معرفی جامع مؤسسه تحقیقات زبان‌ها و فرهنگ‌های آسیا و آفریقا(ILCAA)  

وابسته به دانشگاه مطالعات خارجی توکیو (TUFS)

مقدمه و مأموریت‌های اصلی

«مؤسسه تحقیقات زبان‌ها و فرهنگ‌های آسیا و آفریقا» (Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa - ILCAA) یک مرکز پژوهشی مشترک وابسته به دانشگاه مطالعات خارجی توکیو (Tokyo University of Foreign Studies - TUFS) است. این مؤسسه با تمرکز بر مطالعات زبانی و پدیده‌های گوناگون فرهنگی در دو قاره آسیا و آفریقا، فعالیت‌های خود را بر پایه سه اصل و مأموریت محوری زیر استوار ساخته است:

• انجام پروژه‌های پژوهشی مشترک (Joint Research Projects): اجرای تحقیقات علمی و بین‌رشته‌ای با همیاری پژوهشگران داخلی و بین‌المللی.
• پردازش، گردآوری، ویرایش و انتشار داده‌ها: جمع‌آوری، بستره‌سازی و به اشتراک‌گذاری منابع و اطلاعات مربوط به زبان‌ها و فرهنگ‌های آسیا و آفریقا.
• تربیت نسل جدید پژوهشگران: آموزش و پرورش دانش‌پژوهان جوان از طریق برگزاری پروژه‌های مشترک، کارگاه‌های تخصصی و سمینارهای علمی.

جایگاه ملی و بین‌المللی (اعطای عنوان ویژه وزارت علوم ژاپن)

در آوریل ۲۰۱۰، این مؤسسه از سوی وزارت آموزش، فرهنگ، ورزش، علوم و فناوری ژاپن (MEXT) به عنوان «مرکز بین‌المللی تحقیقات زبان‌ها و فرهنگ‌های آسیا و آفریقا» و یک «مرکز استفاده مشترک و پژوهش‌های هم‌افزا» (Joint Usage/Research Center Institution) به‌رسمیت شناخته شد. این جایگاه حقوقی، مؤسسه را موظف و متعهد می‌سازد تا همکاری‌های خود را با جامعه آکادمیک در سطح ملی و بین‌المللی جهت گسترش تحقیقات علمی تقویت نماید.

مراکز و بخش‌های تخصصی وابسته به ILCAA

۱. مرکز منابع اطلاعاتی (Information Resources Center - IRC)

این مرکز که در سال ۱۹۹۷ به دستور وزارت علوم ژاپن در بدو ساختار ILCAA تأسیس شد، وظیفه گردآوری، ذخیره‌سازی، پردازش، تدوین و انتشار منابع اطلاعاتی مرتبط با زبان‌ها و فرهنگ‌های آسیا و آفریقا را جهت پشتیبانی از جامعه علمی ژاپن و جهان بر عهده دارد.

حوزه‌های اصلی فعالیت IRC:

• دیجیتالی‌سازی و انتشار اسناد: تبدیل به فرمت دیجیتال و انتشار داده‌های زبانی و اسناد دیداری-شنیداری (شامل بروشورها، پوسترها، فیلم‌ها، نوارهای ۸ میلی‌متری، ویدیوها و نوارهای صوتی) متعلق به ILCAA یا پژوهشگران خارج از مؤسسه.
• توسعه تحقیقات بین‌المللی: انتشار پایگاه‌های داده، فرهنگ‌های لغت الکترونیکی و کتابخانه‌های تصویری دیجیتال جهت تسهیل پروژه‌های بین‌المللی.
• نظریه‌پردازی در ذخیره‌سازی و تبادل محتوا: تدوین نظریه‌های کدهای کلاسی (مانند خطوط چندزمانی)، پردازش زبان‌های چندزبانه، حروف‌چینی خطوط گوناگون و ارتقای رابط‌های کاربری سیستم‌های چندرسانه‌ای برای جستجوی تصویر، ویدیو و صوت.

دستاوردها و خروجی‌های پژوهشی IRC:

ارائه ابزارهای پژوهشی برخط و دسترسی عمومی به منابعی همچون: فرهنگ لغت الکترونیکی زبان و فرهنگ تووالو، پایگاه داده واژگان پایه زبان‌های مغولی، پایگاه‌های داده چندزبانه زبان و فرهنگ (مناطقی چون اوراسیای شمال‌شرقی و تبّت)، آرشیوهای تصویری آسیا و آفریقا و نقشه‌های تاریخی دوره عثمانی. همچنین توسعه متون آموزشی دوره‌های فشرده زبان از دیگر وظایف این مرکز است.

۲. مرکز علوم میدانی (Field Science Center - FSC)

این مرکز در سال ۲۰۰۴ به صورت آزمایشی و از آوریل ۲۰۰۵ به طور رسمی آغاز به کار کرد. هدف بنیادی FSC، تثبیت «علوم میدانی» (Field Science) به عنوان یک حوزه دانش نوین از طریق تلفیق روش‌های علوم انسانی، اجتماعی و طبیعی و سازماندهی آرشیو تحقیقات میدانی پژوهشگران ژاپنی بود.

پایان فعالیت سازمانی و تداوم وظایف: فعالیت‌های ساختاری FSC در سال مالی ۲۰۲۴ به پایان رسید، اما دو دفتر اقماری فرامرز و شبکه «فیلدنت» (Fieldnet) همچنان تحت مدیریت مستقیم ILCAA به کار خود ادامه می‌دهند.

محورهای اصلی عملکرد: FSC

• توسعه نظری و عملی روش‌های میدانی: برگزاری نشست‌های تخصصی و پشتیبانی از شبکه «فیلدنت» (Fieldnet) برای تبادل روش‌های پژوهشی میان محققان جوان (به صورت آنلاین و حضوری).
• راه‌اندازی و مدیریت دفاتر تحقیقاتی منطقه‌ای (دفاتر اقماری): جهت پیشبرد تحقیقات میدانی بی‌واسطه.

۳. پلتفرم آنلاین و مشترک «کامنز علوم میدانی TUFS Field Science Commons - TUFiSCo

این مرکز در اکتبر ۲۰۲۲ جهت پیشبرد پروژه کلان موسسه تحت عنوان «تبیین قطبی‌شدگی و همزیستی در بسترهای فراملی: ساخت بستری برای گفت‌وگو و به‌اشتراک‌گذاری دانش علوم انسانی با مردم آسیا و آفریقا» تأسیس شد. TUFiSCo به عنوان هسته مرکزی همکاری‌های پژوهشی میان ILCAA، بخش‌های مختلف دانشگاه TUFS و موسسات داخلی و بین‌المللی عمل می‌کند.

سه هدف بنیادی TUFiSCo:

• هم‌آفرینی با جامعه (Co-creation with Society): انتقال دستاوردهای تحقیقات میدانی به عموم مردم و ایجاد تعامل و گفت‌وگوی دوطرفه.
• پیشرفت آرشیو میدانی (Field Archiving): دیجیتالی‌سازی داده‌های میدانی و تحلیل آن‌ها با روش‌های علوم اطلاعات جهت ارائه دیدگاه‌های نوین و انتشار عمومی داده‌ها.
• کاوش در روش‌های نوظهور: بهره‌گیری از ابزارهای دیجیتال جدید و مطالعات بین‌رشته‌ای میان علوم انسانی و علوم اطلاعات برای ارائه متدهای تازه در پیمایش‌های میدانی.

دفاتر اقماری و پژوهشی فرامرز (Overseas Satellite Offices)

جهت تقویت شبکه‌های بین‌المللی و اجرای تحقیقات میدانی مستقیم، ILCAA دو دفتر پژوهشی در خارج از ژاپن دایر کرده است:

• مرکز مطالعات خاورمیانه ژاپن در بیروت (JaCMES - Lebanon):

این مرکز که نخستین دفتر فرامرزی موسسه محسوب می‌شود، در ۱۵ دسامبر ۲۰۰۵ به تصویب هیئت دولت لبنان رسید و در ۱ فوریه ۲۰۰۶ افتتاح شد. فعالیت‌های آن شامل برگزاری سمپوزیوم‌های بین‌المللی با حضور محققان لبنانی، کارگاه‌های تخصصی برای پژوهشگران جوان ژاپنی، اعزام محققان به خاورمیانه و اطلاع‌رسانی علمی پیرامون لبنان است.

• دفتر ارتباطی کوتا کینابالو در مالزی (KKLO - Malaysia):

این دفتر با همکاری «مؤسسه مطالعات توسعه» (IDS) وابسته به دولت ایالتی صباح (تأسیس ۱۹۸۵) دایر شده است. هدف این مرکز توسعه تبادلات آکادمیک، شکل‌دهی شبکه‌های بین‌المللی و تقویت تحقیقات مشترک در حوزه کشورهای جنوب‌شرقی آسیا است.

مدیریت، ارزیابی و شبکه‌های علمی

هیئت‌های نظارت و ارزیابی: تمامی فعالیت‌های اداری و پژوهشی ILCAA تحت نظارت کمیته‌های تخصصی انجام می‌شود. جهت حفظ شفافیت و منعکس کردن دیدگاه‌های جامعه علمی، برجسته‌ترین اساتید و متخصصان خارج از مؤسسه در «هیئت ارزیابی» (Evaluation Board) حضور دارند تا برنامه‌های میان‌مدت و بلندمدت را پایش کنند.

شبکه پژوهشگران جوان (Junior Scholars Network): مؤسسه به عنوان یک هاب ارتباطی کلیدی، محققان نوپا و جوان سراسر ژاپن را که در زمینه زبان، فرهنگ و تاریخ آسیا و آفریقا فعالیت دارند، به یکدیگر و به ILCAA متصل می‌سازد.

سیستم آموزشی، دوره‌ها و پذیرش دانشجو

ILCAA فرصت‌های آموزشی منحصربه‌فردی ارائه می‌دهد که در برنامه‌های معمول مقاطع تکمیلی یافت نمی‌شود:

دوره‌ها و سمینارهای فشرده زبان (Intensive Language Courses - ILC): برگزاری دوره‌های تخصصی و فشرده آموزش زبان‌های نایاب و بومی آسیا و آفریقا و سمینارهای موضوعی.

پذیرش و راهنمایی دانشجویان مقطع دکترا:

اعضای هیئت علمی موسسه (استادان و دانشیاران) در دانشکده تحصیلات تکمیلی مطالعات جهانی دانشگاه TUFS تدریس می‌کنند. دانشجویان مقطع دکترا در رشته‌های زبان‌شناسی، انسان‌شناسی و تاریخ می‌توانند اساتید ILCAA را به عنوان استاد راهنمای اصلی خود انتخاب کنند.

سمینارهای مشترک تخصصی: در مقطع دکترا، سمینارهای هفتگی مشترکی (مانند سمینار مشترک انسان‌شناسی و تاریخ) با حضور تمام اساتید و دانشجویان برگزار می‌شود که بستری پویا برای بحث پیرامون رساله‌های دکترا و تعامل با دانشجویان سایر دانشگاه‌ها فراهم می‌سازد.

میزبانی از پژوهشگران پسادکترا و پژوهشگران میهمان: ارائه امکانات پژوهشی و آزمایشگاهی به محققان پسادکترا.

نحوه استفاده و خدمات برای پژوهشگران بین‌المللی (Researchers / How to use)

به عنوان یک مرکز بین‌المللی، ILCAA طیف وسیعی از خدمات را به جامعه علمی جهان عرضه می‌دارد. متقاضیان ورود به مقطع دکترا با راهنمایی اساتید این مرکز، باید پس از هماهنگی قبلی، در آزمون ورودی دانشکده مطالعات جهانی دانشگاه TUFS شرکت نمایند.

برای  کسب اطلاعات بیشتر   https://www.aa.tufs.ac.jp/