان می‌دهد که موسیقی برای وی تنها یک حرفه هنری نیست، بلکه ابزاری برای آموزش، ارتباط فرهنگی، پرورش استعدادهای جوان و مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی نیز محسوب می‌شود. همین پیوند میان هنر، فناوری، آموزش و مسئولیت اجتماعی، بخش مهمی از تصویری است که از ای. آر. رحمان در عرصه فرهنگی معاصر هند شکل گرفته است.
منابع:
نظر شما